ปัจจัยเชิงสาเหตุของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงครามผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ในการตัดสินใจสวมหมวกนิรภัย: การวิจัยเชิงคุณภาพ - ก้อนคง จิตศิริน; อนุวงศ์ประพันธ์ นงลักษณ์ (วารสารวิชาการพยาบาลและสาธารณสุข (Academic Journal of Nursing and Public Health), 2025)
บทนำ: อุบัติเหตุจากการไม่สวมหมวกนิรภัยขณะขับขี่รถจักรยานยนต์เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของประเทศไทย โดยเฉพาะในกลุ่มนักศึกษา วัตถุประสงค์การวิจัย: เพื่อศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุในการตัดสินใจสวมหมวกนิรภัยของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบพรรณนา โดยเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกโดยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้าง ผู้ให้ข้อมูลหลักเป็นนักศึกษาระดับปริญญาตรี จำนวน 10 คน อายุระหว่าง 20-24 ปี เก็บข้อมูลระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 ถึง เดือนมกราคม พ.ศ. 2568 และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการวิจัย: พบว่าการตัดสินใจสวมหมวกนิรภัยของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงครามมีสาเหตุสำคัญมาจาก 4 ปัจจัย ได้แก่ 1) ความตระหนักต่อความปลอดภัย โดยผู้มีประสบการณ์อุบัติเหตุโดยตรงมีแนวโน้มสวมหมวกนิรภัยสูงกว่า 2) การชั่งน้ำหนักระหว่างความสะดวกสบายกับความปลอดภัย โดยสภาพอากาศร้อนและความไม่สะดวกในการพกพาเป็นอุปสรรคสำคัญ 3) อิทธิพลของสภาพแวดล้อมทางสังคม ทั้งจากกลุ่มเพื่อน ครอบครัว และนโยบายสถาบัน และ 4) การรับรู้ความเสี่ยง ซึ่งมักประเมินความเสี่ยงต่ำในระยะทางใกล้หรือบนถนนในมหาวิทยาลัย สรุปผล: การตัดสินใจสวมหมวกนิรภัยของนักศึกษาเกิดจากปัจจัยด้านบุคคล (ความตระหนักต่อความปลอดภัย การรับรู้ความเสี่ยง) และปัจจัยสภาพแวดล้อม (ความสะดวกสบาย อิทธิพลทางสังคมและการบังคับใช้กฎหมาย) ซึ่งความเข้าใจในปัจจัยเหล่านี้สำคัญต่อการออกแบบมาตรการส่งเสริมความปลอดภัย ข้อเสนอแนะ: สถาบันการศึกษาควรเพิ่มความเข้มงวดในการบังคับใช้กฎระเบียบการสวมหมวกนิรภัยภายในมหาวิทยาลัย พร้อมจัดกิจกรรมรณรงค์สร้างความตระหนักถึงความเสี่ยงในการขับขี่ระยะสั้น และปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับการเก็บหมวกนิรภัยในพื้นที่การศึกษาเพื่อลดอุปสรรคด้านความสะดวกสบาย