การพัฒนาหลักสูตรสำหรับพระคิลานุปัฏฐากที่ปฏิบัติงานในกุฏิชีวาภิบาลในการดูแลพระสงฆ์อาพาธระยะท้ายที่เอื้อต่อพระธรรมวินัย: Development of a Training Course for Monk (Phra Kilanupatthak) Attendants Providing Palliative Care to Terminally Ill Monks in Accordance with Dhamma and Discipline in Monk’s Dwelling Palliative Care - สุขสง, สมจิตต์; เครือสุคนธ์, ชวลี; เบญญาธนศรีศักดิ์, กิ่งประกา; โพธิ์รัง, เรวดี (วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2026)
การวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลหลักสูตรสำหรับพระคิลานุปัฏฐากที่ปฏิบัติงานในกุฏิชีวาภิบาลสำหรับการดูแลพระสงฆ์อาพาธระยะท้ายที่เอื้อต่อพระธรรมวินัย โดยแบ่งเป็น 3 ระยะ คือ 1) วิเคราะห์สถานการณ์และแนวคิดการดูแลพระสงฆ์อาพาธระยะท้ายที่เอื้อต่อพระธรรมวินัย 2) พัฒนาหลักสูตรฯ และ 3) ศึกษาผลของหลักสูตรฯ ด้วยวิจัยแบบกึ่งทดลอง กลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังทดลอง คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 30 รูป เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม ได้แก่ แบบประเมินสมรรถนะการดูแลพระสงฆ์อาพาธ แบบประเมินคุณภาพกระบวนการดูแลพระสงฆ์อาพาธระยะท้าย แบบประเมินระดับผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง และแบบประเมินความพึงพอใจ ซึ่งมีค่าสัมประสิทธิ์ของครอนบาค (Cronbach’s alpha coefficient) เท่ากับ 0.78, 0.82, 0.92 และ 0.89 ตามลำดับวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา สถิติเชิงพรรณนา และสถิติการทดสอบทีผลการศึกษาพบว่า 1) การประเมินหลักสูตรฯ ด้านสมรรถนะและคุณภาพการดูแลพระสงฆ์อาพาธ หลังเข้าอบรมดีกว่าก่อนเข้าอบรมอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และ 2) ระดับผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองของพระสงฆ์อาพาธระยะท้ายส่วนใหญ่มีระดับคะแนน PPS อยู่ที่ร้อยละ 80 (ร้อยละ 63.34) รองลงมาคือระดับ 70% (ร้อยละ 33.33) ซึ่งเป็นระยะที่ยังสื่อสารและรับรู้ได้ดี (ระดับคงที่) แสดงให้เห็นว่าหลักสูตรฯ ที่พัฒนาขึ้นช่วยให้พระคิลานุปัฏฐากมีสมรรถนะและคุณภาพการดูแลพระสงฆ์อาพาธดีขึ้น พระสงฆ์อาพาธระยะท้ายมีอาการคงที่ จึงควรขยายหลักสูตรนี้ไปในพื้นที่ต่างๆในการดูแลพระสงฆ์อาพาธในวาระท้ายจนกระทั่งมรณภาพอย่างสงบตามวิถีพุทธ