วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการจัดการภาวะโพแทสเซียมสูงในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง: การทบทวนหลักฐานเชิงประจักษ์และกรณีศึกษาผู้ป่วย 2 ราย

2025-12-08T11:40:04+07:00

โพแทสเซียมสูงเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง เนื่องจากการขับโพแทสเซียมทางไตลดลง ส่งผลให้ระดับโพแทสเซียมในเลือดสูงเกินค่าปกติ อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือภาวะหัวใจหยุดเต้นได้ ความยากในการประเมินปัญหานี้คือผู้ป่วยอาจไม่มีอาการแสดงที่ชัดเจน เสมือนภัยเงียบที่ต้องได้รับการเฝ้าระวังและมีการจัดการอย่างเหมาะสม การควบคุมโพแทสเซียมในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์เป้าหมายจึงมีความสำคัญ พยาบาลเป็นบุคคลที่อยู่ใกล้ชิดผู้ป่วยมากที่สุดจึงมีบทบาทสำคัญในการจัดการกับปัญหาดังกล่าวให้สอดคล้องกับสาเหตุของผู้ป่วยแต่ละราย

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการจัดการภาวะโพแทสเซียมสูงในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังจากการทบทวนหลักฐานเชิงประจักษ์จำนวน 14 เรื่องโดยใช้ PICOT Framework ผลการทบทวนหลักฐานเชิงประจักษ์สรุปได้ว่ามี 4 ปัจจัยที่มีผลต่อการจัดการภาวะโพแทสเซียมในเลือดของผู้ป่วย ได้แก่ 1) ปัจจัยด้านพยาธิสรีรวิทยาของโรค 2) ปัจจัยด้านผู้ป่วย 3) ปัจจัยด้านการรักษา 4) ปัจจัยด้านระบบสุขภาพ นอกจากนี้ได้เปรียบเทียบกรณีศึกษาผู้ป่วย 2 ราย เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงความซับซ้อนของปัจจัยที่ส่งผลต่อการจัดการและความสำคัญของการประยุกต์องค์ความรู้ตามหลักฐานเชิงประจักษ์สู่กระบวนการปฏิบัติ เพื่อนำความรู้ที่ได้ไปออกแบบการดูแลผู้ป่วยที่มีปัญหาดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพและสอดรับกับสาเหตุจริงของผู้ป่วยแต่ละราย

กลยุทธ์การคัดกรอง ค้นหา และฟื้นฟูผู้ใช้ ผู้เสพ และผู้ป่วยยาเสพติด โดยใช้ชุมชน และเครือข่ายเป็นศูนย์กลางในจังหวัดอำนาจเจริญ

2025-10-27T16:36:52+07:00

เป็นการวิจัย และพัฒนามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการ พัฒนากลยุทธ์ ทดลองใช้กลยุทธ์ และเพื่อปรับปรุง และเผยแพร่กลยุทธ์การคัดกรอง ค้นหา และฟื้นฟูผู้ใช้ ผู้เสพ และผู้ป่วยยาเสพติดโดยใช้ชุมชน และเครือข่ายเป็นศูนย์กลางในจังหวัดอำนาจเจริญ การศึกษาแบ่ง 4 ระยะ ดำเนินการตั้งแต่เดือนธันวาคม 2566-ธันวาคม 2567 กลุ่มตัวอย่างสำหรับการสำรวจความต้องการจำเป็น 350 คน ผู้ร่วมวิจัย 1,680 คน เข้ารับการตรวจคัดกรอง 267,360 คน และประเมินความพึงพอใจ 252 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม แบบประเมิน แบบบันทึกและแนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษาพบว่า 1) ผลการศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา พบว่า ความต้องการจำเป็นสำหรับการคัดกรอง ค้นหา และฟื้นฟูผู้ใช้ ผู้เสพ และผู้ป่วยยาเสพติด โดยใช้ชุมชน และเครือข่ายเป็นศูนย์กลาง ได้แก่ การสนับสนุนจากผู้นำชุมชน และองค์กรท้องถิ่น และนโยบาย และแผนงานที่ชัดเจน 2) การพัฒนากลยุทธ์การคัดกรอง ค้นหา และฟื้นฟูผู้ใช้ ผู้เสพ และผู้ป่วยยาเสพติด พบว่า มีกระบวนการดำเนินงาน 7 ขั้นคือ (1) การเตรียมการ (2) การค้นหา และคัดกรอง (3) สรุปผลการตรวจคัดกรอง และการคืนข้อมูลแก่ชุมชน (4) การบำบัดรักษาตามรูปแบบ CBTx และสรุปผลการบำบัด (5) การส่งต่อความยั่งยืนและประเมินความพึงพอใจของผู้เสพ ผู้ใช้ และผู้ป่วยยาเสพติด ครอบครัว และชุมชน (6) การติดตามเพื่อเฝ้าระวังการกลับมาเสพซ้ำ และ (7) การประเมินแบบเสริมพลังเครือข่าย 3)หลังการทดลองใช้กลยุทธ์ฯ พบว่า ผู้เข้ารับการตรวจคัดกรองส่วนใหญ่ (กว่า 99.62%) อยู่ในกลุ่มปกติ มีเพียง 0.38% (1,007 คน) เท่านั้นที่ผลตรวจเป็นบวก (Positive) เป็นผู้ติด (ติดยาเสพติด) 253 คน (25.89%) มีเพียง 20.56% (160 คน) เท่านั้นที่บำบัดครบ 9 ครั้ง และยังมีผลตรวจปัสสาวะบวก 52.44% (408 คน) บำบัดครบ และอัตราการกลับไปเสพซ้ำโดยรวม คิดเป็น 4.94% (38 คน) และ 4) การปรับปรุง และเผยแพร่พบว่า ในขั้นตอนนี้ได้เพิ่มกลยุทธ์ฯ ขั้นการประเมินเสริมพลังเครือข่ายเพื่อเน้นการมีส่วนร่วม สร้างความเป็นเจ้าของ และเสริมศักยภาพของเครือข่าย

ปัจจัยทางคลินิกที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตภายใน 1 สัปดาห์และ 1 เดือน ในผู้ป่วยมะเร็งตับและทางเดินน้ำดีที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง

2025-11-04T14:34:16+07:00

ภูมิหลัง: มะเร็งตับและทางเดินน้ำดีเป็นโรคที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง การระบุปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตในระยะ 1 สัปดาห์และ 1 เดือน มีความสำคัญต่อการวางแผนและตัดสินใจทางคลินิก

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยคลินิกที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตภายใน 1 สัปดาห์และ 1 เดือนในผู้ป่วยมะเร็งตับและทางเดินน้ำดีที่ได้รับการดูแลประคับประคอง

วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบย้อนหลัง ทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลจากศูนย์การุณรักษ์ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ วันที่ 1 ตุลาคม 2564 ถึง 31 มกราคม 2567 เก็บข้อมูลด้านประชากร ลักษณะทางคลินิก คะแนน Palliative Performance Scale (PPS) และอาการสำคัญ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา และใช้สถิติถดถอยโลจิสติกประเมินความสัมพันธ์ของปัจจัยต่างๆ กับการเสียชีวิตใน 1 สัปดาห์และ 1 เดือน กำหนดค่า p< 0.05 เป็นระดับนัยสำคัญ

ผลการศึกษา: จากผู้ป่วย 396 ราย 43.4% เสียชีวิตใน 1 สัปดาห์ และ 61.4% ใน 1 เดือน การวิเคราะห์แบบปรับตัวแปรร่วม พบว่า PPS 10–20, PPS 30 และอาการเหนื่อยล้า มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตใน 1 สัปดาห์อย่างมีนัยสำคัญ (ORadj: 10.39, 95%CI: 1.25–86.71; ORadj: 3.09, 95%CI: 1.66–5.74; และ ORadj: 2.03, 95%CI: 1.30–3.20 ตามลำดับ) สำหรับการเสียชีวิตใน 1 เดือน พบว่า PPS 10–30 อาการเหนื่อยล้า และภาวะบกพร่องทางสติปัญญา มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ (ORadj: 4.36, 95%CI: 2.03–9.38; ORadj: 2.42, 95%CI: 1.52–3.86; และ ORadj: 3.25, 95%CI: 1.18–8.94 ตามลำดับ) ผู้ป่วยทุกรายที่มีภาวะหายใจลำบากเสียชีวิตใน 1 เดือน

สรุป: คะแนน PPS ต่ำ อาการเหนื่อยล้า หายใจลำบาก และภาวะบกพร่องทางสติปัญญา เป็นปัจจัยสำคัญที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตระยะสั้น การรับรู้ปัจจัยเหล่านี้ช่วยให้ประเมินพยากรณ์โรค วางแผนการดูแล และเตรียมการดูแลได้เหมาะสมยิ่งขึ้น

ผลลัพธ์ระยะยาวการฝึกอบรมการวางแผนดูแลล่วงหน้าของบุคลากรสุขภาพด้านประคับประคองและโรคไตในประทศไทย

2025-11-05T16:12:44+07:00

ภูมิหลังและเหตุผล: การวางแผนการดูแลล่วงหน้า (Advanced Care Planning: ACP) เป็นองค์ประกอบสำคัญของการดูแลแบบประคับประคอง ในประเทศไทยการบูรณาการ ACP ยังเผชิญกับความท้าทาย โดยเฉพาะความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติ (Knowledge, Attitude, and Practice: KAP) ของบุคลากรสุขภาพซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อประสิทธิภาพของการสื่อสาร ACP

วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินประสิทธิผลของการฝึกอบรม ACP โดยใช้ modified Serious Illness Conversation Guide (mSICG) ต่อ KAP ในกลุ่มบุคลากรด้านประคับประคอง (Palliative Care: PC) และโรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease: CKD) ใน 12 เขตสุขภาพของประเทศไทย

วิธีการศึกษา: การวิจัยแบบกึ่งทดลอง ระหว่าง 16 ตุลาคม 2566–31 มีนาคม 2567 โดยจัดอบรม mSICG ประกอบด้วยการบรรยาย วิดีทัศน์ และการทำบทบาทสมมติ ประเมิน KAP 3 ครั้ง ได้แก่ ก่อนอบรม (T0) หลังอบรมทันที (T1) และ 3 เดือนหลังอบรม (T2) ใช้สถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์แบบวัดซ้ำ โดยอาศัยแบบจำลองเชิงเส้นทั่วไป (general linear model) และ Bonferroni สำหรับการเปรียบเทียบแบบเป็นคู่

ผลการศึกษา: มีผู้ที่ทำแบบประเมินครบทั้งสามช่วงเวลา 167 คน จาก 779 คน ในด้านความรู้คะแนนเฉลี่ยลดลงที่ T2 (7.89±1.13, 7.90±1.01 และ 7.33±1.00; p<0.001) ด้านทัศนคติคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นใน T1 และลดลงที่ T2 (3.69±0.48, 3.85±0.58, 3.52±0.42; p<0.001) ด้านการปฏิบัติคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในทุกช่วงเวลา (3.32±1.34, 3.36±1.43, 3.61±1.17; p=0.005) โดยเฉพาะในกลุ่มบุคลากรสุขภาพที่ดูแลผู้ป่วย CKD (2.11±1.42, 2.45±1.43, 2.83±1.31; p=0.005)

สรุปผลและข้อเสนอแนะ: การอบรม mSICG-ACP ช่วยเพิ่มความรู้และทัศนคติในระยะสั้น แต่ผลดังกล่าวลดลงในระยะยาว ในขณะที่การปฏิบัติ ACP มีแนวโน้มดีขึ้น ควรจัดกิจกรรมทบทวนความรู้และทักษะอย่างต่อเนื่องเพื่อคงผลลัพธ์ในระยะยาว

ผลของโปรแกรมการวางแผนจำหน่ายร่วมกับการส่งเสริมการจัดการตนเองต่อความรู้ พฤติกรรมการจัดการตนเอง และภาวะเเทรกซ้อนจากการฉีดอินซูลินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

2025-11-17T14:35:45+07:00

บทนำ: โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นโรคเรื้อรังที่ต้องการการดูแลต่อเนื่อง โดยเฉพาะผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยอินซูลิน ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการฉีดอินซูลิน การมีพฤติกรรมการจัดการตนเองที่ถูกต้อง มีบทบาทสำคัญในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและลดภาวะแทรกซ้อนได้ จึงนำมาสู่การศึกษาผลของโปรแกรมการวางแผนจำหน่ายร่วมกับการส่งเสริมการจัดการตนเองต่อความรู้ พฤติกรรมการจัดการตนเอง และภาวะแทรกซ้อนจากการฉีดอินซูลิน

วัสดุและวิธีการ: การวิจัยกึ่งทดลองแบบ 2 กลุ่ม วัดผลซ้ำ ดำเนินการในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ฉีดอินซูลินเป็นครั้งแรก จำนวน 58 ราย แบ่งเป็นกลุ่มเปรียบเทียบ 29 ราย ได้รับการพยาบาลตามปกติ และกลุ่มทดลอง 29 ราย ได้รับโปรแกรมการวางแผนจำหน่ายร่วมกับการส่งเสริมการจัดการตนเองในการฉีดอินซูลินเป็นระยะเวลา 4 สัปดาห์ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบประเมินความรู้ แบบประเมินพฤติกรรมการจัดการตนเอง และแบบติดตามภาวะเเทรกซ้อนจากการฉีดอินซูลิน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Two-Way Repeated Measure ANOVA และ Proportion test

ผลการศึกษา: โปรแกรมฯ ส่งเสริมให้กลุ่มทดลองมีคะแนนความรู้เกี่ยวกับการฉีดอินซูลินสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระดับมาก ( = 0.82; p<.001) และคะแนนพฤติกรรมการจัดการตนเองในการฉีดอินซูลินสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระดับมากเช่นเดียวกัน ( = 0.86; p<.001) อีกทั้งโปรแกรมฯ ยังช่วยลดภาวะเเทรกซ้อนจากการฉีดอินซูลินได้ร้อยละ 20.69 (95% CI: 8.65-39.49, p=.039)

สรุป: โปรแกรมการวางแผนจำหน่ายร่วมกับการส่งเสริมการจัดการตนเองมีประสิทธิผลในการเพิ่มความรู้และพฤติกรรมการจัดการตนเองในการฉีดอินซูลิน รวมถึงช่วยลดภาวะแทรกซ้อนจากการฉีดอินซูลินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

การพัฒนากระบวนการดูแลเพื่อป้องกันภาวะช็อกในผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดโดยการมีส่วนร่วมของทีมสหวิชาชีพ ภายใต้บริบทโรงพยาบาลชุมชน

2025-10-27T14:13:51+07:00

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนากระบวนการดูแลเพื่อป้องกันภาวะช็อกในผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด โดยการมีส่วนร่วมของทีมสหวิชาชีพ ภายใต้บริบทโรงพยาบาลชุมชน มี 3 ระยะ ดำเนินการช่วงเดือนตุลาคม 2564 - กันยายน 2565 คือ 1) ระยะศึกษาสถานการณ์และสภาพปัญหา 2) ระยะพัฒนา และ 3) ระยะประเมินผล กลุ่มตัวอย่าง คือทีมสหวิชาชีพ จำนวน 15 คน และผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด จำนวน 50 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกข้อมูล แบบบันทึกการปฏิบัติตามแนวทางการดูแลผู้ป่วย แบบสอบถามความพึงพอใจ และแนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลลัพธ์การศึกษา พบว่ากระบวนการดูแลเพื่อป้องกันภาวะช็อกในผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด 3E Sepsis (Early Detection, Early Resuscitation, Early Referral) ส่งผลให้ผลลัพธ์ทางคลินิกดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยอัตราการเกิดภาวะช็อกลดลงจาก 25.48% เป็น 12.45% อัตราการเสียชีวิตลดลงจาก 18.76% เป็น 0% ระยะเวลาการวินิจฉัยเร็วขึ้นจาก 4.25 ชั่วโมงเป็น 2.12 ชั่วโมง และผู้ป่วยทุกรายได้รับยาปฏิชีวนะทันเวลา 100% นอกจากนี้บุคลากรมีความรู้เรื่อง Sepsis เพิ่มจาก 12.34 เป็น 17.82 คะแนน การปฏิบัติตาม Bundle Care ครบถ้วนเพิ่มจาก 45.23% เป็น 100% และความพึงพอใจของทั้งบุคลากรและผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แสดงให้เห็นว่าการพัฒนากระบวนการดูแลนี้ช่วยเพิ่มคุณภาพการดูแลและผลลัพธ์ต่อผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณน้ำฝน อุณหภูมิ และฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5 และ PM10) กับจำนวนผู้ป่วยโรคปอดอักเสบ ในจังหวัดเพชรบูรณ์

2025-11-19T09:29:27+07:00

โรคปอดอักเสบเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่ยังคงเป็นสาเหตุหลักของการเจ็บป่วยและเสียชีวิตทั่วโลกในประชากรทุกช่วงวัย โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความผันผวนของสภาพภูมิอากาศและมลพิษทางอากาศ การสร้างหลักฐานเชิงประจักษ์สำหรับการเฝ้าระวังโรคจึงมีความสำคัญ

วัตถุประสงค์การวิจัย: มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยา (ปริมาณน้ำฝน, อุณหภูมิ) และมลพิษทางอากาศ (PM2.5, PM10) กับจำนวนผู้ป่วยโรคปอดอักเสบในจังหวัดเพชรบูรณ์

วิธีวิจัย: เป็นการศึกษาอนุกรมเวลาเชิงสังเกตย้อนหลัง รวบรวมข้อมูลทุติยภูมิรายวัน ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึง 30 กันยายน พ.ศ. 2568 ประกอบด้วย จำนวนผู้ป่วยโรคปอดอักเสบ (ICD-10: J12-J18) จากกองระบาดวิทยา, ข้อมูลอุณหภูมิ (ต่ำสุด, สูงสุด) จาก สถานีอุตุนิยมวิทยาเพชรบูรณ์, และข้อมูลคุณภาพอากาศ จากกรมควบคุมมลพิษ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมานโดยใช้แบบจำลองการถดถอยทวินามลบ เพื่อประเมินความสัมพันธ์และผลกระทบล่าช้า

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยโรคปอดอักเสบเฉลี่ยวันละ 12.70 ราย ผลการวิเคราะห์การถดถอยพบว่า อุณหภูมิต่ำสุดรายวัน มีความสัมพันธ์เชิงลบกับจำนวนผู้ป่วยโรคปอดอักเสบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p =.012) โดยทุกๆ การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิต่ำสุด 1 องศาเซลเซียส จะสัมพันธ์กับการลดลงของจำนวนผู้ป่วยประมาณ 5.1% (IRR = 0.949) เมื่อวิเคราะห์ผลกระทบล่าช้า พบว่าอุณหภูมิต่ำสุดเมื่อ 3 วันก่อนหน้า (lag 3) เป็นตัวแบบที่สามารถอธิบายการเปลี่ยนแปลงของจำนวนผู้ป่วยได้ดีที่สุด สำหรับฝุ่นละออง PM2.5 ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่ฝุ่นละอง PM10 พบแนวโน้มความสัมพันธ์เชิงบวกแต่ยังไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p =.08) สรุปว่า อุณหภูมิต่ำสุดที่ลดลงเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญต่อการเพิ่มขึ้นของจำนวนผู้ป่วยโรคปอดอักเสบในจังหวัดเพชรบูรณ์ โดยมีผลกระทบชัดเจนที่สุดใน 3 วันถัดมา

สรุป: ผลการศึกษานี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับหน่วยงานสาธารณสุขในการพัฒนาระบบเฝ้าระวังและเตือนภัยล่วงหน้าโดยใช้ข้อมูลพยากรณ์อากาศ เพื่อลดภาระโรคในพื้นที่ต่อไป

การถอดบทเรียนการดำเนินงานงบประมาณสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (PPA) ระดับเขต/พื้นที่ ปีงบประมาณ 2568 สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 10 อุบลราชธานี

2025-11-21T10:13:45+07:00

การวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดบทเรียนการดำเนินงานงบประมาณสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (PPA) ในเขตสุขภาพที่ 10 ปี 2568 ในมิติการวางแผน การจัดสรรงบประมาณ กระบวนการดำเนินงาน ปัจจัยสู่ความสำเร็จ และอุปสรรคเชิงระบบ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการบริหารจัดการ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้อง และการวิเคราะห์เอกสาร คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างจากหน่วยบริการที่มีผลการดำเนินงานโดดเด่นและหน่วยบริการที่ประสบปัญหาในการดำเนินงาน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษาพบว่า หลักการจัดสรรงบประมาณ ยึดถือปัญหาสุขภาพและความจำเป็นของประชาชนในพื้นที่ เป็นฐาน (Area-based) และความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์สาธารณสุขระดับเขตและประเทศ การขับเคลื่อนโครงการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ 3 ขั้นตอนหลัก โดยใช้กลไก อสม. และการบูรณาการทีมสหวิชาชีพ เป็นกลไกสำคัญในการแปลงแผนสู่กิจกรรมเชิงรุกในชุมชน นอกจากนี้ การให้อำนาจตัดสินใจของผู้บริหาร ยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้การดำเนินงานรวดเร็วและยืดหยุ่น ส่งผลให้โครงการบรรลุเป้าหมาย 7 ใน 8 โครงการ มีการเบิกจ่ายสูงถึง 99.46% และประชาชนได้รับบริการครอบคลุม 99.94% ของกลุ่มเป้าหมาย อุปสรรคสำคัญเชิงระบบที่พบคือ ความซับซ้อนของระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างและการเบิกจ่าย รวมถึงภาระงานเอกสารจำนวนมาก ดังนั้น ควรนำรูปแบบการวางแผนและการขับเคลื่อน ที่เน้นการบูรณาการและการมีส่วนร่วมของเครือข่าย มาเป็นแนวปฏิบัติ พร้อมทั้งเร่งแก้ไขข้อจำกัดด้านระเบียบการเงิน และพัฒนาบุคลากรเฉพาะทาง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและยกระดับการบริการสุขภาพแก่ประชาชน