ปัจจัยสัมพันธ์ต่อการกระจายของเซลล์มะเร็งไปต่อมน้ำเหลืองรักแร้ ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมของโรงพยาบาลสมุทรสาคร - โพธิ์สุวรรณ ทรงพล; โภคสมบัติ ขจรศักดิ์; หยิบทรงศิริกุล ศศิมา (วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการพยาบาล โรงพยาบาลสมุทรสาคร, 2026)
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาอุบัติการณ์และวิเคราะห์หาปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการตรวจพบมะเร็งไปยังต่อมน้ำเหลืองรักแร้จากผลทางพยาธิวิทยาในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมระยะเริ่มต้น เป็นงานวิจัยเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง โดยรวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียนของผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการผ่าตัดในแผนกศัลยกรรม โรงพยาบาลสมุทรสาคร ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2559 ถึง 31 ธันวาคม 2564 จำนวนทั้งสิ้น 303 ราย ศึกษาลักษณะทั่วไปของผู้ป่วย ข้อมูลจากภาพรังสีวินิจฉัย ลักษณะทางพยาธิวิทยา ชนิดของการผ่าตัดเลาะต่อมน้ำเหลืองรักแร้ นำข้อมูลที่ได้มาหาอุบัติการณ์ของมะเร็งที่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองรักแร้ โดยแยกเป็นข้อมูลจากการผ่าตัดแบบเลาะต่อมน้ำเหลืองรักแร้ทั้งหมด Axillary lymph node dissection (ALND) กับการผ่าตัดแบบเลาะต่อมน้ำเหลืองเซนติเนล Sentinel lymph node biopsy (SLNB) และนำมาวิเคราะห์ทางสถิติโดยใช้ Pearson Chi-square และ Fisher exact test ผลการศึกษา พบว่า มีการผ่าตัดเลาะต่อมน้ำเหลืองโดยวิธี ALND ร้อยละ 74.2 และ และโดยวิธี SLNB ร้อยละ 25.8 ไม่พบ การกระจายของมะเร็งไปยังต่อมน้ำเหลืองจากผลทางพยาธิวิทยา (pN0) คิดเป็นร้อยละ 51.2 ของ ผู้ป่วยทั้งหมด และคิดเป็นร้อยละ 77.1 ของผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบ SLNB สำหรับผู้ป่วยที่ผลตรวจต่อมน้ำเหลืองทางคลินิกเป็นปกติ (cN0) และผลตรวจทางพยาธิวิทยาเป็น pN0 คิดเป็น ร้อยละ 63.1 ตำแหน่งที่พบมะเร็งบ่อยที่สุด คือ ด้านนอกฝั่งบนของเต้านม คิดเป็นร้อยละ 53.6 ก้อนมะเร็งส่วนใหญ่มีขนาด 2-5 เซนติเมตร คิดเป็นร้อยละ 48.6 โดยปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการพบมะเร็งกระจายมายังต่อมน้ำเหลืองรักแร้ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) ได้แก่ ขนาดมะเร็งเต้านมที่ใหญ่ขึ้น ต่อมน้ำเหลืองที่รูปร่างทรงกลม และมีลักษณะมะเร็งลุกลามเข้าระบบท่อน้ำเหลือง โดยสรุปการตรวจร่างกาย การตรวจทางรังสี และผลตรวจทางพยาธิวิทยาเบื้องต้น เพื่อประเมินการกระจายของมะเร็งไปยังต่อมน้ำเหลืองรักแร้เป็นสิ่งที่ควรทำก่อนการผ่าตัด เพื่อเลือกวิธีการผ่าตัดเลาะต่อมน้ำเหลืองรักแร้ได้อย่างเหมาะสม