แนวทางการพัฒนาคุณภาพการบริการการนวดแผนไทยในสถานพยาบาล จังหวัดจันทบุรี

ผู้แต่ง

  • ภาณุ ศรีวรรัตน์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดจันทบุรี
  • ชมภูนุช พบประเสริฐ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดจันทบุรี

คำสำคัญ:

นวดแผนไทย, การพัฒนา, คุณภาพบริการ, จันทบุรี

บทคัดย่อ

        การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และอุปสรรคในการให้บริการการนวดแผนไทย รวมทั้งศึกษาแนวทางการพัฒนาคุณภาพการบริการการนวดแผนไทยในสถานพยาบาลจังหวัดจันทบุรี กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 45 คน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการการนวดแผนไทยในจังหวัดจันทบุรี จำนวน 5 คน 2) กลุ่มเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานซึ่งเป็นหมอนวดแผนไทยประจำสถานพยาบาล จำนวน 15 คน และ 3) กลุ่มผู้ใช้บริการซึ่งเป็นประชาชนทั่วไปที่มาใช้บริการในสถานพยาบาล จำนวน 25 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและแนวทางการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีการวิเคราะห์สรุปอุปนัยร่วมกับการวิเคราะห์ข้อมูลเอกสาร

      ผลการวิจัยพบว่า สถานพยาบาลในจังหวัดจันทบุรีมีการจัดบริการการแพทย์แผนไทยเพื่อส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค รักษา และฟื้นฟูสุขภาพ โดยบริการหลัก ได้แก่ การนวดแผนไทย การประคบสมุนไพร การอบสมุนไพร และการใช้ยาสมุนไพร ภายใต้การกำกับดูแลของแพทย์แผนไทย อย่างไรก็ตาม พบปัญหาสำคัญ ได้แก่ การขาดแคลนบุคลากร งบประมาณไม่เพียงพอ ระบบการจัดบริการและการจองคิวยังไม่เป็นระบบ รวมถึงความแตกต่างของทักษะผู้ให้บริการที่ส่งผลต่อคุณภาพการบริการ และแนวทางการพัฒนาคุณภาพบริการควรมุ่งเน้นการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ได้แก่ การวางแผน การปฏิบัติ การติดตามประเมินผล และการปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการพัฒนาศักยภาพบุคลากร การกำหนดมาตรฐานบริการ การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ การเพิ่มการเข้าถึงบริการ และการจัดสภาพแวดล้อมบริการที่ปลอดภัยและได้มาตรฐาน เพื่อยกระดับคุณภาพบริการอย่างยั่งยืน

      ข้อเสนอแนะ หน่วยงานภาครัฐควรส่งเสริมมาตรฐานการให้บริการนวดแผนไทยที่ได้รับการรับรอง พร้อมสนับสนุนนโยบายและงบประมาณในการพัฒนาศักยภาพบุคลากร เพื่อยกระดับคุณภาพการบริการและสร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชนในการใช้บริการนวดแผนไทย

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2563). แผนพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2564. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2564). มาตรฐานโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลด้านการแพทย์แผนไทย (รพ.สส.พท.). กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2568). รายงานสถานการณ์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกของประเทศไทย. ใน การประชุมวิชาการการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ครั้งที่ 20 (น. 45–60). กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

กนกวรรณ แก้วคำ, และ สุภาพร จันทร์งาม. (2562). ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพการให้บริการนวดแผนไทยในสถานบริการสุขภาพ. วารสารสาธารณสุขศาสตร์, 49 (1), 77–88.

ปิยะนุช แสงสุวรรณ, และคณะ. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพการให้บริการนวดแผนไทยในสถานบริการสุขภาพ. วารสารสาธารณสุขศาสตร์, 51(1), 65–78.

พรทิพย์ ศรีสุข, และ สมชาย บุญศรี. (2561). การพัฒนารูปแบบการจัดบริการการแพทย์แผนไทยในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 12(3), 356–367.

วรางคณา ศรีสุข, สมชาย บุญศรี, และคณะ. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดบริการการแพทย์แผนไทยในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 13(2), 210–221.

ธนพร สุวรรณศรี, และ ประเสริฐ ชัยกิจ. (2564). การพัฒนาระบบบริการการแพทย์แผนไทยในโรงพยาบาลของรัฐ. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 19(2), 120–132.

ชนิญญา ชัยสุวรรณ, และ ทรงคุณ จันทจร. (2560). การพัฒนาผู้ให้บริการนวดแผนไทยในสังคมไทย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 36(2), 150–162.

สุภัทรชัย ชูประสูติ. (2565). รูปแบบการบริหารและการจัดการนวดแผนไทยที่พึงประสงค์ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 20(1), 45–56.

สถาบันการแพทย์แผนไทย. (2559). การพัฒนาระบบบริการการแพทย์แผนไทยในระบบสาธารณสุข. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2552). ธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2552. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.

GlobinMed. (2022). Traditional and complementary medicine services in Thailand. Retrieved December 25, 2025, from https://www.globinmed.com

Office of the National Economic and Social Development Council. (2025). Thailand national development strategy and health system policy. In The National Conference on Thailand Development Strategy (pp. 10–25). Bangkok: NESDC.

Peltzer, K., & Pengpid, S. (2016). The use of traditional, complementary and alternative medicine among patients in Thailand: A cross-sectional study. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 9, 1–8.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-28

รูปแบบการอ้างอิง

1.
ศรีวรรัตน์ ภ, พบประเสริฐ ช. แนวทางการพัฒนาคุณภาพการบริการการนวดแผนไทยในสถานพยาบาล จังหวัดจันทบุรี. Prim. Health Care j. (Cent. Ed.) [อินเทอร์เน็ต]. 28 เมษายน 2026 [อ้างถึง 4 พฤษภาคม 2026];40(1):52-6. available at: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/Hss6/article/view/7776