แนวทางการพัฒนาคุณภาพการบริการการนวดแผนไทยในสถานพยาบาล จังหวัดจันทบุรี
คำสำคัญ:
นวดแผนไทย, การพัฒนา, คุณภาพบริการ, จันทบุรีบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และอุปสรรคในการให้บริการการนวดแผนไทย รวมทั้งศึกษาแนวทางการพัฒนาคุณภาพการบริการการนวดแผนไทยในสถานพยาบาลจังหวัดจันทบุรี กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 45 คน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการการนวดแผนไทยในจังหวัดจันทบุรี จำนวน 5 คน 2) กลุ่มเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานซึ่งเป็นหมอนวดแผนไทยประจำสถานพยาบาล จำนวน 15 คน และ 3) กลุ่มผู้ใช้บริการซึ่งเป็นประชาชนทั่วไปที่มาใช้บริการในสถานพยาบาล จำนวน 25 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและแนวทางการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีการวิเคราะห์สรุปอุปนัยร่วมกับการวิเคราะห์ข้อมูลเอกสาร
ผลการวิจัยพบว่า สถานพยาบาลในจังหวัดจันทบุรีมีการจัดบริการการแพทย์แผนไทยเพื่อส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค รักษา และฟื้นฟูสุขภาพ โดยบริการหลัก ได้แก่ การนวดแผนไทย การประคบสมุนไพร การอบสมุนไพร และการใช้ยาสมุนไพร ภายใต้การกำกับดูแลของแพทย์แผนไทย อย่างไรก็ตาม พบปัญหาสำคัญ ได้แก่ การขาดแคลนบุคลากร งบประมาณไม่เพียงพอ ระบบการจัดบริการและการจองคิวยังไม่เป็นระบบ รวมถึงความแตกต่างของทักษะผู้ให้บริการที่ส่งผลต่อคุณภาพการบริการ และแนวทางการพัฒนาคุณภาพบริการควรมุ่งเน้นการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ได้แก่ การวางแผน การปฏิบัติ การติดตามประเมินผล และการปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการพัฒนาศักยภาพบุคลากร การกำหนดมาตรฐานบริการ การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ การเพิ่มการเข้าถึงบริการ และการจัดสภาพแวดล้อมบริการที่ปลอดภัยและได้มาตรฐาน เพื่อยกระดับคุณภาพบริการอย่างยั่งยืน
ข้อเสนอแนะ หน่วยงานภาครัฐควรส่งเสริมมาตรฐานการให้บริการนวดแผนไทยที่ได้รับการรับรอง พร้อมสนับสนุนนโยบายและงบประมาณในการพัฒนาศักยภาพบุคลากร เพื่อยกระดับคุณภาพการบริการและสร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชนในการใช้บริการนวดแผนไทย
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2563). แผนพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2564. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2564). มาตรฐานโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลด้านการแพทย์แผนไทย (รพ.สส.พท.). กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2568). รายงานสถานการณ์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกของประเทศไทย. ใน การประชุมวิชาการการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ครั้งที่ 20 (น. 45–60). กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
กนกวรรณ แก้วคำ, และ สุภาพร จันทร์งาม. (2562). ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพการให้บริการนวดแผนไทยในสถานบริการสุขภาพ. วารสารสาธารณสุขศาสตร์, 49 (1), 77–88.
ปิยะนุช แสงสุวรรณ, และคณะ. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพการให้บริการนวดแผนไทยในสถานบริการสุขภาพ. วารสารสาธารณสุขศาสตร์, 51(1), 65–78.
พรทิพย์ ศรีสุข, และ สมชาย บุญศรี. (2561). การพัฒนารูปแบบการจัดบริการการแพทย์แผนไทยในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 12(3), 356–367.
วรางคณา ศรีสุข, สมชาย บุญศรี, และคณะ. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดบริการการแพทย์แผนไทยในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 13(2), 210–221.
ธนพร สุวรรณศรี, และ ประเสริฐ ชัยกิจ. (2564). การพัฒนาระบบบริการการแพทย์แผนไทยในโรงพยาบาลของรัฐ. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 19(2), 120–132.
ชนิญญา ชัยสุวรรณ, และ ทรงคุณ จันทจร. (2560). การพัฒนาผู้ให้บริการนวดแผนไทยในสังคมไทย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 36(2), 150–162.
สุภัทรชัย ชูประสูติ. (2565). รูปแบบการบริหารและการจัดการนวดแผนไทยที่พึงประสงค์ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 20(1), 45–56.
สถาบันการแพทย์แผนไทย. (2559). การพัฒนาระบบบริการการแพทย์แผนไทยในระบบสาธารณสุข. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2552). ธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2552. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
GlobinMed. (2022). Traditional and complementary medicine services in Thailand. Retrieved December 25, 2025, from https://www.globinmed.com
Office of the National Economic and Social Development Council. (2025). Thailand national development strategy and health system policy. In The National Conference on Thailand Development Strategy (pp. 10–25). Bangkok: NESDC.
Peltzer, K., & Pengpid, S. (2016). The use of traditional, complementary and alternative medicine among patients in Thailand: A cross-sectional study. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 9, 1–8.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคกลาง)

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของศูนย์สนับสนุนบริการสุขภาพที่ 6
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับศูนย์สนับสนุนบริการสุขภาพที่ 6 และบุคลากรท่านอื่น ในศูนย์ฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว