หมอลำหมู่: ระบบนันทนาการเชิงวัฒนธรรมร่วมสมัยกับการเชื่อมโยงความสุขและอัตลักษณ์ของชุมชนอีสานในยุคดิจิทัล - ทองเติม เตชภณ (วารสารพุทธสุขภาวะศึกษาและสังคมศาสตร์, 2026)
หมอลำหมู่เป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านของภาคอีสานที่มีคุณค่าเชิงวัฒนธรรมและได้วิวัฒน์สู่การเป็นระบบนันทนาการเชิงวัฒนธรรมที่มีบทบาทสำคัญในสังคมร่วมสมัย โดยบทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์บทบาทของหมอลำหมู่ในฐานะเครื่องมือนันทนาการที่เชื่อมโยงวัฒนธรรมและความสุข 2) ศึกษาผลกระทบเชิงนันทนาการที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้คน และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาให้หมอลำหมู่เป็นกิจกรรมนันทนาการสร้างสรรค์ที่สามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืนในสังคมร่วมสมัย โดยใช้วิธีการสังเคราะห์องค์ความรู้จากเอกสารทางวิชาการ งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และการวิเคราะห์ เชิงแนวคิดในบริบทสังคมและวัฒนธรรมร่วมสมัย ผลการศึกษาพบว่า หมอลำหมู่ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ปฏิบัติการทางวัฒนธรรมที่มีบทบาทในการสร้างความสามัคคี ลดช่องว่างระหว่างวัย และเอื้อให้เกิดการมีส่วนร่วมของผู้คนในสังคมพหุวัฒนธรรมอย่างมีพลวัต อีกทั้งยังส่งเสริมสุขภาวะจิตสังคมผ่านประสบการณ์นันทนาการที่สร้างความสุขและการผ่อนคลาย ส่วนในมิติทางเศรษฐกิจ หมอลำหมู่ทำหน้าที่เป็นกลไกสำคัญในการสร้างรายได้แก่ศิลปินและธุรกิจท้องถิ่น รวมถึงสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ในระดับภูมิภาคและนานาชาติ ขณะเดียวกันในด้านการอนุรักษ์ หมอลำหมู่ยังคงทำหน้าที่ถ่ายทอดดนตรี เครื่องแต่งกาย และภูมิปัญญาพื้นบ้าน ควบคู่กับการปรับตัวเชิงนวัตกรรมสู่ยุคดิจิทัลผ่านการใช้เทคโนโลยีแสง สี เสียง และการเผยแพร่ผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ อย่างไรก็ตาม การพัฒนาให้เกิดความยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการบทบาทของครอบครัวในการปลูกฝังคุณค่า ชุมชนในการกำหนดกฎระเบียบและสนับสนุนพื้นที่จัดแสดง ศิลปินในการพัฒนาสมรรถนะและสร้างสรรค์การแสดงร่วมสมัย และผู้ประกอบการในการลงทุนและใช้การตลาดดิจิทัลเชิงรุก ร่วมกับการสนับสนุนเชิงยุทธศาสตร์จากภาครัฐและเอกชน ทั้งนี้เพื่อสถาปนาหมอลำหมู่ให้ดำรงอยู่ในฐานะกลไกนันทนาการร่วมสมัยที่มีความสร้างสรรค์ ทรงคุณค่า และยั่งยืนทั้งในสังคมไทยและสังคมโลก