บทบาทคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์กับการส่งเสริมการศึกษาสงเคราะห์อย่างยั่งยืน - ก้อนเพชร, ปราชญ์; นวลคนึง, พระครูพิพัฒน์กิจจานุรักษ์; สะอาดเอี่ยม, ธนรัฐ (วารสารพุทธสุขภาวะศึกษาและสังคมศาสตร์, 2026)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดการส่งเสริมการศึกษาสงเคราะห์ในพระพุทธศาสนา 2) ศึกษาสภาพการศึกษาสงเคราะห์ของคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์ในปัจจุบัน และ 3) วิเคราะห์บทบาทคณะสงฆ์เพื่อความยั่งยืน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์เอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ คณะสงฆ์ ผู้บริหารสำนักงานพระพุทธศาสนา และนักวิชาการในพื้นที่ ผลการศึกษาพบว่า คณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์ได้เปลี่ยนผ่านจาก การให้ทานแบบจารีตสู่กระบวนทัศน์การลงทุนทางสังคม (Social Investment) โดยมีจุดเด่นคือการใช้ โครงสร้างการบริหารแบบทวิภาค ที่แยกบทบาทผู้นำสงฆ์ด้านจิตวิญญาณออกจากคณะกรรมการฆราวาสที่บริหารจัดการการเงิน พร้อมทั้งใช้นวัตกรรมทางการเงินผ่าน กองทุนถาวร (Endowment Funds) ที่เน้นใช้ดอกผลบริหารจัดการควบคู่กับระบบความโปร่งใสแบบเปิดเผยต่อสาธารณะเพื่อรักษาฐานศรัทธา จากการวิเคราะห์พบว่า ความยั่งยืนของโครงการมิได้ขึ้นอยู่กับจำนวนเงินบริจาค แต่ขึ้นอยู่กับความสามารถในการแปลง ภาวะผู้นำเชิงบารมีสู่ระบบสถาบัน คณะสงฆ์ทำหน้าที่เป็น ผู้ประกอบการทางสังคม ที่สร้างความเป็นเจ้าของร่วมผ่าน Surin Sangha Model และ KUMAR-MODEL อย่างไรก็ตาม จุดเปราะบางสำคัญคือ การขาดแคลนแผนสืบทอดตำแหน่ง อย่างเป็นระบบ ซึ่งเป็นความเสี่ยงต่อความต่อเนื่องของโครงการ บทความนี้จึงเสนอแนะให้คณะสงฆ์เร่งพัฒนาทักษะการบริหารจัดการสมัยใหม่และสร้างกลไกสืบทอดอำนาจที่ชัดเจน เพื่อยกระดับงานศึกษาสงเคราะห์ให้เป็นสถาบันหลักประกันทางสังคมที่ยั่งยืน