วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพดิจิทัลและนวัตกรรม

การพัฒนารูปแบบความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพของสามเณร ในโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา จังหวัดศรีสะเกษ

อิศราภรณ์ หงษ์ทอง — 2026-05-04

ความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นปัจจัยสำคัญของการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพในกลุ่มเด็กและเยาวชน รวมถึงสามเณรซึ่งอยู่ในช่วงวัยที่สามารถปลูกฝังพฤติกรรมสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ งานวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์พฤติกรรมการดูแลสุขภาพของสามเณร ศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยทางสังคมและสิ่งแวดล้อม และความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการดูแลสุขภาพ พัฒนารูปแบบความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลสุขภาพ และประเมินผลการใช้รูปแบบ ดำเนินการในโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 9 แห่ง กลุ่มตัวอย่างระยะสำรวจ 252 รูป และกลุ่มประเมินผลรูปแบบ 180 รูป เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สหสัมพันธ์ การถดถอยพหุคูณ และ paired t-test ผลการวิจัยพบว่า สภาวะสุขภาพ ปัจจัยทางสังคมและสิ่งแวดล้อม ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของสามเณรอยู่ในระดับปานกลาง โดยมีค่าเฉลี่ย 3.35, 3.56, 3.46 และ 3.51 ตามลำดับ ปัจจัยทางสังคมและสิ่งแวดล้อม (r = 0.737, p < .01) และความรอบรู้ด้านสุขภาพ (r = 0.896, p < .01) มีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพ และร่วมกันพยากรณ์พฤติกรรมการดูแลสุขภาพได้ร้อยละ 80.7 ภายหลังการใช้รูปแบบ คะแนนเฉลี่ยหลังการใช้รูปแบบสูงกว่าก่อนการใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกด้าน สรุปได้ว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลและเหมาะสมต่อการประยุกต์ใช้ในโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา

การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงแบบมีส่วนร่วมของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ตำบลจานใหญ่ อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ

วุฒิเทพ ตั้งพิทักษ์ไกร — 2026-05-04

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง พัฒนารูปแบบการดูแลแบบมีส่วนร่วมของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุตำบล และประเมินประสิทธิผลของรูปแบบต่อความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน ดำเนินการวิจัย 3 ระยะ ได้แก่ การวิเคราะห์สถานการณ์ การพัฒนารูปแบบ และการทดลองใช้รูปแบบ กลุ่มเป้าหมายรวม 193 คน ประกอบด้วยผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 132 คน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในระบบการดูแล 61 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบประเมิน Barthel Activities of Daily Living Index แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแนวคำถามการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบที การวิเคราะห์ความแปรปรวน สหสัมพันธ์เพียร์สัน การถดถอยพหุคูณ และ paired t-test ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 68.18 อายุเฉลี่ย 74.58 ปี คะแนน ADL ก่อนดำเนินการเฉลี่ย 12.94 คะแนน ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อ ADL ได้แก่ อายุ ความรุนแรงของโรค ความรุนแรงของภาวะสมองเสื่อม การมีส่วนร่วมของครอบครัว และการสนับสนุนจากครอบครัว โดยอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 64.7 รูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ “จานใหญ่โมเดล” ประกอบด้วย 4 ภาคี 3 กลุ่ม 2 กลไก 1 ศูนย์ หลังการใช้รูปแบบ คะแนน ADL เพิ่มจาก 12.94 ± 7.87 เป็น 15.24 ± 4.76 คะแนน แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p < .001 ผลการศึกษาชี้ว่ารูปแบบดังกล่าวสามารถยกระดับการดูแลระยะยาวในชุมชนโดยใช้ข้อมูล ADL การจัดการรายกรณี และการมีส่วนร่วมของภาคีเป็นกลไกขับเคลื่อนระบบ