การประเมินผลรูปแบบการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพแบบเข้มข้นทางสายใหม่ (FAST Model) ของโรงพยาบาลธัญญารักษ์ปัตตานี
คำสำคัญ:
การประเมินผลโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพ, การบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพแบบเข้มข้นทางสายใหม่บทคัดย่อ
การวิจัยประเมินผลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินบริบท ปัจจัยนำเข้า กระบวนการดำเนินงานและผลลัพธ์ และ 2) ประเมินข้อดีและข้อจำกัดของรูปแบบการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพแบบเข้มข้นทางสายใหม่
(FAST Model) ของโรงพยาบาลธัญญารักษ์ปัตตานี กลุ่มตัวอย่างรวมทั้งสิ้น 81 คน ประกอบด้วย ผู้บริหาร 10 คน ผู้ติดยาเสพติด 45 คน ทีมผู้บำบัด 12 คน และครอบครัวผู้ติดยาเสพติด 14 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามและแบบประเมิน ตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน มีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคระหว่าง .82 - .98 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า
1. ผลการประเมินตามกรอบ CIPP Model ในภาพรวมการดำเนินงานอยู่ในระดับมากทุกมิติ โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านบริบท (M = 4.44, SD = 0.57) รองลงมา คือ ด้านผลลัพธ์ (M = 4.32, SD = 0.74) ด้านกระบวนการ (M = 3.88, SD = 0.53) และด้านปัจจัยนำเข้า (M = 3.74, SD = 0.73)
2. ข้อดีพบจุดแข็งสำคัญ คือ การดูแลแบบองค์รวมโดยทีมสหวิชาชีพที่มีความเชี่ยวชาญ และการจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ซึ่งส่งผลให้ผู้ป่วยเกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเชิงบวกและสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้โดยไม่พึ่งพายาเสพติด สำหรับข้อจำกัด พบประเด็นที่ควรพัฒนา 3 ประการ ได้แก่ 1) บุคลากรบางส่วนยังไม่ผ่านการอบรมหลักสูตรฝึกอบรม FAST Model โดยตรง 2) ขาดการทบทวนเกณฑ์การรับย้ายผู้ป่วยเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูที่ชัดเจน และ 3) การมีส่วนร่วมของครอบครัวในกระบวนการบำบัดยังขาดความต่อเนื่องจากข้อจำกัดด้านเวลา
ข้อเสนอแนะ โรงพยาบาลควรนำผลการวิจัยไปปรับปรุงโครงสร้างตามองค์ประกอบของรูปแบบ FAST Model โดยเฉพาะการกำหนดสมรรถนะและคุณสมบัติของบุคลากรให้ชัดเจน พร้อมทั้งพัฒนาระบบสนับสนุนเพื่อให้ครอบครัวสามารถมีส่วนร่วมในกระบวนการบำบัดได้อย่างยั่งยืน ส่งผลให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลอย่างเป็นองค์รวมและไม่กลับไปเสพยาเสพติดซ้ำ
เอกสารอ้างอิง
ครองธรรม ศรีสองเมือง. (2558). การประเมินโครงการอบรมคอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตเบื้องต้นของศูนย์ การเรียนรู้ไอซีทีชุมชนเทศบาลตำบลแม่พระ อำเภอแม่พระ จังหวัดลำปาง. (ค้นคว้าอิสระปริญญาโท). มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง, สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาประชาคมเมืองและชนบท.
ชลอวัฒน์ อินปา และพิศิษฐ์ ศรีประเสริฐ. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเข้ารับการบำบัดรักษาครบตามเกณฑ์ของผู้ป่วยยาเสพติดในจังหวัดตาก. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 17(2), 91-101.
ณัฏฐวิชฌ์ ราชแก้ว. (2567). กระบวนการนโยบายสาธารณะสำหรับโครงการชุมชนเพื่อความยั่งยืนในการแก้ไขปัญหายาเสพติดแบบครอบคลุมตามยุทธศาสตร์ชาติ: นวัตกรรมในกลไกความร่วมมือของชุมชน. วารสาร การบริหารและการจัดการเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน, 2(2), 401–414.
ธนิกา พงษ์พิทักษ์, วัชรี มีศิลป์, สำเนา นิลบรรพ์, ผกามาศ มณีอินทร, นันทา ชัยพิชิตพันธ์, & นิภาวัล บุญทับถม. (2562). การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยหญิงเสพติด. วารสารพยาบาลทหารบก, 20(1), 261-273.
นริศรา งามขจรวิวัฒน์, สุนทรพจน์ ชูช่วย, และสุพิศพร แก้วชื่น. (2563). การประเมินการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติดแบบผู้ป่วยนอกรูปแบบกาย จิต สังคมบำบัด (Matrix Program) โรงพยาบาลธัญญารักษ์ปัตตานี. กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.
บุบผา บุญญามณี, และอรวรรณ หนูแก้ว. (2567). การพัฒนาและผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมการกำกับตนเอง เพื่อการเลิกยาเสพติดของผู้ป่วยยาเสพติดแอมเฟตามีนในระยะฟื้นฟูสมรรถภาพ. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 11(2), e267558.
ประพัทธ์ ธรรมวงศา. (2567). การพัฒนารูปแบบการฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในอำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น, 6(1), e268174.
มัซตูรา ฮะ, รัตติยา สันเสรี และ กิ่งกมล เตี้ยนวล. (2558). ผลของการใช้แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยเฮโรอีนระยะบำบัดยาและฟื้นฟูสมรรถภาพ ใน 3 จังหวัดชายแดนใต้. โรงพยาบาลธัญญารักษ์ปัตตานี.
มัสสุรีย์ ยะภา. (2567). แนวทางการพัฒนาทีมสหวิชาชีพเพื่อการบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีชุมชนบำบัดในจังหวัดนราธิวาส. การค้นคว้าอิสระ สังคมสงเคราะห์ศาสตรมหาบัณฑิต, คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ราตรี หุ่นดี, เพลินตา เที่ยงตรง, ผุสดี ชูชีพ, ประกายรัตน์ ช่วยเจริญ, กระแส ปัจฉิมสิริ และรุจิรา อาภาบุษยพันธุ์. (2549). การประเมินผลรูปแบบการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพแบบเข้มข้นทางสายใหม่ (FAST Model) ผู้ป่วยยาเสพติดระบบบังคับ สถาบันธัญญารักษ์. โรงพิมพ์องค์การทหารผ่านศึก.
ศรัณยู สืบจิตต์. (2567). รูปแบบการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจในผู้บำบัดยาเสพติด อำเภองาว จังหวัดลำปาง. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน, 34(2), 27-33.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2565). สรุปสถานการณ์ยาเสพติด ปี 2565. กรุงเทพฯ. สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด.
สถาบันธัญญารักษ์. (2546). การบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพเข้มข้นทางสายใหม่ (FAST Model). (พิมพ์ครั้งที่ 3). โรงพิมพ์องค์การทหารผ่านศึก.
สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี. (2567). รายงานผลการดำเนินงาน ปี 2566-2567. กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.
เสาวลักษณ์ ทูลธรรม. (2564). ประสิทธิผลของการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดในระบบสมัครใจบำบัด: กรณีศึกษา พื้นที่อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ. การค้นคว้าอิสระ รัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาบริหารรัฐกิจและกิจการสาธารณะ สำหรับนักบริหาร, คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อรพรรณ ลิ่มพันธ์. (2547). การประเมินกระบวนการในการใช้บริการเมทริกซ์โปรแกรมในจังหวัดสุราษฎร์ธานี. การค้นคว้าแบบอิสระต่อบัณฑิตวิทยาลัยเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรปริญญาพยาบาล ศาสตรมหาบัณฑิต.
Fernando, B. (2019). Effectiveness of substance abuse treatment: A systematic review. Journal of Substance Abuse Treatment, 45(2), 132-145.
Stufflebeam, D.L. (2003). The CIPP Model for Evaluation. Annual Conference of the Oregon Program Evaluation Network, Portland.
United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). (2021). World Drug Report 2021,Austria.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารสมาคมนวัตกรรมการพยาบาลและสุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
