การศึกษาประสิทธิภาพและผลข้างเคียงของการใช้ยา Tenofovir alafenamide  แทน Tenofovir disoproxil fumarate ในการรักษาผู้ติดเชื้อเอชไอวี โรงพยาบาลลานสกา

เกียรติยา ไวยกาญจน์; กิตติพงศ์ บุญโล่ง

ผู้แต่ง

เกียรติยา ไวยกาญจน์ โรงพยาบาลลานสกา
กิตติพงศ์ บุญโล่ง คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา

คำสำคัญ:

ผู้ติดเชื้อเอชไอวี , การทำงานของไต , ไขมันในเลือด

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบย้อนหลัง (Retrospective Cohort Study) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงของการทำงานของไต ระดับไขมันในเลือด ระดับภูมิคุ้มกัน และน้ำหนักตัว ในผู้ติดเชื้อเอชไอวีหลังเปลี่ยนสูตรยาต้านไวรัสจาก Tenofovir Disoproxil Fumarate (TDF) เป็น Tenofovir Alafenamide (TAF) กลุ่มตัวอย่าง คือ เวชระเบียนและผลตรวจทางห้องปฏิบัติการของผู้ป่วย 71 ราย ที่โรงพยาบาลลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งได้รับการเปลี่ยนยาไม่น้อยกว่า 6 เดือน ระหว่างเดือนพฤษภาคม 2567 ถึงตุลาคม 2568 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น ประกอบด้วยข้อมูลทั่วไปของผู้ป่วย ข้อมูลทางคลินิก และผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ โดยผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) จากผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 3 ท่าน วิเคราะห์ข้อมูลด้วย Paired t-test รายงานผลเป็นค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และกำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่
p-value < .05 ผลการศึกษาพบว่า

1. ประสิทธิภาพในการกดปริมาณไวรัสเอชไอวีไม่แตกต่างระหว่างสูตร TDF และ TAF โดยผู้ป่วยร้อยละ 20 ยังคงมีระดับ HIV Viral Load < 50 copies/mL หลังเปลี่ยนสูตรยา พบเพียง 2 รายที่มี Viral Load เท่ากับ 50 และ 58 copies/mL โดยค่า CD4 count ลดลงเล็กน้อย (p-value = .008) แต่ CD4 percentage ไม่แตกต่างกัน (p-value = .087)

2. หลังเปลี่ยนเป็น TAF การทำงานของไตดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดย eGFR เพิ่มขึ้น (M = 69.37, SD = 12.11 เป็น M = 77.27, SD = 13.96 mL/min/1.73 m²; p-value < .001) และ serum creatinine ลดลง (M = 1.13, SD = 0.22 เป็น M = 1.04, SD = 0.23 mg/dL; p-value < .001) ระดับ total cholesterol, HDL และ LDL เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p-value < .001) ขณะที่ triglyceride ไม่แตกต่าง (p-value = .117) น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p-value = .005) โดยพบในเพศหญิง (p-value = .002) แต่ไม่พบในเพศชาย

การเปลี่ยนสูตรยาจาก TDF เป็น TAF สัมพันธ์กับการทำงานของไตที่ดีขึ้น แต่อาจเพิ่มระดับไขมันในเลือดและน้ำหนักตัวในบางราย จึงควรติดตามค่าทางห้องปฏิบัติการและประเมินความเสี่ยงด้านเมตาบอลิกอย่างต่อเนื่อง

ผลวิจัยนี้สามารถเป็นแนวทางในการพิจารณาสูตรยาที่เหมาะสม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการดูแลรักษาผู้ติดเชื้อเอชไอวี ตลอดจนการกำหนดนโยบายการใช้ยาต้านไวรัสในระบบสาธารณสุขประเทศไทย

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค. (2567). รายงานสถานการณ์ผู้ติดเชื้อเอชไอวีในประเทศไทย ปี 2567. สืบค้นเมื่อ 18 เมษายน 2569 จาก https://ddc.moph.go.th.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2568). รายงานการสร้างระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประจำปีงบประมาณ 2568. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.

Abe, K., Imamura, J., Sasaki, A., Suzuki, T., Kamio, S., Obara, T., & Ito, T. (2024). Renal function and lipid metabolism after switching from tenofovir disoproxil fumarate to tenofovir alafenamide in people living with HIV. AIDS Research and Therapy, 21, Article 36.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJLawrence Erlbaum Associates.

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191.

Gallant, J. E., Daar, E. S., Raffi, F., Brinson, C., Ruane, P., DeJesus, E., et al. (2016). Tenofovir alafenamide versus tenofovir disoproxil fumarate in combination therapy for HIV-1 infection: A randomized, double-blind, phase 3, non-inferiority trial. The Lancet Infectious Diseases, 16(1), 43–52.

Gupta, S. K., Post, F. A., Arribas, J. R., Eron, J. J., Wohl, D. A., Clarke, A. E., et al. (2019). Renal safety of tenofovir alafenamide vs tenofovir disoproxil fumarate. AIDS, 33(9), 1455–1465.

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). (2013). KDIGO 2012 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International Supplements, 3(1), 1–150.

Mallon, P. W. G., Brunet, L., Fusco, J. S., et al. (2021). Weight gain before and after switch from tenofovir disoproxil fumarate to tenofovir alafenamide in people living with HIV. Clinical Infectious Diseases, 73(11), e4252–e4259.

Michienzi, S. M., Johnson, M., Chiampas, T. D., Wenzler, E., Burgos, R. M., Smith, R. O., & Badowski, M. E. (2021). Real-world impact of switching from tenofovir disoproxil fumarate to tenofovir alafenamide. Drugs in Context, 10, 2021-2-1.

Sax, P. E., Erlandson, K. M., Lake, J. E., McComsey, G. A., Orkin, C., Esser, S., et al. (2020). Weight gain following initiation of antiretroviral therapy: Risk factors in randomized comparative clinical trials. Clinical Infectious Diseases, 71(6), 1379–1389.

Sax, P. E., Wohl, D., Yin, M. T., Post, F., DeJesus, E., Saag, M., et al. (2015). Tenofovir alafenamide versus tenofovir disoproxil fumarate, coformulated with elvitegravir, cobicistat, and emtricitabine, for initial treatment of HIV-1 infection: two randomised, double-blind, phase 3, non-inferiority trials. Lancet (London, England), 385(9987), 2606–2615. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)60616-X