ราชภิวัฒน์เวชสาร

อุบัติการณ์ ปัจจัยเสี่ยง และผลลัพธ์ทางคลินิกของการติดเชื้อแบคทีเรียแกรมลบดื้อยาหลายขนานในกระแสเลือดของโรงพยาบาลบ้านโป่ง

ดิษฐวัฒน์ ปฐมเจริญสุขชัย — 2026-03-31

ที่มาของปัญหา: เชื้อแบคทีเรียแกรมลบดื้อยาหลายขนานในกระแสเลือด (multidrug-resistance gram-negative bloodstream infection: MDR GN-BSI) ทวีความรุนแรงขึ้นทั่วโลก นำไปสู่ข้อจำกัดในการรักษา อัตราการเสียชีวิตที่สูงขึ้น และภาระทางเศรษฐกิจอย่างก้าวกระโดด แต่ข้อมูลของโรงพยาบาลบ้านโป่งยังคงมีอยู่อย่างจำกัด

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอุบัติการณ์ ปัจจัยเสี่ยง และผลลัพธ์ทางคลินิกของการติดเชื้อแบคทีเรียแกรมลบดื้อยาหลายขนานในกระแสเลือด ณ โรงพยาบาลบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี

วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงวิเคราะห์ย้อนหลัง (retrospective analytical study) ในผู้ป่วยอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไป ที่ตรวจพบเชื้อแบคทีเรียแกรมลบในกระแสเลือดระหว่างวันที่ 1 กรกฎาคม 2566 ถึง 30 มิถุนายน 2568 โดยจำแนกกลุ่มตัวอย่างเป็นกลุ่ม MDR และ Non-MDR ตามนิยามมาตรฐานสากล เพื่อวิเคราะห์อุบัติการณ์ ปัจจัยเสี่ยง และผลลัพธ์ทางคลินิก

ผลการศึกษา: จากกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 436 ราย พบอุบัติการณ์ MDR GN-BSI ร้อยละ 11.0 เชื้อก่อโรคที่พบมากที่สุดคือ Escherichia coli และ Klebsiella pneumoniae อย่างไรก็ตาม Acinetobacter baumannii มีสัดส่วนการดื้อยาหลายขนานที่สูงกว่าเชื้อชนิดอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ร้อยละ 16.7 เทียบกับ 1.5; p<0.001) จากการวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อ MDR อย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ การติดเชื้อในโรงพยาบาล (adjusted odds ratio [aOR] 4.50, 95% confidence interval [CI] 1.25-16.20, p=0.02) ประวัติการได้รับยาต้านจุลชีพกลุ่ม Fluoroquinolones ภายใน 90 วัน (aOR 6.61, 95% CI 1.81-24.10, p=0.004) และประวัติการพบเชื้อดื้อยาหลายขนานภายใน 90 วัน (aOR 5.92, 95% CI 1.69-20.80, p=0.01) ในด้านผลลัพธ์ทางคลินิก พบว่ากลุ่ม MDR มีอัตราการเสียชีวิตสูงกว่ากลุ่ม Non-MDR อย่างชัดเจน (ร้อยละ 33.3 เทียบกับ 7.7; p<0.001) นอกจากนี้ยังสัมพันธ์กับการเกิดภาวะช็อคจากการติดเชื้อ (p=0.04) ระยะเวลานอนโรงพยาบาลที่นานขึ้นเฉลี่ย 3.6 วัน (p=0.01) การเพิ่มปริมาณการใช้ยาต้านจุลชีพชนิดออกฤทธิ์กว้าง (broad-spectrum antimicrobial agents) และค่ารักษาพยาบาลเฉลี่ยที่สูงขึ้นจาก 31,721 เป็น 51,502 บาทต่อราย (p=0.02)

สรุป: การติดเชื้อ MDR GN-BSI สัมพันธ์กับอัตราการตายและภาระทางเศรษฐกิจที่สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ การควบคุมการติดเชื้ออย่างเข้มงวดและการกำกับการใช้ยาต้านจุลชีพเป็นมาตรการเร่งด่วนที่จำเป็น

การศึกษาเรื่องความชุกของภาวะเม็ดเลือดขาวผิดปกติในผู้ป่วยโรคทางจิตเวช โรงพยาบาลราชบุรี ที่ได้รับยาโคลซาปีนในช่วง 5 ปีย้อนหลังและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

สหคุณ อุดมแสวงโชค — 2026-04-28

ที่มาของปัญหา: ยาโคลซาปีนเป็นยาเพียงตัวเดียวที่ใช้รักษาผู้ป่วยโรคจิตเภทที่ดื้อต่อการรักษาหรือมีพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรง หรือมีความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย แต่การใช้ยายังถูกจำกัดเนื่องจากผลข้างเคียงเรื่องนิวโตรฟิลต่ำชนิดแกรนูโลไซต์ซึ่งมีอันตรายถึงชีวิต

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาหาความผิดปกติของเม็ดเลือดขาวในผู้ป่วยจิตเวชที่ได้รับยาโคลซาปีนและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

วิธีการศึกษา: การทบทวนเวชระเบียนย้อนหลังของผู้ป่วยจิตเวชทุกรายที่มีอายุมากกว่า 18 ปี ในขณะที่ได้รับการรักษาด้วยยาโคลซาปีนและมีการตรวจค่าความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด เวชระเบียนที่ข้อมูลไม่ครบถ้วนจะถูกคัดออก โดยเก็บข้อมูลทั่วไป โรคประจำตัวทางจิตเวช ขนาดยาโคลซาปีน ระยะเวลาที่ได้รับยาโคลซาปีน และขนาดยาจิตเวชตัวอื่น ๆ ที่ใช้ร่วมกับยาโคลซาปีน เพื่อนำมาวิเคราะห์หาความสัมพันธ์กับค่าเม็ดเลือดที่ผิดปกติ

ผลการศึกษา: เวชระเบียนผู้ป่วยทั้งหมด 157 ราย เป็นเพศชาย ร้อยละ 62.42 เป็นโรคจิตเภทร้อยละ 79.61 มีผลการตรวจค่าความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดรวม 1,093 ครั้ง ขนาดยาโคลซาปีนเฉลี่ย 216.55 มก./วัน และระยะเวลาที่ได้รับยาโคลซาปีนเฉลี่ย 3,007 วัน พบภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ 5 ครั้ง เป็นภาวะนิวโตรฟิลต่ำ 3 ครั้ง และไม่พบภาวะนิวโตรฟิลต่ำชนิดแกรนูโลไซต์เลย โดยปัจจัยเรื่องอายุที่มากขึ้นของผู้ป่วย (ค่าเฉลี่ย 62.20 ± 2.95 ปี) สัมพันธ์กับภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) เมื่อเทียบกับภาวะเม็ดเลือดขาวปกติ (ค่าเฉลี่ย 47.69 ± 10.77 ปี) หรือภาวะเม็ดเลือดขาวสูง (ค่าเฉลี่ย 45.12 ± 11.01 ปี) และพบว่าระยะเวลาที่ได้รับยาโคลซาปีน (2,176 วัน) มีความสัมพันธ์กับภาวะนิวโตรฟิลต่ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.042) เมื่อเทียบกับกลุ่มนิวโตรฟิลปกติ (3,037 วัน) หรือกลุ่มนิวโตรฟิลสูง (2,830 วัน)

สรุป: การศึกษานี้พบว่าภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำสัมพันธ์กับอายุที่มากขึ้นของผู้ป่วย และภาวะนิวโตรฟิลต่ำสัมพันธ์กับระยะเวลาที่ได้รับยาโคลซาปีนที่น้อยกว่า โดยไม่พบภาวะนิวโตรฟิลต่ำชนิดแกรนูโลไซต์เลย

ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างการรับรู้สมรรถนะแห่งตนต่อสมรรถนะในการดูแลผู้ป่วยมะเร็ง ระยะสุดท้ายของผู้ดูแลในโรงพยาบาลบ้านโป่ง

วาสนา หนุนภักดี — 2026-04-28

ที่มาของปัญหา: มะเร็งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งของประเทศไทย ผู้ดูแลผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่บ้านมักประสบปัญหาการขาดความรู้และทักษะในการดูแลผู้ป่วย ความไม่มั่นใจในความสามารถของตนเอง และความเครียดจากการดูแล การเสริมสร้างการรับรู้สมรรถนะแห่งตนเป็นกลยุทธ์สำคัญในการพัฒนาความสามารถของผู้ดูแล

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยการรับรู้สมรรถนะแห่งตนและสมรรถนะในการดูแล ผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายของผู้ดูแลก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมเสริมสร้างการรับรู้สมรรถนะแห่งตน

วิธีการศึกษา: การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลอง ในผู้ดูแลผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่โรงพยาบาลบ้านโป่ง จำนวน 30 คน ได้รับโปรแกรมเสริมสร้างการรับรู้สมรรถนะแห่งตนที่พัฒนาตามแนวคิดของแบนดูรา ประกอบด้วยกิจกรรม 4 ครั้ง ในระยะเวลา 6 สัปดาห์ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบวัดการรับรู้สมรรถนะแห่งตนและแบบประเมินสมรรถนะในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้าย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Paired t-test

ผลการศึกษา: ผู้ดูแลมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอยู่ในระดับปานกลาง (x̄=2.91, SD=0.62) และหลังเข้าร่วมโปรแกรมเพิ่มขึ้นเป็นระดับสูง (x̄=4.22, SD=0.54) โดยคะแนนเฉลี่ยหลังเข้าร่วมโปรแกรมสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=12.16, p<.001) คะแนนเฉลี่ยสมรรถนะในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอยู่ในระดับปานกลาง (x̄=2.83, SD=0.65) และหลังเข้าร่วมโปรแกรมเพิ่มขึ้นเป็นระดับสูง (x̄=4.29, SD=0.51) โดยคะแนนเฉลี่ยหลังเข้าร่วมโปรแกรมสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=12.70, p<.001)

สรุป: โปรแกรมการเสริมสร้างการรับรู้สมรรถนะแห่งตนช่วยเพิ่มการรับรู้สมรรถนะแห่งตนและสมรรถนะในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายของผู้ดูแลได้ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาคุณภาพการดูแลผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่บ้านและเป็นแนวทางในการพัฒนาโปรแกรมสนับสนุนผู้ดูแลในบริบทอื่น ๆ

สารจากผู้อำนวยการ

นิคม มะลิทอง — 2026-04-27

องค์กรที่มีประสิทธิภาพสูงย่อมต้องมีหลายมิติ หนึ่งในนั้นคือการสร้างนวัตกรรม โรงพยาบาลราชบุรีเติบโตจากโรงพยาบาลที่มุ่งเน้นการรักษา ซึ่งต่อมามีพัฒนาการมาสู่การผลิตบุคลากรทางการแพทย์ รวมทั้งเป็นโรงพยาบาลปลายทางสำหรับการรักษาที่มีความซับซ้อนในเขตสุขภาพที่ 5 จึงต้องมีการผลิตนวัตกรรมเพื่อให้เหมาะกับบริบทของเขตสุขภาพ และเป็นต้นแบบให้กับโรงพยาบาลในเครือข่าย เพื่อให้เกิดคุณภาพและประสิทธิภาพในการดูแลระบบสาธารณสุข เพื่อให้เกิดสุขภาวะที่เป็นไปตามแนวคิด “ประชาชนสุขภาพดี เจ้าหน้าที่มีความสุข ระบบสุขภาพยั่งยืน” “ราชภิวัฒน์เวชสาร”เกิดจากความ เข้มแข็งของระบบการรักษา การเรียนการสอน มุ่งสู่การทำวิจัย และพร้อมจะถูกกลั่นกรอง เพื่อเป็นแนวทางการรักษาในเขตสุขภาพที่ 5 และของประเทศต่อไป

ในนามของผู้บริหารต้องขอขอบคุณทีมบรรณาธิการและผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง รวมทั้งนโยบายจากกระทรวงสาธารณสุข รวมทั้งเขตสุขภาพ ที่สนับสนุนให้เกิดความก้าวหน้าทางวิชาการและเป็นประโยชน์ต่อประชาชนสืบไป

งานวิจัยในเชิงแพทยศาสตร์ศึกษา: พลังขับเคลื่อนคุณภาพแพทย์และสุขภาวะของสังคม

สมบัติ หัชลีฬหา — 2026-04-28

เป็นที่ทราบกันดีว่างานวิจัยนับว่าเป็นปัจจัยที่สำคัญอย่างยิ่งในทางการแพทย์ ในด้านของแพทยศาสตรศึกษางานวิจัยก็ถือว่ามีความสำคัญไม่ได้ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน ดังนั้นในทุกสถาบันที่มีการเรียนการสอนจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างและส่งเสริมให้มีการพัฒนางานวิจัยในเชิงแพทยศาสตรศึกษาควบคู่ไปกับงานวิจัยทางการแพทย์ เพื่อสร้างองค์กรที่มีความรู้และระบบนิเวศน์ (ecosystem) ที่เหมาะสมและทันสมัยตามโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

บทบาทของพยาบาลในการให้คำแนะนำเพื่อเตรียมตัวก่อนกลับบ้านในผู้ป่วยที่ได้รับการสวนหัวใจ: แนวทางเชิงระบบและแนวปฏิบัติสำหรับการพยาบาล

สุนันท์ พรหมรอด — 2026-04-29

การสวนหัวใจเป็นหัตถการสำคัญในการวินิจฉัยและรักษาโรคหลอดเลือดหัวใจ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบหรือมีความเสี่ยงสูง แม้เทคโนโลยีทางการแพทย์จะช่วยเพิ่มความปลอดภัยและประสิทธิภาพของการรักษา แต่การดูแลในระยะเปลี่ยนผ่านจากโรงพยาบาลสู่บ้านยังคงมีความสำคัญ โดยเฉพาะการให้คำแนะนำก่อนจำหน่าย ซึ่งมีผลโดยตรงต่อความสามารถในการดูแลตนเอง การป้องกันภาวะแทรกซ้อน และการลดอัตราการกลับเข้ารักษาซ้ำ

พยาบาลเป็นบุคลากรหลักในกระบวนการเตรียมผู้ป่วยก่อนกลับบ้าน ทำหน้าที่ทั้งการประเมินให้ความรู้ ประสานงาน สนับสนุน และติดตามต่อเนื่อง บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายบทบาทดังกล่าวโดยใช้แนวคิดเชิงระบบและแนวปฏิบัติทางคลินิกที่เหมาะสม ครอบคลุมการประเมินความพร้อม การให้ความรู้ การส่งเสริมทักษะการดูแลตนเอง การดูแลแผล การใช้ยา การควบคุมกิจกรรม การปรับพฤติกรรมโภชนาการ และการติดตามหลังจำหน่าย ทั้งนี้ หลักฐานสนับสนุนว่าการสื่อสารแบบ Teach-back และโปรแกรม Transitional care หรือ Telehealth ช่วยเพิ่มความสามารถในการดูแลตนเองและความพร้อมหลังจำหน่าย

การดำเนินงานของพยาบาลอย่างเป็นระบบและต่อเนื่องช่วยเพิ่มความรู้ ความเข้าใจ และความมั่นใจของผู้ป่วยและครอบครัว ลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน และส่งเสริมผลลัพธ์ทางสุขภาพในระยะยาวจึงควรพัฒนาศักยภาพด้านการสื่อสาร การสอนที่เน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการติดตามดูแลหลังจำหน่าย ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด Cardiac rehabilitation และการดูแลผู้ป่วย Chronic coronary disease สมัยใหม่

บทบรรณาธิการแถลง

วุฒิเศรษฐ์ ฐิตินันท์เมือง — 2026-04-24

สมาชิกวารสารทุกท่าน ราชภิวัฒน์เวชสาร (Ratchabhiwat Medical Journal) จัดทำขึ้นโดยโรงพยาบาลราชบุรี ด้วยความมุ่งหมายเพื่อเป็นเวทีทางวิชาการสำหรับเผยแพร่ผลงานด้านการแพทย์และสาธารณสุข ทั้งในรูปแบบนิพนธ์ต้นฉบับ รายงานผู้ป่วย กรณีศึกษา บทความปกิณกะ และบทความวิชาการที่เกี่ยวข้อง เพื่อสนับสนุนการพัฒนาความรู้ การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทางคลินิก และการประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ในการดูแลผู้ป่วยอย่างมีคุณภาพและยั่งยืน

การจัดพิมพ์ฉบับปฐมฤกษ์นี้นับเป็นก้าวสำคัญของวารสาร ซึ่งเกิดขึ้นจากความร่วมมือของคณะผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้ประเมินบทความ และผู้เขียนจากหลากหลายสาขา วารสารยึดมั่นในมาตรฐานการพิจารณาบทความแบบผู้ทรงคุณวุฒิประเมิน (peer review) อย่างเป็นระบบ โปร่งใส และเป็นธรรม เพื่อให้ผลงานที่ตีพิมพ์มีคุณภาพทางวิชาการ เชื่อถือได้ และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการปฏิบัติงานจริง