ผลของโปรแกรมการสนับสนุนการจัดการตนเองต่อความสามารถในการจัดการอาการหายใจลำบาก ของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

บทคัดย่อ

โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรั้งที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ ทำให้เกิดอาการหายใจลำบากในผู้ป่วย ซึ่งมีความรุนแรงแตกต่างกันตามระดับของโรค ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตและทำให้เกิดความทุกข์ทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการสนับสนุนการจัดการตนเองต่อความสามารถในการจัดการอาการหายใจลำบากของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) แบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง (One-group pretest-posttest design) กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 30 คน โดยให้กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการสนับสนุนการจัดการตนเองด้วยเทคนิค 5 เอ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ การประเมิน (Assess) การแนะนำให้คำปรึกษา (Advise) การยอมรับ/ตกลงร่วมกัน (Agree) การช่วยเหลือสนับสนุน (Assist) และการติดตามประเมินผล (Arrange)ต่อเนื่องนาน 6 สัปดาห์เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามความสามารถในการจัดการอาการหายใจลำบาก และแบบวัดอาการหายใจลำบาก โดยใช้เกณฑ์การประเมินอาการหายใจลำบาก (Modified Medical Research Council Dyspnea Score: mMRC DS) วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยความสามารถในการจัดการอาการหายใจลำบากด้วยสถิติตทดสอบ Wilcoxon signed-rank test และค่าเฉลี่ยอาการหายใจลำบากโดยใช้ McNemar test

ผลการวิจัยพบว่า หลังได้รับโปรแกรมการสนับสนุนการจัดการตนเอง คะแนนเฉลี่ยความสามารถในการจัดการอาการสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ($p < 0.001$) สำหรับคะแนนเฉลี่ยอาการหายใจลำบากหลังเข้าร่วมโปรแกรมดีกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรม แต่ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ($p > 0.05$) ดังนั้น โปรแกรมการสนับสนุนการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังสามารถส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีการจัดการตนเองที่ดี ทำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และควรศึกษาในระยะยาวเพื่อความยั่งยืนของผลลัพธ์ที่เกิดจากการใช้โปรแกรมการจัดการตนเอง