การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิส โรงพยาบาลร้อยเอ็ด ปี พ.ศ. 2564–2565 - ทิพย์ประเสริฐ วีรจิตร; วรรณสาลา ฉลอง; อุปพงษ์ ธราวิทย์ (รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์, 2025)
ความเป็นมา : ประเทศไทยพบโรคเมลิออยโดสิสมากที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยผู้ป่วยแสดงอาการหลากหลาย บางรายอาการรุนแรงเป็นเหตุให้เสียชีวิตได้ สถานการณ์โรคเมลิออยโดสิส จังหวัดร้อยเอ็ด พบอัตราป่วยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจาก 7.85 เป็น 27.23 ต่อประชากรแสนคน ในปี พ.ศ. 2564 และ พ.ศ. 2565 ตามลำดับ จำเป็นต้องประเมินระบบเฝ้าระวังโรค เพื่อให้ทราบคุณลักษณะเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เพื่อปรับปรุงพัฒนาระบบต่อไป วิธีการศึกษา : การศึกษาแบบภาคตัดขวาง ในกลุ่มผู้ป่วยที่มารับบริการโรงพยาบาลร้อยเอ็ด ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2564–31 ธันวาคม 2565 โดยสุ่มเลือกเวชระเบียนอย่างเป็นระบบตามสัดส่วนการรายงานโรค ในรหัส ICD–10 ที่กำหนด โดยใช้ทั้งนิยามโรคของกองระบาดวิทยาและตามการวินิจฉัยโดยแพทย์ ทบทวนระบบเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา 506 (รง.506) รหัส 72 ศึกษาขั้นตอนการรายงานโรค และสัมภาษณ์บุคลากรที่เกี่ยวข้อง 16 คน ผลการศึกษา : กรณียึดตามนิยามโรคพบความไวร้อยละ 30.38 และค่าพยากรณ์บวกร้อยละ 39.38 กรณียึดตามวินิจฉัยแพทย์พบความไวร้อยละ 29.03 และค่าพยากรณ์บวกร้อยละ 52.40 ทุกตัวแปรบันทึก ครบถ้วนร้อยละ 100 ถูกต้องร้อยละ 100 ยกเว้น เพศ ประเภทผู้ป่วย วันที่วินิจฉัย และวันที่เริ่มป่วย บันทึกถูกต้องเพียงร้อยละ 97.8, 65.4, 50.7 และ 36.0 ตามลำดับ พบตัวแปรอายุ เพศ สัญชาติ และเดือนที่วินิจฉัย สามารถเป็นตัวแทนของระบบเฝ้าระวังได้ พบการรายงานทันเวลาร้อยละ 38.70 คุณลักษณะเชิงคุณภาพพบว่า การรายงานโรคไม่ยุ่งยาก ระบบเฝ้าระวังโรคมีความมั่นคง เจ้าหน้าที่สามารถทำงานแทนกันได้และให้การยอมรับระบบ แต่ส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้ประโยชน์จากข้อมูลในระบบ ข้อเสนอแนะ : เจ้าหน้าที่ระบาดวิทยาควรหารือกับตัวแทนจากแผนกต่าง ๆ เพื่อวางรูปแบบการรายงานโรคที่มีประสิทธิภาพร่วมกัน จัดประชุมชี้แจงระบบและขั้นตอนการรายงานโรคที่ต้องเฝ้าระวังในระบบเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา 506 แก่เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง และจัดทำรายงานสถานการณ์โรคเพื่อแจ้งเวียนให้แผนกต่าง ๆ รวมถึงเครือข่ายภายนอกโรงพยาบาลทราบ เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนดูแลผู้ป่วยและการเฝ้าระวังโรคในชุมชนต่อไป