การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัลโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีในโรงพยาบาลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช ประเทศไทย ปี พ.ศ. 2568 - กิตติโพธินันท์ สิริวุฒิ; ฉายประทีป ธนพล (รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์, 2026)
บทนำ : โรคไวรัสตับอักเสบชนิดบีเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของโลกและประเทศไทย อัตราป่วยของโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังโรคช่วงปี พ.ศ. 2564–2568 พบว่าจังหวัดนครศรีธรรมราชมีแนวโน้มไปในทิศทางเดียวกัน โดยอำเภอท่าศาลามีอัตราป่วยสูงที่สุดในจังหวัด ปัจจุบันกองระบาดวิทยาได้พัฒนาระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (Digital Disease Surveillance: DDS) ขึ้นแทนระบบ รง.506 (R506) เดิม การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคจึงมีความสำคัญ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพรรณนาโครงสร้างและประเมินคุณลักษณะของระบบเฝ้าระวังโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีในโรงพยาบาลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช วิธีการศึกษา : การศึกษานี้เป็นการศึกษาภาคตัดขวาง โดยทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยตามรหัส ICD-10TM ทั้งรหัสตรง ได้แก่ B16.0-B16.2, B16.9 และรหัสข้างเคียงที่เกี่ยวข้อง ระหว่างวันที่ 1 มกราคม–31 ธันวาคม 2568 และสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องเกี่ยวกับขั้นตอนการรายงานและความคิดเห็นต่อระบบเฝ้าระวังโรค ผลการศึกษา : จากการทบทวนเวชระเบียนจำนวน 527 ฉบับ พบผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์การรายงานตามนิยามโรค 210 ฉบับ ในจำนวนนี้มีการรายงานเข้าสู่ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล 43 ราย คิดเป็นค่าความไว (Sensitivity) ร้อยละ 20.48 สาเหตุสำคัญของการไม่รายงานเกิดจาก แพทย์ไม่ได้ลงรหัส ICD-10TM ที่เกี่ยวข้อง ร้อยละ 64.07 พบในแผนกผู้ป่วยใน ร้อยละ 33.60 และหน่วยไตเทียม ร้อยละ 31.80 ร่วมกับความไม่สอดคล้องระหว่างนิยามทางระบาดวิทยาและแนวเวชปฏิบัติในการจำแนกผู้ป่วยเฉียบพลันและเรื้อรัง ค่าพยากรณ์บวก (Positive Predictive Value) ร้อยละ 47.25 จากรายงานในระบบ 91 ฉบับ สาเหตุเกิดจากการรายงานผู้ป่วยเรื้อรังเข้าระบบ การกระจายผู้ป่วยตามเพศ อายุ สัญชาติ และที่อยู่มีความสอดคล้องกันระหว่างเวชระเบียนและระบบเฝ้าระวังโรค แสดงถึงความเป็นตัวแทนของข้อมูลที่ดี ระบบมีความทันเวลามีค่ามัธยฐาน 1 วัน (พิสัยระหว่างควอไทล์ 3 วัน) โดยร้อยละ 96.70 รายงานภายใน 7 วัน และข้อมูลมีความครบถ้วนร้อยละ 100 ในทุกตัวแปร และถูกต้องร้อยละ 96.70–100 ผลการสัมภาษณ์พบว่าระบบใช้งานง่ายและมีความมั่นคงดี แต่มีความยืดหยุ่นต่ำ และการใช้ประโยชน์จากข้อมูลยังจำกัดในระดับหน่วยบริการ อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ : ระบบเฝ้าระวังโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีของโรงพยาบาลท่าศาลามีจุดแข็งด้านความทันเวลาและคุณภาพข้อมูล แต่มีค่าความไวอยู่ในระดับต่ำ บ่งบอกถึงข้อจำกัดด้านการลงรหัสวินิจฉัยและความเข้าใจของบุคลากรเกี่ยวกับการรายงานโรค ควรมีการทบทวนนิยามทางระบาดวิทยาให้สอดคล้องกับเวชปฏิบัติ รวมทั้งพัฒนาระบบเชื่อมโยงข้อมูลจากผลตรวจทางห้องปฏิบัติการและเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรด้านการรายงานโรค