การสร้างภูมิคุ้มกันยาบ้าในนักเรียนมัธยม จังหวัดนนทบุรี - หัสดี, ระเด่น (รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์, 2025)
ยาเสพติดเป็นปัญหาที่ร้ายแรง ส่งผลกระทบต่อสังคม ชุมชน ครอบครัวและสุขภาพอนามัยของประชาชน ในปัจจุบันสถานการณ์การแพร่ระบาดได้เพิ่มทวีความรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะยาบ้าที่กำลังแพร่เข้าสู่กลุ่มเยาวชนซึ่งเป็นกำลังที่สำคัญของประเทศในอนาคต ผู้วิจัยจึงดำเนินการจัดทำรูปแบบที่เหมาะสม สำหรับการป้องกันยาบ้าในโรงเรียน โดยพัฒนาโปรแกรมสุขศึกษาเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันยาบ้าในกลุ่มนักเรียน จังหวัดนนทบุรี การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง ผู้วิจัยได้ประยุกต์แนวคิดทฤษฎีแรงจูงใจป้องกันโรค ร่วมแรงเสริมจากบุคคลอ้างอิง เป็นแนวทางจัดโปรแกรมการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันตนเอง เพื่อป้องกันการพึ่งยาบ้า กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษาเลือกนักเรียนมัธยมศึกษา จากโรงเรียนอำเภอไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี จำนวน 100 คน เป็น กลุ่มทดลอง จำนวน 50 คน กลุ่มเปรียบเทียบ จำนวน 50 คน ได้จัดกิจกรรมตามโปรแกรมที่กำหนด เป็นระยะเวลา 4 สัปดาห์ รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ และเก็บตัวอย่างปัสสาวะตรวจหาสารแอมเฟตามีน 2 ครั้ง คือ ก่อนและหลังการทดลอง ผลการวิจัย พบว่า โปรแกรมสุขศึกษาหรือโปรแกรมการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันตนเอง เพื่อป้องกันการพึ่งยาบ้า สามารถทำให้นักเรียนมัธยมศึกษาเกิดการเปลี่ยนแปลง การรับรู้ความรุนแรงของการพึ่งยาบ้า การรับรู้โอกาสเสี่ยงของการพึ่งยาบ้า และการประเมินการเผชิญปัญหา ความคาดหวังในประสิทธิผลของการป้องกันอันตรายจากการพึ่งยาบ้า ถูกต้องมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ ยังพบว่า พฤติกรรมการป้องกันการพึ่งยาบ้ามีความสัมพันธ์กับการรับรู้ความรุนแรงของการพึ่งยาบ้า การรับรู้โอกาสเสี่ยงของการพึ่งยาบ้า ความคาดหวังในความสามารถของตนเองและความคาดหวังในประสิทธิผลการตอบสนองของการป้องกันการ พึ่งยาบ้าสำหรับตัวแปรอิสระที่มีผลต่อตัวแปรตามอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ มีเพียง 3 ตัว คือ รายได้ของครอบครัว การรับรู้โอกาสเสี่ยงของการพึ่งยาบ้าและความคาดหวังในความสามารถของตนเองในการพึ่งยาบ้า จากผลการศึกษาดังกล่าว แสดงให้เห็นว่าการจัดโปรแกรมสุขศึกษา โดยประยุกต์ทฤษฎีแรงจูงใจป้องกันโรคร่วมกับการได้รับแรงเสริมจากบุคคลอ้างอิง ทำให้กลุ่มตัวอย่างมีความเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมถูกต้องมากขึ้น ดังนั้น ในการวางแผนเกี่ยวกับการป้องกันการพึ่งยาบ้าของนักเรียน ควรเน้นการมีกิจกรรมเกี่ยวกับการสร้างการรับรู้โอกาสเสี่ยงของการพึ่งยาบ้า และการสร้างความคาดหวังในความสามารถของตนในการ ป้องกันการพึ่งยาบ้า และรูปแบบการวิจัยนี้ ควรนำไปประยุกต์ใช้กับกลุ่มนักเรียนหรือเยาวชนอื่น ๆ ต่อไป