https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR <p>วารสารรายงานเฝ้าระวังทางระบาดประจำสัปดาห์ (WESR) เป็นวารสารด้านสาธารณสุข จัดทำโดยกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2512 กองระบาดวิทยาได้จัดทำรายงานการเฝ้าระวังโรค และในปี พ.ศ. 2525 ได้เผยแพร่ข้อมูลทางระบาดวิทยาผ่านทาง WESR ซึ่งทำหน้าที่เป็นช่องทางสำคัญในการสื่อสารด้านสาธารณสุขระหว่างรัฐบาลไทย ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุข และประชาชนทั่วไป มีเป้าหมายหลักเพื่อเผยแพร่ผลการวิจัยด้านสาธารณสุขที่จำเป็น แก้ไขข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง และเผยแพร่บทความวิชาการด้านการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพด้านสาธารณสุขที่อาจเกิดขึ้น นอกจากนี้ WESR ยังนำเสนอภาพรวมของสถานการณ์ด้านสาธารณสุขทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับชาติอย่างทันท่วงทีและเป็นกลาง </p> Division of Epidemiology, Department of Disease Control, Ministry of Public Health th-TH รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ 3088-2311 <h2>ความรับผิดชอบและลิขสิทธิ์</h2> <h3>1. ความรับผิดชอบของผู้เขียนและความเห็นของกองบรรณาธิการ (Author Responsibility and Editorial Disagreement)</h3> <p data-path-to-node="3">เนื้อหาและข้อมูลทั้งหมดในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบโดยตรงของผู้นิพนธ์บทความ และกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ ในเนื้อหาดังกล่าว</p> <h3>2. ลิขสิทธิ์และการอ้างอิง (Copyright and Referencing)</h3> <p data-path-to-node="5">บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ และอื่น ๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดประสงค์จะนำเนื้อหาทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่งไปเผยแพร่ จะต้องอ้างอิงบทความนั้น ๆ อย่างถูกต้อง</p> https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/7198 <p><strong><u>บทคัดย่อ</u></strong></p> <p><strong>บทนำ :</strong> ช่วงปี 2559-2563 เขตสุขภาพที่ 12 อยู่ในกลุ่ม 4 เขตที่มีความครอบคลุมของการขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรคต่ำสุดของประเทศติดต่อกัน ในปี 2564 ศูนย์วัณโรคที่ 12 จังหวัดยะลาในฐานะผู้รับผิดชอบงานควบคุมวัณโรคในเขตสุขภาพที่ 12 จึงประสานขอข้อมูลจากโรงพยาบาล (รพ.) เพื่อตรวจสอบกับโปรแกรมข้อมูลวัณโรคของประเทศ (NTIP)</p> <p><strong>วิธีการศึกษา : </strong>การศึกษาเชิงพรรณนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความครอบคลุมของการขึ้นทะเบียนผู้ป่วย<br />วัณโรคของรพ. ตรัง ใน NTIP และระบุลักษณะของผู้ป่วยที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียน โดยรวบรวมข้อมูลที่บ่งชี้การวินิจฉัยวัณโรคจากฐานข้อมูลต่าง ๆ ของรพ.ตรัง ระหว่างตุลาคม 2563–เมษายน 2564 เปรียบเทียบกับข้อมูลใน NTIP ระหว่างปีงบประมาณ 2561–2566 และตรวจสอบเวชระเบียนของรพ.</p> <p><strong>ผลการศึกษา :</strong> การวิเคราะห์ข้อมูลจากฐานข้อมูลต่าง ๆ พบว่า มีข้อมูลบ่งชี้ว่าเป็นวัณโรค 687 ราย เมื่อตรวจสอบกับข้อมูลใน NTIP พบว่า ขึ้นทะเบียน 421 ราย ไม่ได้ขึ้นทะเบียน 266 ราย ซึ่งเมื่อตรวจสอบกับเวชระเบียนพบว่า ไม่มีข้อมูลหรือไม่มีข้อมูลในช่วงปี 2563-2564 31 ราย, เป็นผู้ป่วยวัณโรค 154 ราย, ผู้สัมผัสวัณโรค 40 ราย, ไม่ใช่วัณโรค 17 ราย, ระบุไม่ได้ว่าเป็นวัณโรค 24 ราย หลังจากตรวจสอบกับเวชระเบียนและ NTIP อีกครั้ง สรุปมีผู้ป่วยวัณโรค 567 ราย ขึ้นทะเบียน 479 ราย คิดเป็นความครอบคลุมฯ ร้อยละ 84.5 กลุ่มที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียน 88 ราย เป็นกลุ่มที่วินิจฉัยวัณโรค 57 รายและกลุ่มที่ไม่ได้วินิจฉัยวัณโรค 31 ราย ลักษณะของผู้ป่วยในกลุ่มแรกและกลุ่มหลัง มีผลชันสูตรวัณโรคเป็นบวกร้อยละ 38.6 และ 100, มีโรคหรือภาวะร่วมที่สำคัญร้อยละ 35.1 และ 35.5, ผิดนัดหรือไม่ไปตามการส่งต่อร้อยละ 22.8 และ 0 ตามลำดับ</p> <p><strong>ข้อสรุปและข้อเสนอแนะ :</strong> ความครอบคลุมของการขึ้นทะเบียนวัณโรคของรพ.ตรัง อยู่ในระดับปานกลางเมื่อเปรียบเทียบกับการศึกษาที่อื่น จึงควรมีระบบตรวจสอบการวินิจฉัยและแจ้งเตือนให้ขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรค</p> จุฑาพัฒน์ รัตนดิลก ณ ภูเก็ต รุ่งฤดี อุคคติ นงลักษณ์ ทวนชีพ ฮาลีเมาะห์ เลาะลง กษมา เทวินทรภักติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e7198 e7198 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/7885 <p><strong>ความเป็นมา :</strong> โรคอาหารเป็นพิษเกิดจากการรับประทานอาหารและน้ำที่มีการปนเปื้อนสิ่งก่อโรคต่าง ๆ ผู้ป่วยมักมาด้วยอาการของระบบทางเดินอาหาร วันที่ 6 มิถุนายน 2568 ทีมตระหนักรู้สถานการณ์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม ได้รับแจ้งจากโรงพยาบาลมหาสารคามว่าพบผู้ป่วยอาหารเป็นพิษเป็นกลุ่มก้อน ในกิจกรรมปฐมนิเทศนักศึกษาใหม่ มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง จังหวัดมหาสารคาม จึงจัดทีมสอบสวนและควบคุมโรค เพื่อยืนยันการระบาดและการวินิจฉับโรค ศึกษาการกระจายของโรค วิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยง และเสนอแนวทางป้องกันควบคุมโรค</p> <p><strong>วิธีการศึกษา :</strong> การศึกษาเชิงพรรณนาและเชิงวิเคราะห์รูปแบบ Case-control study (1:1) ในผู้เข้าร่วมกิจกรรม วันที่ 4–6 มิถุนายน 2568 เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ Univariable analysis ด้วย Chi-square/Fisher exact test หาค่า odds ratio (OR), 95%CI และ <em>p-</em>value &lt; 0.1 วิเคราะห์ Multiple logistic regression แสดงผล Adjusted OR และ 95%CI และ <em>p-</em>value &lt; 0.05 ศึกษาด้านสิ่งแวดล้อมในมหาวิทยาลัยและร้านอาหาร 2 แห่ง ศึกษาทางห้องปฏิบัติการ โดยเก็บตัวอย่างจากผู้ป่วย ผู้สัมผัสอาหาร และสิ่งแวดล้อม</p> <p><strong>ผลการศึกษา : </strong>พบผู้ป่วย 591 ราย ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (72%) และเป็นนักศึกษาชั้นปีที่ 1 (85.45%) ค่ามัธยฐานของอายุ เท่ากับ18 ปี อาการป่วยหลัก ได้แก่ ปวดท้อง (84.4%) ถ่ายเหลว (78.7%) ถ่ายเป็นน้ำ (69.7%) ไข้ (53.8%) คลื่นไส้ (43.7%) ระยะฟักตัวเฉลี่ย 12 ชั่วโมง เป็นการระบาดแบบ Intermittent common source ผลการวิเคราะห์พบเมนูไก่ผัดใบโหระพาหน่อไม้ไข่ดาว (Adjusted OR 1.95) ผัดพริกแกงไก่หน่อไม้ไข่เจียว (Adjusted OR 4.12) และหมูผัดพริกหยวกไข่ดาว (Adjusted OR 1.71) สัมพันธ์กับการป่วยอย่างมีนัยสำคัญ พบความบกพร่องด้านสุขาภิบาลในร้านอาหาร 2 แห่ง ได้แก่ ปรุงไข่สุกไม่ทั่วถึง ใช้ถุงมือซ้ำ ไม่คัดกรองสุขภาพผู้สัมผัสอาหาร และเก็บอาหารที่อุณหภูมิห้องนาน ตรวจพบ <em>Salmonella</em> serogroup D ในอุจจาระผู้ป่วย พบโคลิฟอร์มในอุปกรณ์ครัวและมือผู้ปรุงอาหารทั้ง 2 ร้าน และพบ <em>Aeromonas hydrophila</em> และ <em>Plesiomonas shigelloides</em> ในน้ำแข็ง</p> <p><strong>สรุปผลการศึกษา </strong><strong>:</strong> เป็นการระบาดของโรคอาหารเป็นพิษจากเชื้อ <em>Salmonella</em> serogroup D ลักษณะ Intermittent common source เกี่ยวข้องกับอาหารจาก 2 ร้าน ยังมาทราบแหล่งโรคแน่ชัด พบข้อบกพร่องด้านสุขาภิบาลที่คล้ายกันทั้ง 2 ร้าน หลังการควบคุมโรคไม่พบผู้ป่วยรายใหม่</p> ปิยพงษ์ ชินสุทธิ์ ศิริพร ระโยธี พัชรพร เดชบุรัมย์ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e7885 e7885 10.59096/wesr.v57i9.7885 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8326 <p><strong>บทนำ</strong><strong> :</strong> โรคอาหารเป็นพิษเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญในเรือนจำเนื่องจากสภาพแวดล้อมที่แออัด แม้จะมีการดำเนินโครงการ "ราชทัณฑ์ ปันสุข ทำความ ดี เพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์" เพื่อยกระดับสุขภาพของผู้ต้องขังตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 แต่ยังคงพบการระบาดอย่างต่อเนื่อง การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายลักษณะทางระบาดวิทยา ศึกษาปัจจัยเสี่ยง ประเมินผลสัมฤทธิ์ของมาตรการเฝ้าระวัง สอบสวน และควบคุมโรคอาหารเป็นพิษในเรือนจำ ระหว่างปี พ.ศ. 2558–2567 และให้ข้อเสนอแนะมาตรการควบคุมโรคอาหารเป็นพิษในเรือนจำที่มีประสิทธิภาพ</p> <p><strong>วิธีการศึกษา</strong><strong> : </strong>เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาและวิเคราะห์สถานการณ์แบบย้อนหลัง (Retrospective Descriptive and Situation Analysis Study) โดยรวบรวมข้อมูลเหตุการณ์การระบาดเป็นกลุ่มก้อนในเรือนจำจากระบบรายงานเหตุการณ์โรคและภัยสุขภาพ โปรแกรมตรวจสอบข่าวการระบาด กรมควบคุมโรค วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบระยะเวลาด้านการเฝ้าระวังและควบคุมโรคระหว่างช่วงก่อนเข้าร่วมโครงการราชทัณฑ์ปันสุขฯ (พ.ศ. 2558–2562) และช่วงเข้าร่วมโครงการฯ (พ.ศ. 2563–2567) ด้วยสถิติทดสอบ Mann-Whitney U Test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05</p> <p><strong>ผลการศึกษา</strong><strong>:</strong> พบการระบาด 46 เหตุการณ์ มีผู้ป่วยสะสม 8,389 ราย และเสียชีวิต 1 ราย (อัตราป่วยตายร้อยละ 0.01) อัตราป่วยอยู่ระหว่างร้อยละ 0.56–55.43 พบเป็นการรายงานจากเรือนจำและทัณฑสถานรวม 31 แห่ง พบการรายงานเกิดขึ้นกระจายไปตลอดทั้งปี เชื้อสาเหตุหลักที่พบ ได้แก่ <em>Salmonella</em> spp. (15 เหตุการณ์), <em>Bacillus cereus</em>, <em>Aeromonas</em> spp. และ Norovirus (ชนิดละ 9 เหตุการณ์) และสารฮีสตามีน (2 เหตุการณ์) การวิเคราะห์เปรียบเทียบพบว่า เป็นการระบาดก่อนเข้าร่วมโครงการ 18 เหตุการณ์ (ป่วย 4,000 ราย) และหลังเข้าร่วมโครงการ 28 เหตุการณ์ (ป่วย 4,389 ราย และเสียชีวิต 1 ราย) ระยะเวลาที่ดำเนินการควบคุมโรคในช่วงเข้าร่วมโครงการฯ ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเหลือมัธยฐาน 4 วัน เทียบกับ 8.50 วันในช่วงก่อนเข้าร่วมโครงการฯ (<em>p </em>= 0.024) ส่วนระยะเวลาการระบาดมีแนวโน้มลดลงจาก 4.50 วัน เหลือ 2 วัน (<em>p </em>= 0.051) ขณะที่ระยะเวลาในการตอบโต้เหตุการณ์ยังคงมีความรวดเร็วสม่ำเสมอ (มัธยฐาน 0 วัน) ปัจจัยเสี่ยงหลักเกิดจากข้อบกพร่องด้านสุขาภิบาลอาหารและน้ำ เช่น การเตรียมอาหารล่วงหน้าในปริมาณมากไม่ได้เก็บรักษาในอุณหภูมิที่เหมาะสมทำให้เกิดสารพิษ ปรุงอาหารไม่สุกเพียงพอ ไม่ได้อุ่นอาหารก่อนรับประทาน การจัดการห่วงโซ่ความเย็นที่ไม่เหมาะสม และระบบเติมคลอรีนชำรุด</p> <p><strong>อภิปรายและเสนอแนะ</strong><strong> :</strong> โครงการราชทัณฑ์ปันสุขฯ มีส่วนช่วยบูรณาการระบบสาธารณสุข ทำให้มีการรายงานโรคมากขึ้นและตอบสนองต่อการระบาดได้รวดเร็วขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม ข้อเสนอแนะมาตรการควบคุมโรค ควรบำรุงรักษาระบบเติมคลอรีนในระบบน้ำดื่มน้ำใช้อย่างสม่ำเสมอ ควบคุมอุณหภูมิการจัดเก็บวัตถุดิบ เนื้อสัตว์ อาหารทะเล โดยเฉพาะปลาทะเลอย่างเคร่งครัด หากอาหารปรุงสุกไว้ที่อุณหภูมิห้องนานเกิน 2 ชั่วโมง ต้องนำกลับมาอุ่นร้อนก่อนบริโภค และป้องกันไม่ให้ผู้ต้องขังแอบเก็บอาหารไว้ทาน รวมถึงควบคุมสุขอนามัยส่วนบุคคลของผู้สัมผัสอาหารอย่างเข้มงวด</p> บริมาศ ศักดิ์ศิริสัมพันธ์ อรพรรณ กันยะมี ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e8326 e8326 10.59096/wesr.v57i9.8326 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8360 ปรางณพิชญ์ วิหารทอง ชญานิจ มหาสิงห์ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e8360 e8360 10.59096/wesr.v57i9.8360 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8358 กลุ่มพัฒนาระบบข่าวกรองและเฝ้าระวังโรคไม่ติดต่อ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e8358 e8358 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8359 กลุ่มพัฒนาระบบข่าวกรองและเฝ้าระวังโรคไม่ติดต่อ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e8359 e8359 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8346 ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e8346 e8346 10.59096/wesr.v57i9.8346 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8355 ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e8355 e8355 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8356 ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e8356 e8356 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8357 ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2026-09-15 2026-09-15 57 9 e8357 e8357