https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR <p>วารสารรายงานเฝ้าระวังทางระบาดประจำสัปดาห์ (WESR) เป็นวารสารด้านสาธารณสุข จัดทำโดยกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2512 กองระบาดวิทยาได้จัดทำรายงานการเฝ้าระวังโรค และในปี พ.ศ. 2525 ได้เผยแพร่ข้อมูลทางระบาดวิทยาผ่านทาง WESR ซึ่งทำหน้าที่เป็นช่องทางสำคัญในการสื่อสารด้านสาธารณสุขระหว่างรัฐบาลไทย ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุข และประชาชนทั่วไป มีเป้าหมายหลักเพื่อเผยแพร่ผลการวิจัยด้านสาธารณสุขที่จำเป็น แก้ไขข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง และเผยแพร่บทความวิชาการด้านการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพด้านสาธารณสุขที่อาจเกิดขึ้น นอกจากนี้ WESR ยังนำเสนอภาพรวมของสถานการณ์ด้านสาธารณสุขทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับชาติอย่างทันท่วงทีและเป็นกลาง </p> th-TH <h2>ความรับผิดชอบและลิขสิทธิ์</h2> <h3>1. ความรับผิดชอบของผู้เขียนและความเห็นของกองบรรณาธิการ (Author Responsibility and Editorial Disagreement)</h3> <p data-path-to-node="3">เนื้อหาและข้อมูลทั้งหมดในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบโดยตรงของผู้นิพนธ์บทความ และกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ ในเนื้อหาดังกล่าว</p> <h3>2. ลิขสิทธิ์และการอ้างอิง (Copyright and Referencing)</h3> <p data-path-to-node="5">บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ และอื่น ๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดประสงค์จะนำเนื้อหาทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่งไปเผยแพร่ จะต้องอ้างอิงบทความนั้น ๆ อย่างถูกต้อง</p> wesr@ddc.mail.go.th (Editorial Board) wesr@ddc.mail.go.th (Assistant Editorial Board) Tue, 30 Jun 2026 10:19:07 +0700 OJS 3.3.0.8 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8033 <p><strong>สรุปสาระสำคัญ</strong></p> <ul> <li>โรคไข้เลือดออก (Dengue) เป็นโรคติดต่อนำโดยแมลงที่เกิดจากเชื้อไวรัสเด็งกี (Dengue virus) ซึ่งมีทั้งหมด 4 สายพันธุ์ ได้แก่ DENV-1, DENV-2, DENV-3 และ DENV-4 ติดต่อจากคนสู่คนผ่านยุงลายเป็นพาหะนำโรค ส่วนใหญ่เป็นยุงลายบ้าน (<em>Aedes aegypti</em>) ที่มีเชื้อกัด พบผู้ป่วยมากในช่วงและหลังฤดูฝน เดือนพฤษภาคมถึงสิงหาคม ปัจจุบันสามารถป้องกันได้ด้วยวัคซีน</li> </ul> <ul> <li>ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักไม่มีอาการหรือมีอาการเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม ในรายที่มีอาการรุนแรงเกิดภาวะแทรกซ้อนและเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที เมื่อสงสัยป่วยควรรีบพบแพทย์เพื่อให้ได้รับการวินิจฉัยโดยเร็ว</li> <li>สถานการณ์โรคไข้เลือดออกในประเทศไทย ช่วง 5 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ. 2564–2568) พบการรายงานอัตราป่วยอยู่ในช่วง 16.01–243.43 ต่อประชากรแสนคน ในปี พ.ศ. 2569 ข้อมูล ณ วันที่ 24 มิถุนายน 2569 มีรายงานผู้ป่วยโรคไข้เลือดออก จำนวน 10,551 ราย ซึ่งต่ำกว่าค่ามัธยฐาน 5 ปี โดยมีรายงานผู้เสียชีวิต 15 ราย อัตราป่วยตาย ร้อยละ 0.14 การกระจายพบมากในพื้นที่ภาคใต้ แม้ในปีปัจจุบันมีแนวโน้มลดลง อย่างไรก็ตามคาดการณ์ว่าจำนวนผู้ป่วยจะสูงขึ้นในช่วงฤดูฝน จึงต้องเฝ้าระวังโรคอย่างต่อเนื่อง</li> <li>ข้อแนะนำในการป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออก ประชาชนควรดำเนินการตามมาตรการ 3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค ได้แก่ เก็บบ้าน เก็บขยะ เก็บน้ำ และสังเกตอาการป่วยตนเอง หากมีอาการไข้สูงเฉียบพลัน หรือรับประทานยาลดไข้ ไข้ไม่ลดลง ให้รีบไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลตรวจวินิจฉัยสาเหตุของโรคเพื่อให้ได้รับการรักษาที่เหมาะสม ส่วนการฉีดวัคซีนไข้เลือดออกมีรายงานว่ามีประสิทธิภาพในการป้องกันโรค อย่างไรก็ตามยังไม่ได้ถูกบรรจุในโปรแกรมสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค แต่มีบริการในคลินิกหรือโรงพยาบาลบางแห่ง</li> </ul> ศิรินทิพย์ สุวรรณรัตน์, สุภาภรณ์ จูจันทร์, ชญานิจ มหาสิงห์, ภาวินี ด้วงเงิน ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8033 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8036 <p><strong>สรุปสาระสำคัญ</strong></p> <ul> <li>โรคไม่ติดต่อ (NCDs) เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งของประชากรไทย</li> <li>โรคหลอดเลือดสมองมีอัตราการเสียชีวิตสูงสุดเมื่อเทียบกับโรคอื่นในกลุ่ม และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง</li> <li>ผู้เสียชีวิตด้วย 5 โรคหลักโรคไม่ติดต่อ ปี พ.ศ. 2563–2567 (โรคหลอดเลือดสมอง หัวใจขาดเลือด เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง) มีจำนวนเฉลี่ยปีละ 107,590 ราย หรือประมาณวันละ 295 ราย</li> <li>อัตราการเสียชีวิตสูงที่สุดในเพศชาย กลุ่มประชากรอายุ 70 ปีขึ้นไป</li> <li>เขตสุขภาพที่ 3 พบอัตราการเสียชีวิตด้วย 5 โรคหลักโรคไม่ติดต่อสูงที่สุด</li> <li>จังหวัดปัตตานี ชัยนาท และพิษณุโลก เป็นจังหวัดที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงสุดเมื่อปรับฐานอายุต่อแสนประชากร</li> </ul> เพชรรัตน์ พวงลำใย ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8036 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8034 <p>กรมควบคุมโรค ได้รับรายงานเหตุการณ์ โรค และภัยสุขภาพที่สำคัญ ผ่านโปรแกรมการตรวจสอบข่าวการระบาด กรมควบคุมโรค จากเครือข่ายงานสาธารณสุขทั่วประเทศ ดังนี้</p> <p><strong>สถานการณ์ในประเทศ</strong></p> <p>1. โรคฝีดาษวานร clade Ib ในกรุงเทพมหานครและนครปฐม<br />2. การประเมินความเสี่ยงของโรคฝีดาษวานร clade Ib ในระหว่างวันที่ 1–30 มิถุนายน 2569 (Pride month)<br />3. สถานการณ์โรคและภัยสุขภาพในประเทศไทย</p> <p><strong>สถานการณ์ต่างประเทศ</strong></p> <p>ฮ่องกงเฝ้าระวังโรคฝีดาษวานรภายหลังพบผู้ป่วย 2 รายที่มีความเชื่อมโยงทางระบาดวิทยา</p> ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8034 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8044 <p>กรมควบคุมโรค ได้รับรายงานเหตุการณ์ โรค และภัยสุขภาพที่สำคัญ ผ่านโปรแกรมการตรวจสอบข่าวการระบาด กรมควบคุมโรค จากเครือข่ายงานสาธารณสุขทั่วประเทศ ดังนี้</p> <p><strong>สถานการณ์ในประเทศ</strong></p> <p>สถานการณ์อหิวาตกโรคในประเทศไทย</p> <p><strong>สถานการณ์ต่างประเทศ</strong></p> <p>จำนวนผู้ป่วยโรคหัดในฟลอริดาเพิ่มสูงขึ้น ขณะที่องค์การอนามัยแห่งภูมิภาคอเมริกา (PAHO) เตือนถึงการระบาดที่อาจเพิ่มขึ้น</p> ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8044 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8046 <p>กรมควบคุมโรค ได้รับรายงานเหตุการณ์ โรค และภัยสุขภาพที่สำคัญ ผ่านโปรแกรมการตรวจสอบข่าวการระบาด กรมควบคุมโรค จากเครือข่ายงานสาธารณสุขทั่วประเทศ ดังนี้</p> <p><strong>สถานการณ์ในประเทศ</strong></p> <p>1. โรคอาหารเป็นพิษ/โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน เป็นกลุ่มก้อน จังหวัดยโสธร<br />2. การประเมินความเสี่ยงโรคอาหารเป็นพิษ/โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน เป็นกลุ่มก้อน</p> <p><strong>สถานการณ์ต่างประเทศ</strong></p> <p>รายงานพบผู้ป่วยโรคชิคุนกุนยา เพิ่มอีก 95 ราย ในประเทศอาร์เจนตินา </p> ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8046 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8047 <p>กรมควบคุมโรค ได้รับรายงานเหตุการณ์ โรค และภัยสุขภาพที่สำคัญ ผ่านโปรแกรมการตรวจสอบข่าวการระบาด กรมควบคุมโรค จากเครือข่ายงานสาธารณสุขทั่วประเทศ ดังนี้</p> <p><strong>สถานการณ์ในประเทศ</strong></p> <p>1. สงสัยโรคอาหารเป็นพิษ/โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันเป็นกลุ่มก้อน 3 เหตุการณ์<br />2. การประเมินความเสี่ยงโรคอาหารเป็นพิษและโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน ประเทศไทย</p> <p><strong>สถานการณ์ต่างประเทศ</strong></p> <p>ฮ่องกงรายงานผู้ป่วยโรคไข้หวัดนก A(H9N2) ในคนรายใหม่</p> ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8047 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/7332 <p><strong>ความเป็นมา </strong><strong>: </strong>ซิฟิลิสเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เกิดจากแบคทีเรีย <em>Treponema pallidum</em> ติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ การสัมผัสแผลติดเชื้อ หรือจากแม่สู่ทารกในครรภ์ โรคนี้สามารถรักษาได้หากได้รับการรักษาที่ถูกต้อง แต่หากไม่รักษาจะส่งผลถึงชีวิตได้ จากรายงานในระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล พบว่า อัตราป่วยโรคซิฟิลิสและซิฟิลิสแต่กำเนิด อำเภอเมืองนครสวรรค์ ในปี พ.ศ. 2567 มีแนวโน้มลดลงจากปี พ.ศ. 2566 แต่ยังคงสูงกว่าค่ามัธยฐานย้อนหลัง 5 ปี การศึกษาครั้งนี้จึงมุ่งประเมินระบบเฝ้าระวังโรคซิฟิลิสและซิฟิลิสแต่กำเนิดของโรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ เพื่ออธิบายกระบวนการดำเนินงานของระบบเฝ้าระวังโรคซิฟิลิสฯ ประเมินคุณลักษณะของระบบทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ รวมถึงเสนอแนวทางในการพัฒนาระบบเฝ้าระวังให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น</p> <p><strong>วิธีการศึกษา</strong> <strong>: </strong>เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed methods research) การศึกษาเชิงปริมาณโดยใช้กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยที่มารับบริการ ณ โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ ซึ่งได้รับการวินิจฉัยว่าอยู่ในโรคซิฟิลิสและซิฟิลิสแต่กำเนิด หรือโรคที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน ตั้งแต่เดือนมกราคม 2567–ธันวาคม 2568 จำนวน 736 ราย ทบทวนเวชระเบียนและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ เปรียบเทียบข้อมูลในระบบเฝ้าระวัง และศึกษาเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับระบบเฝ้าระวัง</p> <p><strong>ผลการศึกษา </strong><strong>:</strong> ระบบเฝ้าระวังโรคมีค่าความไว ร้อยละ 57.88 และค่าพยากรณ์ผลบวก ร้อยละ 95.89 สะท้อนความถูกต้องของการรายงานในระดับสูง อย่างไรก็ตาม ความไวของระบบยังไม่สูงมากนัก แสดงถึงความเป็นไปได้ของการรายงานผู้ป่วยไม่ครบถ้วน ความทันเวลาในการรายงานภายใน 7 วันอยู่ที่ร้อยละ 51.98 ด้านคุณภาพข้อมูล พบว่าความครบถ้วนของข้อมูลตัวแปร เพศ อายุ เชื้อชาติ ที่อยู่ตำบล วันที่เริ่มป่วย และวันที่วินิจฉัยร้อยละ 100 และความถูกต้องของข้อมูลเพศ อายุ สัญชาติ และวันที่วินิจฉัย มากกว่าร้อยละ 70 และพบว่าตัวแปร “ที่อยู่ตำบล” มีความถูกต้องร้อยละ 60.8 ซึ่งต่ำกว่าตัวแปรอื่น ๆ ด้านความเป็นตัวแทน ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังมีความใกล้เคียงกับฐานข้อมูลโรงพยาบาล การประเมินเชิงคุณภาพพบว่าระบบได้รับการยอมรับ ความยืดหยุ่น และความมั่นคงในระดับดี แต่ยังพบข้อจำกัดด้านความชัดเจนของเกณฑ์การวินิจฉัยและความง่ายในการใช้งานของระบบรายงาน</p> <p><strong>สรุปผลการศึกษา</strong> : ระบบเฝ้าระวังโรคซิฟิลิสฯมีคุณลักษณะเชิงปริมาณ อยู่ในระดับค่อนข้างดี และคุณลักษณะเชิงคุณภาพ ด้านความยอมรับ ความยืดหยุ่น และความมั่นคง อยู่ในระดับดี อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดด้านความซับซ้อนของแบบรายงาน การกรอกข้อมูลซ้ำซ้อนในหลายระบบ และความไม่ชัดเจนของแนวทางและนิยามการรายงาน ซึ่งอาจส่งผลต่อความครบถ้วนและความทันเวลาในการรายงาน ดังนั้น ควรมีการปรับปรุงกระบวนการรายงานและพัฒนาระบบให้ใช้งานได้ง่ายขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบเฝ้าระวังในภาพรวม</p> ธนวรรธน์ พิขุนทด, นันทัชพร สวนประเสริฐ, พฤกษา อาจเกิด, รุ่ง จันทศิริ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/7332 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/7706 <p><strong>บทนำ </strong><strong>: </strong>โรคไวรัสตับอักเสบชนิดบีเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของโลกและประเทศไทย อัตราป่วยของโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังโรคช่วงปี พ.ศ. 2564–2568 พบว่าจังหวัดนครศรีธรรมราชมีแนวโน้มไปในทิศทางเดียวกัน โดยอำเภอท่าศาลามีอัตราป่วยสูงที่สุดในจังหวัด ปัจจุบันกองระบาดวิทยาได้พัฒนาระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (Digital Disease Surveillance: DDS) ขึ้นแทนระบบ รง.506 (R506) เดิม การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคจึงมีความสำคัญ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพรรณนาโครงสร้างและประเมินคุณลักษณะของระบบเฝ้าระวังโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีในโรงพยาบาลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช</p> <p><strong>วิธีการศึกษา </strong><strong>:</strong> การศึกษานี้เป็นการศึกษาภาคตัดขวาง โดยทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยตามรหัส ICD-10TM ทั้งรหัสตรง ได้แก่ B16.0-B16.2, B16.9 และรหัสข้างเคียงที่เกี่ยวข้อง ระหว่างวันที่ 1 มกราคม–31 ธันวาคม 2568 และสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องเกี่ยวกับขั้นตอนการรายงานและความคิดเห็นต่อระบบเฝ้าระวังโรค</p> <p><strong>ผลการศึกษา </strong><strong>: </strong>จากการทบทวนเวชระเบียนจำนวน 527 ฉบับ พบผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์การรายงานตามนิยามโรค 210 ฉบับ ในจำนวนนี้มีการรายงานเข้าสู่ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล 43 ราย คิดเป็นค่าความไว (Sensitivity) ร้อยละ 20.48 สาเหตุสำคัญของการไม่รายงานเกิดจาก แพทย์ไม่ได้ลงรหัส ICD-10TM ที่เกี่ยวข้อง ร้อยละ 64.07 พบในแผนกผู้ป่วยใน ร้อยละ 33.60 และหน่วยไตเทียม ร้อยละ 31.80 ร่วมกับความไม่สอดคล้องระหว่างนิยามทางระบาดวิทยาและแนวเวชปฏิบัติในการจำแนกผู้ป่วยเฉียบพลันและเรื้อรัง ค่าพยากรณ์บวก (Positive Predictive Value) ร้อยละ 47.25 จากรายงานในระบบ 91 ฉบับ สาเหตุเกิดจากการรายงานผู้ป่วยเรื้อรังเข้าระบบ การกระจายผู้ป่วยตามเพศ อายุ สัญชาติ และที่อยู่มีความสอดคล้องกันระหว่างเวชระเบียนและระบบเฝ้าระวังโรค แสดงถึงความเป็นตัวแทนของข้อมูลที่ดี ระบบมีความทันเวลามีค่ามัธยฐาน 1 วัน (พิสัยระหว่างควอไทล์ 3 วัน) โดยร้อยละ 96.70 รายงานภายใน 7 วัน และข้อมูลมีความครบถ้วนร้อยละ 100 ในทุกตัวแปร และถูกต้องร้อยละ 96.70–100 ผลการสัมภาษณ์พบว่าระบบใช้งานง่ายและมีความมั่นคงดี แต่มีความยืดหยุ่นต่ำ และการใช้ประโยชน์จากข้อมูลยังจำกัดในระดับหน่วยบริการ</p> <p><strong>อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ </strong><strong>: </strong>ระบบเฝ้าระวังโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดบีของโรงพยาบาลท่าศาลามีจุดแข็งด้านความทันเวลาและคุณภาพข้อมูล แต่มีค่าความไวอยู่ในระดับต่ำ บ่งบอกถึงข้อจำกัดด้านการลงรหัสวินิจฉัยและความเข้าใจของบุคลากรเกี่ยวกับการรายงานโรค ควรมีการทบทวนนิยามทางระบาดวิทยาให้สอดคล้องกับเวชปฏิบัติ รวมทั้งพัฒนาระบบเชื่อมโยงข้อมูลจากผลตรวจทางห้องปฏิบัติการและเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรด้านการรายงานโรค</p> สิริวุฒิ กิตติโพธินันท์, ธนพล ฉายประทีป ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/7706 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/7298 <p><strong>ความเป็นมา </strong><strong>:</strong> ประเทศไทยอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีภาระโรควัณโรคสูง โดยข้อมูลอัตราตายจากวัณโรคยังมีความคลาดเคลื่อนเนื่องจากความไม่ครบถ้วนของการบันทึกสาเหตุการตายในมรณบัตร โครงการศึกษาสาเหตุการตาย ปี พ.ศ. 2562 รายงานอัตราตายจากวัณโรคสูงกว่าค่าประมาณขององค์การอนามัยโลกหลายเท่า จึงจำเป็นต้องทบทวนสาเหตุการตายต้นกำเนิดในฐานข้อมูลโครงการศึกษาดังกล่าว</p> <p><strong>วิธีการศึกษา </strong><strong>: </strong>การวิจัยเชิงพรรณนานี้ทบทวนข้อมูลทุติยภูมิจากแบบฟอร์มวินิจฉัยสาเหตุการตายของผู้เสียชีวิตที่ถูกระบุว่าวัณโรคเป็นสาเหตุการตายต้นกำเนิด ในโครงการศึกษาสาเหตุการตายปี พ.ศ. 2562 จำนวน 198 ราย หลังตัดข้อมูลซ้ำซ้อน เหลือวิเคราะห์ 135 ราย ข้อมูลถูกทบทวนอย่างอิสระโดยแพทย์สองท่าน ได้แก่ อายุรแพทย์อาวุโส และผู้ทรงคุณวุฒิด้านการควบคุมวัณโรค ให้คะแนนความเห็น 5 ระดับต่อการระบุว่าวัณโรคเป็นสาเหตุการตายต้นกำเนิด ทดสอบความสอดคล้องของผลการทบทวนด้วยสถิติ weighted kappa แจงนับลักษณะที่เป็นปัจจัยเสี่ยงหรือโรคอื่น ๆ ที่นำไปสู่การตายและแสดงเป็นค่าร้อยละ</p> <p><strong>ผลการศึกษา </strong><strong>:</strong> ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 74.8) และอายุมากกว่า 60 ปี (ร้อยละ 54.8) ความเห็นของผู้ทบทวนในรอบแรกแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยผู้ทรงคุณวุฒิด้านควบคุมวัณโรคส่วนใหญ่ไม่แน่ใจว่าวัณโรคเป็นสาเหตุการตาย (ร้อยละ 69.6) ขณะที่อายุรแพทย์อาวุโสเห็นด้วยหรือค่อนข้างเห็นด้วย (ร้อยละ 68.9) ความสอดคล้องของความเห็นอยู่ในระดับพอใช้ (weighted kappa = 0.226, p&lt;0.001) หลังการทบทวนรอบสอง ทั้งสองฝ่ายมีความเห็นตรงกันร้อยละ 77.0 โดยเห็นตรงกันว่าวัณโรคเป็นสาเหตุการตาย 89 ราย ปัจจัยเสี่ยงหรือโรคร่วมที่พบบ่อย ได้แก่ วัณโรครุนแรง การดื่มแอลกอฮอล์ เบาหวาน โรคปอดเรื้อรัง และสูงอายุ</p> <p><strong>สรุปและข้อเสนอแนะ </strong><strong>:</strong> การสรุปว่าวัณโรคเป็นสาเหตุการตายต้นกำเนิดมีความแปรผันตามผู้ประเมินและข้อมูลที่ใช้ประกอบการพิจารณา โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีโรคร่วมหลายประการ อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาสะท้อนว่าวัณโรคระยะรุนแรงยังเป็นปัญหาสำคัญในประเทศไทย จำเป็นต้องพัฒนาคุณภาพข้อมูลสาเหตุการตายและเร่งมาตรการป้องกัน วินิจฉัย และรักษาวัณโรคเพื่อลดการตายที่ป้องกันได้</p> เพชรวรรณ พึ่งรัศมี, พรรณทิพย์ ฉายากุล, มัรซูกี มะเย็ง, วีระศักดิ์ จงสู่วิวัฒน์วงศ์ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/7298 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8038 กลุ่มพัฒนาระบบข่าวกรองและเฝ้าระวังโรคไม่ติดต่อ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8038 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8039 กลุ่มพัฒนาระบบข่าวกรองและเฝ้าระวังโรคไม่ติดต่อ ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8039 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700