รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์

รายงานข้อมูลการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ที่ 5–6 พ.ศ. 2569

กลุ่มสารสนเทศทางระบาดวิทยา กองระบาดวิทยา — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

รายงานข้อมูลการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ที่ 7–8 พ.ศ. 2569

กลุ่มสารสนเทศทางระบาดวิทยา กองระบาดวิทยา — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 5 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

กรมควบคุมโรค ได้รับรายงานเหตุการณ์ โรค และภัยสุขภาพที่สำคัญ ผ่านโปรแกรมการตรวจสอบข่าวการระบาด กรมควบคุมโรค จากเครือข่ายงานสาธารณสุขทั่วประเทศ ดังนี้

สถานการณ์ในประเทศ

1. การระบาดเป็นกลุ่มก้อนของกลุ่มอาการโรคทางเดินหายใจ 2 เหตุการณ์
2. การประเมินความเสี่ยงของการระบาดของโรคติดต่อทางเดินหายใจในสถานที่เฉพาะ ได้แก่ โรงเรียน ค่ายทหาร และเรือนจำ

สถานการณ์ต่างประเทศ

สถานการณ์และการประกาศยุติการระบาดของ โรคไวรัสมาเบิร์ก (MVD) ในเอธิโอเปีย

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 6 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

สถานการณ์ในประเทศ

1. โรคอาหารเป็นพิษ/โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน เป็นกลุ่มก้อน จำนวน 3 เหตุการณ์ ในจังหวัดเชียงใหม่ เลย อ่างทอง
2. การประเมินความเสี่ยงของการแพร่ระบาด ของโรคอุจจาระร่วงจากเชื้อไวรัสโนโร (Norovirus) ในสถานศึกษา ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2569
3. สถานการณ์โรคอาหารเป็นพิษ

สถานการณ์ต่างประเทศ

1. การตรวจพบไวรัสกลายพันธุ์ใหม่ 2 ชนิด ที่มี ‘ศักยภาพก่อโรคระบาดใหญ่’ ถือเป็นภัยคุกคามร้ายแรงต่อสาธารณสุข
2. การติดเชื้อไวรัสนิปาห์ ประเทศบังกลาเทศ

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 7 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

สถานการณ์ในประเทศ

1. การระบาดของโรคอาหารเป็นพิษ/โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันเป็นกลุ่มก้อน จำนวน 3 เหตุการณ์ ในจังหวัดพัทลุง อุบลราชธานี สุรินทร์
2. สถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้าในประเทศไทย

สถานการณ์ต่างประเทศ

ผลการศึกษาใหม่ : การรักษา "ป้องกัน" วัณโรคแบบระยะสั้น ได้ผลดีและปลอดภัย

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 8 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

สถานการณ์ในประเทศ

1. โรคอาหารเป็นพิษ/โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน จำนวน 3 เหตุการณ์
2. การประเมินความเสี่ยงของสถานการณ์การพบสัตว์ป่วยตายผิดปกติ

สถานการณ์ต่างประเทศ

รายงานการพบผู้ป่วยติดเชื้อไข้หวัดนกสายพันธุ์ H5N1 รายแรกของปี พ.ศ. 2569 ในประเทศกัมพูชา

การสอบสวนการระบาดของโรคตาอักเสบติดเชื้อไมโครสปอริเดีย (Microsporidia keratitis) ณ อาคารชุด A กรุงเทพมหานคร, พฤษภาคม-กรกฎาคม 2567

Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

ข้อสรุป

ไมโครสปอริเดียสามารถปนเปื้อนในบ่อพักน้ำได้ตั้งแต่ต้นทางจากแหล่งน้ำที่ไม่สะอาด บ่อน้ำที่ปิดไม่สนิท ชำรุด หรือไม่ได้ล้างทำความสะอาดสม่ำเสมอ การติดเชื้อไมโครสปอริเดียมีอัตราอุบัติการณ์ต่ำ มักพบในกรณีที่สัมผัสดินโคลน (Rugby keratitis) ไม่เคยมีรายงานการระบาดไมโครสปอริเดียเป็นกลุ่มก้อนในอาคารชุดหรือตึกสูงมาก่อน
เป็นการรายงานการระบาดของโรคไมโครสปอริเดียครั้งแรกในผู้อาศัยในอาคารชุดเป็นกลุ่มก้อนขนาดใหญ่ ที่มีความสัมพันธ์กับการใช้น้ำที่พบการปนเปื้อนในระบบน้ำของอาคารชุด
จากการสอบสวนครั้งนี้ พบว่าการให้ความสำคัญในการบำรุงรักษาคุณภาพน้ำในอาคารชุดให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐาน สามารถป้องกันการเกิดโรคกระจกตาอักเสบ (Keratitis) ในผู้อยู่อาศัย

สถานการณ์โรคไข้หวัดนก สายพันธุ์ H5N1 ในประเทศเพื่อนบ้าน และระบบเฝ้าระวังโรคไข้หวัดนกในคน ในประเทศไทย

ธัญญา คชกาสร, ชญานิจ มหาสิงห์, ภาวินี ด้วงเงิน — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

สรุปสาระสำคัญ

โรคไข้หวัดนกสายพันธุ์ H5N1 เป็นโรคติดเชื้อที่เกิดจากเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิด A ซึ่งมีความรุนแรงสูงในสัตว์ปีก และสามารถแพร่สู่คนได้โดยการสัมผัสใกล้ชิดกับสัตว์ที่ติดเชื้อโดยตรง และการสัมผัสสิ่งแวดล้อมที่ปนเปื้อนเชื้อ โรคนี้มีความรุนแรงสูง โดยมีอัตราป่วยตายทั่วโลกประมาณร้อยละ 48 นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 และมีรายงานผู้ป่วยใน 25 ประเทศทั่วโลก สำหรับประเทศไทยแม้ไม่พบการรายงานผู้ป่วยไข้หวัดนกตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 แต่ยังคงมีปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ เช่น การระบาดของโรคในประเทศเพื่อนบ้าน โดยประเทศกัมพูชายังมีรายงานผู้ป่วยต่อเนื่องล่าสุดในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 รวมถึงปัจจัยด้านการอพยพของนกตามธรรมชาติ การเคลื่อนย้ายสัตว์ปีกระหว่างประเทศ ดังนั้นการเฝ้าระวังโรคไข้หวัดนกอย่างต่อเนื่องจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อตรวจจับผู้ป่วยได้อย่างทันท่วงทีและป้องการการระบาดของโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ระบาดวิทยาโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงในเด็กอายุ 0–5 ปี ประเทศไทย ปี พ.ศ. 2566–2568

ธนพล ยิสารคุณ, พันธนีย์ ธิติชัย, วิชาญ บุญกิติกร — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

บทนำ : โรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงเป็นสาเหตุการป่วยและเสียชีวิตที่พบได้บ่อยในเด็กอายุ 0–5 ปี โดยเฉพาะเด็กอายุน้อยกว่า 2 ปี แม้ว่าในปัจจุบันจะมีวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงแต่ประเทศไทยยังไม่ได้บรรจุในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันระดับชาติ และยังไม่มีข้อมูลแน่ชัดเกี่ยวกับภาระโรคและระบาดวิทยาของโรคนี้ การศึกษานี้จึงมุ่งหวังที่จะประมาณภาระโรคและพรรณนาเชิงระบาดวิทยาโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงในประเทศไทยระหว่างปี พ.ศ. 2566–2568

วิธีการศึกษา : ศึกษาภาคตัดขวางโดยใช้ข้อมูลย้อนหลัง ปี พ.ศ. 2566–2568 แหล่งข้อมูลได้แก่ ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล โครงการเฝ้าระวังเชิงห้องปฏิบัติการ ข้อมูลจำนวนประชากร กรมการปกครองและการทบทวนวรรณกรรม ใช้ข้อมูลจำนวนผู้ป่วยปอดอักเสบ เยื่อหุ้มสมองหรือสมองอักเสบในเด็กอายุ 0–5 ปีทั้งหมดประมาณจำนวนผู้ป่วยโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงและพรรณนาเชิงระบาดวิทยาตามบุคคล เวลาและสถานที่

ผลการศึกษา : ระหว่างปี พ.ศ. 2566–2568 ประเทศไทยมีเด็กอายุ 0–5 ปีป่วยโรคนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงทั้งหมด 5,217 ราย อัตราส่วนหญิงต่อชาย 1 : 1.36 มีอัตราป่วยปีละ 47.35, 60.98 และ 61.24 ต่อประชากรแสนคน ตามลำดับ ในแต่ละปีพบผู้ป่วยจำนวนเพิ่มมากขึ้นใน 2 ช่วง โดยระลอกใหญ่พบช่วงเดือนสิงหาคม–ตุลาคม ซึ่งเป็นฤดูฝนของประเทศไทย พบผู้ป่วยเดือนละ 200–300 รายต่อเดือน และระลอกเล็กช่วงเดือนธันวาคม–กุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นฤดูหนาวของประเทศไทย พบผู้ป่วยเดือนละ 150–200 รายต่อเดือน การกระจายของผู้ป่วยพบผู้ป่วยกระจายทั่วทุกจังหวัด โดยในปี พ.ศ. 2568 พบจังหวัดส่วนใหญ่มีอัตราป่วยมากกว่า 40 ต่อประชากรแสนคน

อภิปรายผลการศึกษาและข้อเสนอแนะ : โรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงในเด็กอายุ 0–5 ปีในประเทศไทยมีแนวโน้มพบมากขึ้นและมีการกระจายทุกจังหวัด ขณะที่ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงที่มีประสิทธิภาพ จึงขอเสนอแนะให้ประเทศไทยบรรจุวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันระดับชาติให้เด็กไทยทุกคนมีสิทธิ์ได้รับวัคซีน และควรพัฒนาระบบเฝ้าระวังให้สามารถตรวจจับโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงได้ดีขึ้นเพื่อให้สามารถประเมินสถานการณ์ได้แม่นยำมากขึ้น

การพัฒนาระบบเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า ตามแนวชายแดนไทย – กัมพูชา

Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

ความเป็นมา : สถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้าในชายแดนไทย-กัมพูชา พบผู้เสียชีวิตและการติดเชื้อในสัตว์อย่างต่อเนื่อง การพัฒนาระบบเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา โดยอาศัยความร่วมมือของทุกภาคส่วน จึงมีความจำเป็นเร่งด่วน

วิธีการศึกษา : การศึกษาวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) อธิบายสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการของระบบเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา (2) พัฒนาระบบเฝ้าระวังในพื้นที่ดังกล่าว (3) ประเมินผลระบบเฝ้าระวังที่พัฒนาขึ้น ดำเนินการ 4 ขั้นตอน 1) การศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการ 2) การพัฒนาต้นแบบระบบฯ 3) การทดลองใช้ในพื้นที่ 4) การปรับปรุงและสรุปผล พื้นที่ศึกษาในจังหวัดสุรินทร์และบุรีรัมย์ ประเทศไทย และจังหวัดอุดรมีชัย ประเทศกัมพูชา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากหน่วยงานสาธารณสุข ปศุสัตว์ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจากสองประเทศ 50 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม แบบทดสอบความรู้ และแบบประเมินความพึงพอใจที่ผ่านทดสอบคุณภาพแล้ว วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติทดสอบความรู้ก่อน–หลังการพัฒนาศักยภาพของผู้เกี่ยวข้อง และการวิเคราะห์เนื้อหาจากการสัมภาษณ์เชิงลึก และสนทนากลุ่ม

ผลการศึกษา : ระบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก คือ โครงสร้างระบบเฝ้าระวังในคน และสัตว์ การบูรณาการข้อมูลและการใช้เทคโนโลยี การพัฒนาศักยภาพบุคลากร และกลไกความร่วมมือเพื่อความยั่งยืน ระบบเฝ้าระวังโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ชายแดนยังมีข้อจำกัดด้านการบูรณาการข้อมูล การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างประเทศ ความครอบคลุมของวัคซีน และศักยภาพบุคลากร หลังการทดลองใช้พบว่าความรู้ของบุคลากรเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีความพึงพอใจต่อระบบในระดับมากถึงมากที่สุด

สรุปผลการศึกษา : ระบบดังกล่าวช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งของการเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ชายแดน และเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาความร่วมมือด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศภายใต้แนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียว อย่างยั่งยืน

การประเมินระบบเฝ้าระวังกลุ่มโรคไข้เลือดออก โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ จังหวัดนครสวรรค์ วันที่ 1 มกราคม 2566–30 พฤศจิกายน 2567

พิชชาภา จันทิวาสน์, ธนวรรธน์ พิขุนทด — Sat, 28 Feb 2026 00:00:00 +0700

ความเป็นมา : กลุ่มโรคไข้เลือดออกเป็นปัญหาที่สำคัญของประเทศ รวมถึงจังหวัดนครสวรรค์ เนื่องจากเป็นโรคที่สามารถก่อให้เกิดอาการได้หลายระดับความรุนแรง จากข้อมูลรายงานโรคในระบบเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาพบว่า อัตราป่วยในอำเภอเมืองนครสวรรค์ในปี พ.ศ. 2567 มีแนวโน้มลดลงจากปี พ.ศ. 2566 แต่ยังคงสูงกว่าค่ามัธยฐานย้อนหลัง 5 ปี ดังนั้น ผู้วิจัยจึงมีความประสงค์ที่จะประเมินระบบเฝ้าระวังกลุ่มโรคไข้เลือดออกของโรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ เพื่ออธิบายกระบวนการดำเนินงานของระบบเฝ้าระวัง ประเมินคุณลักษณะของระบบทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ รวมถึงเสนอแนวทางในการพัฒนาระบบเฝ้าระวังให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

วิธีการศึกษา : การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional study) โดยใช้กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยที่มารับบริการ ณ โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ ซึ่งได้รับการวินิจฉัยว่าอยู่ในกลุ่มโรคไข้เลือดออกหรือโรคที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2566 ถึง 30 พฤศจิกายน 2567 จำนวน 797 ราย ที่คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified random sampling) ดำเนินการทบทวนเวชระเบียนและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยเปรียบเทียบกับข้อมูลในระบบเฝ้าระวัง และศึกษาข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับระบบเฝ้าระวังจำนวน 19 คน

ผลการศึกษา : ผลการประเมินพบว่า ระบบเฝ้าระวังกลุ่มโรคไข้เลือดออกของโรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์มีความไวแบบถ่วงน้ำหนักตามรหัสโรค (Weighted sensitivity) ร้อยละ 58.4 และมีค่าพยากรณ์ผลบวก (Positive Predictive Value) ร้อยละ 99.02 ความทันเวลาในการรายงานภายใน 7 วันอยู่ที่ร้อยละ 97.9 ในปี พ.ศ. 2566 และร้อยละ 98.2 ในปี พ.ศ. 2567 โดยทั้งสองปีมีความครบถ้วนของข้อมูลร้อยละ 100 และความถูกต้องของข้อมูลในประเด็นเพศ อายุ สัญชาติ วันที่เริ่มมีอาการ และวันที่วินิจฉัย มากกว่าร้อยละ 90 อย่างไรก็ตาม พบว่าข้อมูลหัวข้อ “ที่อยู่ตำบล” มีความถูกต้องต่ำกว่าหัวข้ออื่น ๆ แสดงให้เห็นว่าการรายงานผ่านระบบ DDS (ปี 2567) มีความไวสูงกว่าระบบรายงาน 506 (ปี 2566) แต่มีความถูกต้องของข้อมูลที่น้อยกว่า ด้านความเป็นตัวแทน พบว่าข้อมูลผู้ป่วยจากระบบเฝ้าระวังมีความใกล้เคียงกับฐานข้อมูลโรงพยาบาล สะท้อนถึงความสอดคล้องและความครอบคลุมของข้อมูลผู้ป่วยที่ได้รับการรายงาน นอกจากนี้ระบบเฝ้าระวังได้รับการยอมรับ มีความยืดหยุ่น และมีความมั่นคงอยู่ในระดับดี แต่ยังคงมีข้อจำกัดด้านความยากง่ายในการใช้งานของระบบรายงาน

สรุปผลการศึกษา : ระบบเฝ้าระวังกลุ่มโรคไข้เลือดออกของโรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์มีคุณลักษณะเชิงปริมาณ ได้แก่ ความไว ค่าพยากรณ์บวก ความเป็นตัวแทน ความทันเวลา และคุณภาพของข้อมูล ซึ่งอยู่ในระดับค่อนข้างดี ในด้านเชิงคุณภาพ ระบบเฝ้าระวังมีความยอมรับ ความยืดหยุ่น และความยั่งยืน อยู่ในระดับดี อย่างไรก็ตามยังมีประเด็นที่ควรพัฒนาในด้านความง่ายของระบบรายงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานของระบบเฝ้าระวังต่อไป