รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 13 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

กรมควบคมโรค ได้รับรายงานเหตุการณ์ โรค และภัยสุขภาพที่ส่าคัญ ผ่านโปรแกรมการตรวจสอบข่าวการระบาด กรมควบคุมโรค
จากเครือข่ายงานสาธารณสุขทั่วประเทศ ดังนี้

สถานการณ์ในประเทศ
1. โรคไข้เลือดออกเสียชีวิต จำนวน 5 เหตุการณ์
2. สถานการณ์โรคเมลิออยโดสิส
3. การประเมินความเสี่ยงของโรคเมลิออยโดสิส

สถานการณ์ต่างประเทศ
องค์การอนามัยโลกกำลังติดตามเชื้อโควิด 19 สายพันธุ์ใหม่ ที่พบในกว่า 20 ประเทศ

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 14 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

กรมควบคุมโรค ได้รับรายงานเหตุการณ์ โรค และภัยสุขภาพที่สำคัญ ผ่านโปรแกรมการตรวจสอบข่าวการระบาด กรมควบคุมโรค จากเครือข่ายงานสาธารณสุขทั่วประเทศ ดังนี้

สถานการณ์ในประเทศ

1. การระบาดของโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดเอเป็นกลุ่มก้อน จังหวัดชลบุรี
2. โรคจากฝุ่นซิลิกา (Silicosis) จำนวน 2 ราย จังหวัดสระบุรี
3. สถานการณ์โรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดเอ
4. การประเมินความเสี่ยงจากการจมน้ำในช่วงฤดูร้อน

สถานการณ์ต่างประเทศ

กระทรวงสาธารณสุขกัมพูชา ประกาศพบผู้ป่วยติดเชื้อไข้หวัดนกสายพันธุ์ H5N1 ในมนุษย์รายที่ 3 ของปี 2569

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 15 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

สถานการณ์ในประเทศ

1. สงสัยโรคไข้เลือดออกเสียชีวิต จังหวัดเพชรบูรณ์
2. สถานการณ์โรคไข้เลือดออก

สถานการณ์ต่างประเทศ

โรคไข้หวัดนกชนิด A (H9N2) – ประเทศอิตาลี

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 16 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

สถานการณ์ในประเทศ

1. เหตุการณ์โรคติดเชื้อสเตร็ปโตคอคคัสซูอิสเสียชีวิต จำนวน 4 เหตุการณ์
2. โรคฝีดาษวานร จำนวน 2 เหตุการณ์
3. สถานการณ์โรคที่น่าสนใจในประเทศไทย
4. การประเมินความเสี่ยงของโรคติดเชื้อสเตร็ปโตคอคคัสซูอิส (Streptococcus suis)

สถานการณ์ต่างประเทศ

โรคหัด (Measles) ในซิดนีย์และซิดนีย์ตอนเหนือ

สรุปการตรวจสอบข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 17 ปี พ.ศ. 2569

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

สถานการณ์ในประเทศ

1. ติดตามสถานการณ์ผู้ป่วยโรคไวรัสตับอักเสบเฉียบพลันชนิดเอเป็นกลุ่มก้อน ในชุมชนแห่งหนึ่ง จังหวัดชลบุรี
2. สถานการณ์โรคติดเชื้อสเตร็ปโตคอคคัสซูอิส

สถานการณ์ต่างประเทศ

กัมพูชาเฝ้าระวังไข้หวัดนก H5N1 หลังพบผู้ติดเชื้อรายที่ 4 ของปี พ.ศ. 2569

สถานการณ์และแนวโน้มโรคติดเชื้อสเตร็พโตคอคคัสซูอิส หรือ ไข้หูดับ ประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2564-2569 (ข้อมูล ณ วันที่ 20 เมษายน 2569)

ภูษณ รอดสม, ชญานิจ มหาสิงห์, ภาวินี ด้วงเงิน — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

สรุปสาระสำคัญ

- โรคติดเชื้อสเตร็พโตคอคคัสซูอิสหรือไข้หูดับ เป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่มีความสำคัญ โดยติดต่อผ่านการบริโภคเนื้อหรือเลือดสุกรที่ปรุงไม่สุก หรือการสัมผัสสุกรที่ติดเชื้อและเชื้อผ่านบาดแผลและเยื่อเมือกเข้าสู่ร่างกาย

- ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ. 2564–2568) ยังคงพบผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตอย่างต่อเนื่อง โดยปี พ.ศ. 2568 พบผู้ป่วยสะสม 960 ราย แลtผู้เสียชีวิต 50 ราย (อัตราป่วยตายร้อยละ 5.21) ซึ่งจำนวนผู้ป่วยและอัตราป่วยตายลดลงจากปี พ.ศ. 2567 ขณะที่ปี พ.ศ. 2569 (ข้อมูล ณ วันที่ 20 เมษายน 2569) พบผู้ป่วย 218 ราย และเสียชีวิต 12 ราย

- การกระจายของผู้ป่วยพบมากในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีการระบาดเป็นกลุ่มก้อนในบางจังหวัด และยังพบผู้ป่วยกระจายในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ สะท้อนความเสี่ยงต่อการขยายวงการระบาด โดยเฉพาะในชุมชนที่มีพฤติกรรมบริโภคเนื้อสุกรดิบหรือเกี่ยวข้องกับการชำแหละสุกร

- ควรมีการเสริมความเข้มแข็งของระบบเฝ้าระวัง การควบคุม และการป้องกันโรคอย่างต่อเนื่อง โดยอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อเพิ่มความตระหนักและลดพฤติกรรมเสี่ยงในประชาชน

รายงานข้อมูลการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ที่ 13–14 พ.ศ. 2569

กลุ่มพัฒนาระบบข่าวกรองและเฝ้าระวังโรคไม่ติดต่อ — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

รายงานข้อมูลการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ที่ 15–16 พ.ศ. 2569

กลุ่มพัฒนาระบบข่าวกรองและเฝ้าระวังโรคไม่ติดต่อ — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

การประเมินระบบเฝ้าระวังโรค R506 เมลิออยโดสิส จังหวัดสกลนคร ปี พ.ศ. 2565

วิษณุ เกตุรุน, ศิรินทรา อินโกสุม — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

ความเป็นมา : โรคเมลิออยโดสิส (Melioidosis) เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Burkholderia pseudomallei ซึ่งพบได้ทั้งในดินและน้ำทุกภูมิภาคของประเทศไทย โดยพบผู้ป่วยมากที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จากรายงานการเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสจังหวัดสกลนคร ปี พ.ศ. 2565 พบว่ามีรายงานผู้ป่วย 52 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 4.51 ต่อประชากรแสนคน โดยอำเภอโคกศรีสุพรรณมีอัตราป่วยสูงสุด (98.52 ต่อประชากรแสนคน) และโดยภาพรวมพบการรายงานทางระบบเฝ้าระวังเพียง 4 อำเภอจากทั้งหมด 18 อำเภอ ซึ่งต่ำกว่าที่คาดการณ์ไว้ การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิส จึงมีประโยชน์ในการช่วยให้รับทราบปัญหาอุปสรรคในการรายงานโรคจากหน่วยรายงาน และทราบขนาดความรุนแรงของปัญหาที่แท้จริงของโรค

วิธีการศึกษา : การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional descriptive study) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาขั้นตอนการรายงานโรคเมลิออยโดสิส ในโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดสกลนคร ตลอดจนคุณลักษณะเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ และเพื่อให้ข้อเสนอแนะในการปรับปรุงและพัฒนาของระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสในจังหวัดสกลนคร ประชากรที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ ผู้ป่วยที่มารับการรักษาในโรงพยาบาลสกลนคร โรงพยาบาลโคกศรีสุพรรณ และโรงพยาบาลกุดบาก ในระหว่างวันที่ 1 มกราคม–31 ธันวาคม 2565 เก็บข้อมูลจากการทบทวนเวชระเบียน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงแก่นสาระ

ผลการศึกษา : ระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสในโรงพยาบาลศูนย์จังหวัดสกลนคร ตามนิยามการเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสพบค่าความไวในการรายงาน ร้อยละ 0 และไม่สามารถคำนวณหาค่าพยากรณ์บวกได้ โรงพยาบาลโคกศรีสุพรรณ มีค่าความไว ร้อยละ 70.81 ค่าพยากรณ์บวกอยู่ในระดับดี ร้อยละ 80.77 ส่วนโรงพยาบาลกุดบาก มีค่าความไวอยู่ในระดับต่ำ ด้านความเป็นตัวแทน พบว่าข้อมูลเพศ และฤดูกาลเกิดโรค จากระบบเฝ้าระวังไม่สามารถเป็นตัวแทนของผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาได้ ด้านคุณลักษณะเชิงคุณภาพ โรงพยาบาลโคกศรีสุพรรณ ในภาพรวมพบว่า ผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานทุกระดับเห็นว่ามีประโยชน์และควรเป็นโรคที่ต้องเฝ้าระวัง เนื่องจากเป็นโรคที่พบได้บ่อยในพื้นที่และมีความรุนแรงสูง สามารถนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เพื่อการวางแผนป้องกันโรคได้

สรุปและวิจารณ์ : รายงานในระบบเฝ้าระวังผู้ป่วยโรคเมลิออยโดสิสของโรงพยาบาลในจังหวัดสกลนคร ในภาพรวม พบว่าเป็นระบบที่มีความมั่นคงและยืดหยุ่น แต่มีค่าความไวและค่าพยากรณ์บวกต่ำทำให้ความเป็นตัวแทนของข้อมูลที่ต่ำ คุณภาพของข้อมูลอยู่ในระดับพอใช้ ความทันเวลาควรปรับปรุง ซึ่งการใช้ประโยชน์จากข้อมูลเป็นปัจจัยหลักที่มีผลต่อจำนวนการรายงานโรค จึงควรมีการถ่ายทอดประโยชน์จากการรายงานระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสให้ทั่วถึง เพื่อให้ทุกโรงพยาบาลตระหนักถึงความสำคัญของการรายงานโรค เพื่อวางมาตรการควบคุมป้องกันโรคได้ทันเวลา

แนวโน้มและภาระการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจากการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุไทย 60 ปีขึ้นไป พ.ศ. 2562–2566

ศุภวิชญ์ หอมหวล — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

บทนำ : ประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ ส่งผลให้การพลัดตกหกล้มกลายเป็นปัญหาสาธารณสุข ที่สำคัญในกลุ่มประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป การพลัดตกหกล้มก่อให้เกิดการบาดเจ็บ การทุพพลภาพ การเสียชีวิต และภาระค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายแนวโน้มและภาระของการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจากการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุไทย อายุ 60 ปีขึ้นไป ระหว่างปี พ.ศ. 2562–2566

วิธีการศึกษา : การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากคลังข้อมูลสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข ครอบคลุมผู้ป่วยในอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่มีรหัสการวินิจฉัยตาม ICD-10 หมวด W00–W19 ระหว่างปี พ.ศ. 2562–2566 ไม่รวมกรุงเทพมหานคร วิเคราะห์อัตราการเข้ารับการรักษาต่อประชากรแสนคน แนวโน้มค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงต่อปี (Annual average percent change: AAPC) เปรียบเทียบความแตกต่างด้วย ANOVA, t-test และ chi-square test จำแนกตามเพศ กลุ่มอายุ เขตสุขภาพ พื้นที่บริการ และฤดูกาล รวมถึงประเมินระยะเวลานอนโรงพยาบาล (Length of stay; LOS)

ผลการศึกษา : อัตราการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจากการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุมีแนวโน้มลดลงเล็กน้อย ตลอดช่วงการศึกษา AAPC ลดลงร้อยละ 1.75 โดยลดลงชัดเจนในปี พ.ศ. 2563–2564 และเพิ่มขึ้นอีกครั้งในปี พ.ศ. 2565–2566 เพศหญิงมีอัตราการเข้ารับการรักษาสูงกว่าเพศชายอย่างต่อเนื่องเฉลี่ยประมาณ 1.2 เท่า อัตราการเข้ารับการรักษาเพิ่มสูงขึ้นตามกลุ่มอายุ โดยสูงที่สุดในกลุ่มอายุ 90 ปีขึ้นไป เขตสุขภาพที่ 1 และ 7 มีอัตราสูงกว่าค่าเฉลี่ยประเทศอย่างต่อเนื่อง สัดส่วนผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษานอกพื้นที่ภูมิลำเนา อยู่ที่ประมาณร้อยละ 19–21 และไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของค่าเฉลี่ยระยะเวลานอนโรงพยาบาลระหว่างผู้ป่วยในพื้นที่และนอกพื้นที่ ฤดูหนาวมีสัดส่วนการเข้ารับการรักษาสูงที่สุดในทุกปี

ข้อสรุปและข้อเสนอแนะ : แนวโน้มการลดลงของอัตราการเข้ารับการรักษาในช่วงต้นอาจสัมพันธ์กับสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ขณะที่การเพิ่มขึ้นในช่วงหลังสะท้อนภาระการพลัดตกหกล้มที่ยังคงดำรงอยู่ โดยเฉพาะในกลุ่มเพศหญิงและผู้สูงอายุวัยปลาย ความแตกต่างเชิงพื้นที่และรูปแบบการรักษาข้ามพื้นที่สะท้อนถึงความไม่สมดุล ของศักยภาพระบบบริการสุขภาพในแต่ละเขต ดังนั้นควรเร่งดำเนินมาตรการป้องกันการพลัดตกหกล้มตั้งแต่ผู้สูงอายุตอนต้นหรือก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุ เน้นการคัดกรองกลุ่มเสี่ยง การส่งเสริมการออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างความแข็งแรง และการทรงตัว การปรับสภาพแวดล้อมในบ้านและชุมชน และการใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์เพื่อสนับสนุนการวางแผน เชิงนโยบายและการจัดสรรทรัพยากรสุขภาพอย่างเหมาะสม

สุขภาพผู้ย้ายถิ่นและการควบคุมโรคติดต่อในพื้นที่ชายแดนที่มีการเคลื่อนย้ายสูงของประเทศไทย: กรณีศึกษาเชิงระบบด้านวัณโรค เอชไอวี มาลาเรีย และการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคในเด็ก

Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

บทนำ : ประเทศไทยเป็นประเทศปลายทางสำคัญของผู้ย้ายถิ่นในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง โดยการเคลื่อนย้ายข้ามพรมแดนส่งผลกระทบโดยตรงต่อการควบคุมโรคติดต่อ ความต่อเนื่องของการดูแลรักษา และความมั่นคงด้านสุขภาพของประเทศ โดยเฉพาะในพื้นที่ชายแดนที่มีการเคลื่อนย้ายประชากรสูง

วิธีการศึกษา : การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพร่วมกับการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา โดยบูรณาการข้อมูลเฝ้าระวังโรคระดับประเทศ ข้อมูลทางระบาดวิทยาในพื้นที่จังหวัดตากซึ่งเป็นพื้นที่เฝ้าระวังตัวแทน และผลการวิเคราะห์จากการประชุมปรึกษาหารือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่จัดโดยกรมควบคุมโรคในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2568 ครอบคลุม วัณโรค มาลาเรีย เอชไอวี/เอดส์ และการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคในเด็ก

ผลการศึกษา : กลุ่มผู้ย้ายถิ่นโดยเฉพาะแรงงานข้ามชาติมีภาระโรคติดต่อในสัดส่วนสูง โดยเฉพาะวัณโรคและมาลาเรียซึ่งกระจุกตัวในพื้นที่ชายแดนไทย–เมียนมา การวิเคราะห์เชิงระบบชี้ให้เห็นช่องว่างสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ 1) ความแยกส่วนของระบบข้อมูลสุขภาพ 2) ความไม่มั่นคงด้านการเงินการคลัง 3) อุปสรรคด้านระบบประกันและการเข้าถึงบริการ และ 4) ข้อจำกัดด้านกำลังคนและการสื่อสาร ผลการวิเคราะห์นำไปสู่กรอบยุทธศาสตร์ที่ประกอบด้วย 4 เสาหลัก ได้แก่ 1) การพัฒนาระบบอัตลักษณ์บุคคลด้วยเทคโนโลยีชีวมิติ 2) การบูรณาการชุดบริการควบคุมโรคติดต่อที่สำคัญ 3) การยกระดับการใช้กลไกความร่วมมือข้ามพรมแดนที่มีอยู่ และ 4) การเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรสาธารณสุขสองภาษาในระดับชุมชน

อภิปรายผล : การควบคุมโรคติดต่อในกลุ่มผู้ย้ายถิ่นจำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการเชิงระบบมากกว่าการดำเนินงานเฉพาะรายโรค การเชื่อมโยงระบบเฝ้าระวัง กลไกทางการเงิน โครงสร้างการกำกับดูแล และความร่วมมือข้ามพรมแดน มีความสำคัญต่อการเสริมสร้างความต่อเนื่องของการรักษาและความมั่นคงด้านสุขภาพของประเทศไทยและภูมิภาคโดยรวม

การสอบสวนโรค Mpox จากความลับสู่ความจริง

ณฐวดี ศรีวรรณยศ , นงนภัส นาคพันธุ์, ปีวรา บุญวิเศษ, ยลดา มูลทอง — Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0700

การปฏิบัติงานด้านการสอบสวนโรคมีขั้นตอนการดำเนินงานสำคัญอยู่หลายขั้นตอน หนึ่งในขั้นตอนสำคัญคือการรวบรวมข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ ไม่ว่าจะด้วยวิธีการสัมภาษณ์ การสังเกต หรือการเก็บข้อมูลจากเอกสาร เพื่อให้ได้มาซึ่ง Timeline หรือข้อมูลของความจริงของเหตุการณ์ที่สำคัญตามลำดับเวลาเพื่อนำไปสู่การวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคและวางแผนการป้องกัน ควบคุมโรคที่เหมาะสมต่อไป

ช่วงสายของวันที่ 12 กันยายน 2568 ทีมสอบสวนโรค กรมควบคุมโรค ถูกนำพาให้เข้าสู่ปริศนาของ ‘ความลับ’ อย่างไม่รู้ตัวจากการได้รับข้อความแจ้งเตือนจากทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ (WATCH) ว่าพบผู้ป่วยยืนยันโรค Mpox สายพันธุ์ Central Africa clade Ib และเบื้องต้นสงสัยว่าอาจจะเป็นผู้ที่ติดเชื้อในประเทศ (Local case) รายแรกของไทย โดยเป็นหญิงไทยรายหนึ่ง ซึ่งในช่วง 2–3 เดือนที่ผ่านมาทำธุรกิจขายของออนไลน์กับเพื่อนและชอบเที่ยวผับ/บาร์ทุกวันในย่านพัทยา รวมถึงมีเพศสัมพันธ์กับคนแปลกหน้าโดยเฉพาะชาวต่างชาติที่พบตามผับบาร์บ่อยครั้ง โดยเธอยืนยันว่าใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ในช่วงก่อนจะเริ่มมีอาการป่วย ข้อมูลรายงานเบื้องต้นนี้ดูเหมือนจะเป็นความจริงที่ไม่มีอะไรซับซ้อนแต่ไม่มีใครคาดคิดว่าจะกลายเป็นเพียงแค่เรื่องเล่าที่ผู้ป่วยซ่อน ‘ความลับ’ อะไรบางอย่างเอาไว้

ช่วงตลอดระยะเวลาเกือบ 1 สัปดาห์ที่ผู้ป่วยเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลก็ยังคงยืนยันข้อมูลตามเดิมที่เธอได้เล่ามาทั้งหมด จนกระทั่งเช้าวันที่ 13 กันยายน 2568 ข้อความชุดใหม่จากทีมสอบสวนโรคในพื้นที่ถูกส่งมาว่า “เหตุการณ์ที่ไปพัทยาไม่เป็นความจริง เนื่องจากผู้ป่วยไม่อยากให้ที่บ้านรู้เรื่องที่ไปทำงานต่างประเทศ” สถานการณ์ชวนสับสน แต่เมื่อการลงพื้นที่สอบสวนโรคได้เกิดขึ้นแล้วทีมก็ต้องพร้อมไปต่อ เพียงแค่ปรับเปลี่ยนรูปแบบใหม่โดยเริ่มจากการสัมภาษณ์เพื่อให้ได้ timeline ใหม่อีกครั้ง ผู้ป่วยจึงเล่าความจริงให้ฟังว่า ตนเองได้เดินทางไปทำงานที่ต่างประเทศโดยการชักชวนจากเพื่อนคนหนึ่ง โดยไม่รู้ว่าการไปทำงานในครั้งนี้จะต้องมีบริการอื่น เธอไม่อยากทำแต่ไม่สามารถหนีออกมาได้ จึงจำเป็นต้องทนทำงานจนกระทั่งพาสปอร์ตหมดอายุ จึงได้เดินทางกลับมาที่ประเทศไทยและเริ่มมีอาการป่วยเกิดขึ้น เธอไม่กล้าบอกความจริงกับครอบครัวถึงที่มาของอาการป่วย จึงบอกกับเจ้าหน้าที่ว่าไปทำงานที่พัทยาและได้ข้อมูลตามที่เล่ามาก่อนหน้าทั้งหมด ข้อสรุปเรื่องราวนี้จึงนำไปสู่ความจริงที่ว่า ผู้ป่วยรายนี้ยังไม่ใช่ Local case รายแรกของประเทศไทย แต่เป็นผู้ป่วยที่ติดเชื้อมาจากต่างประเทศ (Imported case) เหมือนที่เคยมีการรายงานมาแล้วเท่านั้น และปัจจัยเสี่ยงคาดว่าน่าจะเกิดจากการไปทำงานบริการในต่างประเทศที่อาจเป็นแหล่งของเชื้อ

คำถามสำคัญจึงเกิดขึ้นว่าอะไรคือสิ่งที่ทำให้ผู้ป่วยยอมเล่าความจริง “ผู้ป่วยเขาเริ่มกังวลกับโรคที่อาจกลัวว่าจะรักษาไม่หาย และเริ่มคุ้นเคยกับเจ้าหน้าที่ เลยตัดสินใจเล่า ‘ความจริง’ ให้พี่ฟัง” นี่คือคำบอกเล่าที่ช่วยไขปริศนาจากพี่พยาบาลท่านหนึ่งที่บอกกับทีมสอบสวนโรค ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเชิงทฤษฎีของการเก็บข้อมูลที่อ่อนไหวในกลุ่มเปราะบางทฤษฎีหนึ่งที่กล่าวไว้ว่า ปัจจัยที่เอื้อต่อความสำเร็จในการเข้าถึงความจริงคืออาศัยการสัมภาษณ์ในรูปแบบกึ่งโครงสร้างภายใต้บรรยากาศที่ไม่เป็นทางการ มีการใช้คำถามที่เปิดโอกาสให้ผู้ตอบสามารถพูดในสิ่งที่ต้องการได้อย่างเต็มที่ รวมถึงการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีที่จะทำให้ผู้ตอบมั่นใจได้ว่าความลับของตนจะไม่ถูกนำไปเปิดเผยในลักษณะที่จะสร้างผลกระทบกับตนเองในภายหลัง ดังเช่น พี่พยาบาลที่โทรสอบถามถึงสุขภาพของผู้ป่วยอยู่เสมอจนเกิดความไว้วางไว้ใจเกิดขึ้น ไม่ว่าแท้จริงแล้วพี่พยาบาลได้มีการผสมผสานทฤษฎีเหล่านี้เข้ากับการปฏิบัติโดยตั้งใจหรือเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติก็ตาม เหตุการณ์ครั้งนี้ทำให้ทีมสอบสวนโรคได้เรียนรู้บทเรียนนอกห้องเรียนขนาดใหญ่ และสะท้อนว่าสมาชิกทีมสอบสวนโรคเองควรพิจารณาพัฒนาทักษะส่วนบุคคลที่สำคัญนี้ให้เกิดขึ้นโดยเฉพาะในการสัมภาษณ์หรือการรักษาข้อมูลสำคัญของผู้ป่วยกลุ่มเปราะบางหรือถามข้อมูลที่มีความอ่อนไหวต่อไปในอนาคต