การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในคลินิกโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแก่งเลิงจาน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม - Ponsana, Nitiya (วารสารแนวโน้มทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 2026)
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในคลินิกโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแก่งเลิงจาน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ดำเนินการวิจัยตามแนวคิดของ Community Health Improvement Process (CHIP) Model ระหว่างเดือนตุลาคม 2568 ถึงมกราคม 2569 มี 3 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาสถานการณ์ปัญหาในการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวาน ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วย อาสาสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 5 คน และผู้นำชุมชน จำนวน 5 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก และสนทนากลุ่ม เครื่องมือที่ใช้คือ แนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม 2) พัฒนารูปแบบ “DM Care Model ชุมชนแก่งเลิงจานร่วมใจ ห่วงใยผู้ป่วยเบาหวาน” ผู้ร่วมพัฒนา ประกอบด้วย บุคลากรทางการแพทย์จำนวน 5 คน ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องดูแลผู้ป่วยเบาหวาน จำนวน 20 คน และผู้นำชุมชน จำนวน 17 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการประชุมระดมสมอง เพื่อกำหนดกลยุทธ์การทำงาน ผู้รับผิดชอบ และกิจกรรมการดูแล และ 3) ประเมินผลรูปแบบที่พัฒนาขึ้น โดยนำไปทดลองใช้กับผู้ป่วยเบาหวาน จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานและแบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยการแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงอนุมานโดยใช้สถิติ Paired t-test ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยมีปัญหาการควบคุมระดับน้ำตาลและขาดความรู้ในการประเมินสุขภาพและติดตามอาการภายหลังเกิดภาวะแทรกซ้อน รูปแบบการดูแล ประกอบด้วย การให้ความรู้เกี่ยวกับโรค การรักษา การส่งเสริมพฤติกรรมดูแลตนเอง ได้แก่ การออกกำลังกาย การควบคุมอาหาร และการประเมินผล พบว่า ภายหลังการทดลอง มีค่าคะแนนเฉลี่ยความรู้โรคเบาหวานและพฤติกรรมการดูแลตนเองสูงกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 7.36, p <.001 และ t = 10.32, p < .001) ตามลำดับ ดังนั้น รูปแบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่พัฒนาขึ้น มีศักยภาพในการให้ความรู้และส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเอง จึงควรนำไปปรับใช้ในสถานพยาบาลระดับชุมชน และประยุกต์ใช้กับผู้ป่วยโรคเรื้อรังอื่น ๆ ต่อไป