วารสารแนวโน้มทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ

Research การวิจัยและพัฒนารูปแบบการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุตามวิถีมุสลิม (TASBIH Model)

แวซารีนา รายอคาลี — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการณ์ พัฒนารูปแบบและศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุตามวิถีมุสลิมในพื้นที่ ต.ยี่งอ อ.ยี่งอ จ.นราธิวาส ดำเนินการ 3 ขั้นตอน ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุจำนวน 300 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ขั้นตอนที่ 2 พัฒนารูปแบบ โดยนำผลการวิจัยในขั้นตอน ทื่ 1 และการทบทวนวรรณกรรมยกร่างเป็นรูปแบบการจัดการตนเองผ่านการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญ 5 คน ขั้นตอนที่ 3 ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุตามวิถีมุสลิม ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยแบบกึ่งทดลองชนิดหนึ่งกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลองกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ คือผู้สูงอายุในชมรม ฮีดายะห์ จำนวน 42 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติ Paired t-test และสถิติ Wilcoxon signed ranks test ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้สูงอายุในพื้นที่ ต.ยี่งอ อ.ยี่งอ จ.นราธิวาส จำนวน 300 คน เป็นเพศหญิง ร้อยละ 61.67 ช่วงอายุ 60 – 69 ปี ร้อยละ 59.67 การศึกษาระดับประถมศึกษาร้อยละ 43.33 สถานะเป็นประชาชนทั่วไป ร้อยละ 96.67 มีความรอบรู้ด้านสุขภาพ ร้อยละ 66.39 อยู่ในระดับพอใช้ มีพฤติกรรมการดูแลสุขภาพร้อยละ 83.90 อยู่ในระดับดีมาก แต่มีพฤติกรรมการออกกำลังกายอยู่ในระดับไม่ดี คิดเป็นร้อยละ 55.47 2) รูปแบบการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการพลัดตกล้มในผู้สูงอายุ TASBIH Model ประกอบด้วย T: Team หมายถึงทีมสหสาขาวิชาชีพ A: Adaptibility หมายถึงความสามารถหรือทักษะในการปรับตัว S: Self care หมายถึงการดูแลตนเอง B: Behavior หมายถึงพฤติกรรมการดูแลตนเอง I: Information collection หมายถึง การเก็บรวบรวมข้อมูล H: Healty หมายถึงการมีสุขภาพดี 3) หลังการใช้รูปแบบคะแนนความเสี่ยงต่อการพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุ ( =43.98, SD=7.55) สูงกว่าก่อนการใช้รูปแบบ ( =40.62 , SD=9.42) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 โดยมีจำนวนผู้สูงอายุที่มีการพลัดตกหกล้มลดลงกว่าก่อนการใช้รูปแบบ

ประสิทธิผลของโปรแกรมการหย่าเครื่องช่วยหายใจแบบ MICU Model

เสฏฐวุฒิ สารารัตน์, นภชนก รักษาเคน, รุ่งนภา ธนูชาญ — Sun, 18 Jan 2026 00:00:00 +0700

แนวทางการหย่าเครื่องช่วยหายใจในผู้ป่วยวิกฤตที่เหมาะสมมีความสำคัญต่อความสำเร็จในการหย่าเครื่องช่วยหายใจ การส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะตนเองจะช่วยให้ผู้ป่วยมีความมั่นใจในตนเองสามารถหย่าได้สำเร็จมากขึ้น การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง เพื่อพัฒนาการหย่าเครื่องช่วยหายใจแบบ MICU Model โรงพยาบาลมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม ศึกษาระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ 2568 ถึงเดือนพฤษภาคม 2568โดยแบ่งออกเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กำหนดกลุ่มตัวอย่างโดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง โดยใช้โปรแกรม G*Power กำหนดอำนาจทดสอบ ที่ 0.80 ได้กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 50 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) โปรแกรมการหย่าเครื่องช่วยหายใจแบบ MICU Model 2) แบบประเมินและกระบวนการการหย่าเครื่องช่วยหายใจ MICU Model และ3) แบบวัดการรับรู้สมรรถนะตนเองในการหย่าเครื่องช่วยหายใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติทดสอบที ผลการวิจัยพบว่า หลังทดลองระยะเวลาในการหย่าเครื่องช่วยหายใจในผู้ป่วยวิกฤตของกลุ่มทดลองหลัง มีค่าเฉลี่ยน้อยกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05 (t=1.45) และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนของกลุ่มทดลองอยู่ในระดับดีกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05 (t=6.05) ดังนั้นทีมสุขภาพจึงควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาโปรแกรมการหย่าเครื่องช่วยหายในที่มีการส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนร่วมด้วยเพื่อจะช่วยให้ผู้ป่วยวิกฤตหย่าเครื่องช่วยหายใจได้เร็วขึ้น

การวิจัยและพัฒนารูปแบบการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุตามวิถีมุสลิม (TASBIH Model)

แวซารีนา รายอคาลี — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการณ์ พัฒนารูปแบบ และศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุตามวิถีมุสลิมในตำบลยี่งอ อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส การดำเนินการแบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุจำนวน 300 คน โดยใช้แบบสอบถามและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบโดยอ้างอิงผลการวิจัยและการทบทวนวรรณกรรม พร้อมตรวจสอบความเหมาะสมโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 คน และระยะที่ 3 ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบโดยใช้การวิจัยแบบกึ่งทดลอง ชนิดหนึ่งกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุชมรมฮีดายะห์ จำนวน 42 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test และ Wilcoxon signed ranks test ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุ 60–69 ปี การศึกษาระดับประถมศึกษา มีความรอบรู้ด้านสุขภาพระดับพอใช้ และมีพฤติกรรมสุขภาพอยู่ในระดับดีมาก แต่การออกกำลังกายอยู่ในระดับไม่ดี รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเรียกว่า TASBIH Model ประกอบด้วย T: Team, A: Adaptibility, S: Self care, B: Behavior, I: Information collection และ H: Healthy หลังการใช้รูปแบบพบว่าสมรรถนะในการป้องกันความเสี่ยงต่อการพลัดตกหกล้ม (x=43.98, SD=7.55, IQR=14.25) สูงกว่าก่อนการใช้รูปแบบ (x=40.62, SD=9.42, IQR=11.25) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 และจำนวนผู้สูงอายุที่หกล้มลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ .05 แสดงให้เห็นว่ารูปแบบ TASBIH Model มีประสิทธิผลในการส่งเสริมการดูแลตนเองและลดความเสี่ยงต่อการพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุได้อย่างเหมาะสม

ผลของการใช้น้ำมันกัญชาเมตตาโอสถและน้ำมันกัญชงการุณย์โอสถต่อระดับ PSA ในผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมาก: รายงานกรณีศึกษา

Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อรายงานผลการใช้ตำรับน้ำมันกัญชาเมตตาโอสถและน้ำมันกัญชงการุณย์โอสถร่วมกับการรักษามาตรฐานในผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะลุกลาม โดยเป็นรายงานกรณีผู้ป่วยชายไทย อายุ 72 ปี ซึ่งได้รับการวินิจฉัยเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากระยะที่ 4 และได้รับการรักษาตามแนวทางการแพทย์แผนปัจจุบันควบคู่กับการใช้ตำรับน้ำมันกัญชาและน้ำมันกัญชงภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด เป็นระยะเวลา 18 เดือน การประเมินผลการรักษาดำเนินการโดยการติดตามระดับสารบ่งชี้มะเร็งต่อมลูกหมาก (Prostate Specific Antigen; PSA) ร่วมกับการประเมินคุณภาพชีวิตด้วยแบบประเมิน Edmonton Symptom Assessment System (ESAS) ผลการศึกษาพบว่าระดับ PSA ลดลงอย่างชัดเจนจาก 123.4 ng/mL เหลือ 0.112 ng/mL ภายหลังการรักษา นอกจากนี้ อาการที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต ได้แก่ อาการปวด อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร และความวิตกกังวล มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้คะแนนการประเมินคุณภาพชีวิตโดยรวมดีขึ้นตลอดระยะเวลาการติดตาม และไม่พบอาการไม่พึงประสงค์รุนแรงที่สัมพันธ์กับการใช้ตำรับน้ำมันกัญชาและน้ำมันกัญชง ผลการศึกษานี้สะท้อนให้เห็นว่าการใช้ตำรับดังกล่าวร่วมกับการรักษามาตรฐานอาจมีศักยภาพในการช่วยลดระดับสารบ่งชี้มะเร็งและส่งเสริมคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะลุกลาม อย่างไรก็ตาม ควรมีการศึกษาทางคลินิกเพิ่มเติมในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่และมีการติดตามผลในระยะยาวเพื่อยืนยันประสิทธิผลและความปลอดภัย

การพัฒนาอุปกรณ์ช่วยจัดท่าถ่ายภาพรังสีออร์โธวิวสำหรับโรคข้อเข่าเสื่อม เพื่อใช้กับเครื่องเอกซเรย์ทั่วไป

อัมพร ทรัพย์มา, สุชาดา ปู่สีแสงอ่อน; สุรสิทธิ์ แก้วแท้; สุพจน์ อินทร์บ้าน — Mon, 26 Jan 2026 00:00:00 +0700

โรคข้อเข่าเสื่อมเป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ การถ่ายภาพรังสีออร์โธวิวมีบทบาทสำคัญต่อการวินิจฉัยและประเมินความรุนแรงของโรค โดยการจัดท่าผู้ป่วยที่ถูกต้องเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ออกแบบและพัฒนาอุปกรณ์ช่วยถ่ายภาพรังสีออร์โธวิวที่ใช้งานร่วมกับเครื่องเอกซเรย์ทั่วไป 2) ประเมินความพึงพอใจของนักรังสีการแพทย์ที่มีต่ออุปกรณ์ และ 3) ประเมินคุณภาพของภาพรังสีที่ได้จากอุปกรณ์ ดำเนินการวิจัยและพัฒนาร่วมกับนักรังสีการแพทย์ 7 คน และใช้ภาพรังสีออร์โธวิว 10 ภาพในการประเมิน อุปกรณ์ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยระบบยกผู้ป่วยด้วยมอเตอร์ไฟฟ้าและไม้บรรทัดสเกลทึบรังสี สามารถปรับความสูงได้ 10-50 เซนติเมตร รองรับน้ำหนักได้สูงสุด 120 กิโลกรัม ผลการประเมินพบว่านักรังสีการแพทย์มีความพึงพอใจในระดับสูง (ค่าเฉลี่ย 4.29-4.86) โดยด้านความคงทนของวัสดุและความสวยงามของการออกแบบได้รับคะแนนสูงสุด (ค่าเฉลี่ย = 4.86) ภาพรังสีที่ได้มีคุณภาพในระดับดีถึงดีมาก (ค่าเฉลี่ย 4.1-4.7) โดยด้านความถูกต้องทางกายวิภาคได้คะแนนสูงสุด (ค่าเฉลี่ย = 4.7) และพบความสอดคล้องระหว่างผู้ประเมินในระดับดีถึงดีมาก (ค่า kappa = 0.65-0.85) สรุปได้ว่าอุปกรณ์ช่วยจัดท่าออร์โธวิวที่พัฒนาขึ้นนี้ช่วยเพิ่มความแม่นยำในการวินิจฉัย ลดความเสี่ยงจากการได้รับรังสีซ้ำ และเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพทางต้นทุนสำหรับโรงพยาบาลทั่วไป

การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อลดภาระงานทางการพยาบาล และเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลผู้ป่วยในยุคดิจิทัล

สุรเชฎฐ์ กุคำใส, วิริยา ศิลา, นภัสวริน พูลสวัสดิ์ — Mon, 26 Jan 2026 00:00:00 +0700

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์ ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) เป็นเทคโนโลยีที่มีศักยภาพในการเปลี่ยนแปลงระบบบริการสุขภาพ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนหลักฐานเชิงประจักษ์และเอกสารทางวิชาการเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้ AI ในการลดภาระงานทางการพยาบาลและเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลผู้ป่วยในยุคดิจิทัล

ผลการศึกษาพบว่า AI มีบทบาทสำคัญใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ 1) การลดภาระงานด้านเอกสารผ่านเทคโนโลยีการประมวลผลภาษาธรรมชาติ (Natural Language Processing: NLP) ช่วยในการรู้จำเสียงพูด การสร้างบันทึกอัตโนมัติ และการสกัดข้อมูลจากเวชระเบียน 2) การเฝ้าระวังทางคลินิกด้วยการเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) ผ่านระบบสนับสนุนการตัดสินใจทางคลินิก การลดสัญญาณเตือนลวง และการประมวลผลภาพทางการแพทย์ และ 3) นวัตกรรมด้านการบริหารและบริการ เช่น การบริหารอัตรากำลังตามภาระงานจริง และระบบแชตบอทตอบคำถามผู้ป่วย อย่างไรก็ตาม การนำ AI มาใช้ยังมีข้อจำกัดและความท้าทาย ได้แก่ ความอคติในข้อมูล ความเป็นส่วนตัวของผู้ป่วย ความรับผิดทางกฎหมาย และความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล

บทสรุป AI ควรถูกวางตำแหน่งเป็น "ปัญญาเสริมศักยภาพ" (Augmented Intelligence) ที่ทำงานร่วมกับพยาบาล มิใช่การทดแทนพยาบาล ดังนั้น องค์กรพยาบาลควรเตรียมความพร้อมด้านสมรรถนะทางสารสนเทศทางการพยาบาล เพื่อให้สามารถบูรณาการเทคโนโลยีในการยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยอย่างแท้จริง