การถอดบทเรียนการดำเนินงานงบประมาณสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (PPA) ระดับเขต/พื้นที่ ปีงบประมาณ 2568 สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 10 อุบลราชธานี
คำสำคัญ:
การถอดบทเรียน, งบประมาณสร้างเสริมสุขภาพ, PPA, สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดบทเรียนการดำเนินงานงบประมาณสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (PPA) ในเขตสุขภาพที่ 10 ปี 2568 ในมิติการวางแผน การจัดสรรงบประมาณ กระบวนการดำเนินงาน ปัจจัยสู่ความสำเร็จ และอุปสรรคเชิงระบบ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการบริหารจัดการ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้อง และการวิเคราะห์เอกสาร คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างจากหน่วยบริการที่มีผลการดำเนินงานโดดเด่นและหน่วยบริการที่ประสบปัญหาในการดำเนินงาน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า หลักการจัดสรรงบประมาณ ยึดถือปัญหาสุขภาพและความจำเป็นของประชาชนในพื้นที่ เป็นฐาน (Area-based) และความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์สาธารณสุขระดับเขตและประเทศ การขับเคลื่อนโครงการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ 3 ขั้นตอนหลัก โดยใช้กลไก อสม. และการบูรณาการทีมสหวิชาชีพ เป็นกลไกสำคัญในการแปลงแผนสู่กิจกรรมเชิงรุกในชุมชน นอกจากนี้ การให้อำนาจตัดสินใจของผู้บริหาร ยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้การดำเนินงานรวดเร็วและยืดหยุ่น ส่งผลให้โครงการบรรลุเป้าหมาย 7 ใน 8 โครงการ มีการเบิกจ่ายสูงถึง 99.46% และประชาชนได้รับบริการครอบคลุม 99.94% ของกลุ่มเป้าหมาย อุปสรรคสำคัญเชิงระบบที่พบคือ ความซับซ้อนของระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างและการเบิกจ่าย รวมถึงภาระงานเอกสารจำนวนมาก ดังนั้น ควรนำรูปแบบการวางแผนและการขับเคลื่อน ที่เน้นการบูรณาการและการมีส่วนร่วมของเครือข่าย มาเป็นแนวปฏิบัติ พร้อมทั้งเร่งแก้ไขข้อจำกัดด้านระเบียบการเงิน และพัฒนาบุคลากรเฉพาะทาง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและยกระดับการบริการสุขภาพแก่ประชาชน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Watabe A., Wongwatanakul W., Thamarangsi T., Prakongsai P., Yuasa M. Analysis of health promotion and prevention financing mechanisms in Thailand. Health Promotion International 2016; 32(4): 1-9. doi: 10.1093/heapro/daw010
Kuhirunyaratn P., Jindawong, B. Source of Information and Experience of Participation in Elderly Health Promotion Program Funded by National Health Security Local Fund in Northeastern Part of Thailand. Indian Journal of Public Health Research & Development 2020; 11(6): 1426-1430. doi:10.37506/ijphrd.v11i6.10010
Shilton T., Barry M. The critical role of health promotion for effective universal health coverage. Glob Health Promot 2021; 29. doi: 10.1177/1757975920984217
Liwanag H., Wyss K. Optimising decentralisation for the health sector by exploring the synergy of decision space, capacity and accountability: insights from the Philippines. Health Res Policy Syst 2019; 17(1): 4. doi: 10.1186/s12961-018-0402-1
Herlitz L., Macintyre H., Osborn T., Bonell C. The sustainability of public health interventions in schools: a systematic review. Implementation Science: IS 2020; 15(4): 1-28. doi:10.1186/s13012-019-0961-8.
Jensen U., Kjeldsen A., Vestergaard C. How is public service motivation affected by regulatory policy changes?. International Public Management Journal 2020; 23(4): 465-495. doi: 10.1080/10967494.2019.1642268
Liao G., Wang J., Xue J. Relative performance evaluation and investment efficiency. Pacific-Basin Finance Journal 2024;83: 102261. doi: 10.1016/j.pacfin.2024.102261.
Roberton T., Sawadogo-Lewis T. Building coherent monitoring and evaluation plans with the Evaluation Planning Tool for global health. Glob Health Action 2022; 15(1): 2067396 doi: 10.1080/16549716.2022.2067396.
Mukamwiza R., De Dieu Hakizimana K. The Role Of Monitoring And Evaluation On Effective Project Implementation. International Journal of Scientific and Research Publications 2021; 11(7): 298-305 doi: 10.29322/ijsrp.11.07.2021.p11537.
Cabarcas J., Ríos C., Gómez R. Learned Lessons Management Model for Project Administration. Migration Letters 2023; 20(5): 1293-1303 doi: 10.59670/ml.v20i5.5347.
McGuire F., Revill P., Twea P., Mohan S., Manthalu G., Smith P. Allocating resources to support universal health coverage: development of a geographical funding formula in Malawi. BMJ Global Health 2020; 5(9): e002763. doi: 10.1136/bmjgh-2020-002763.
Sáenz-Royo C., Lozano-Rojo Á. Authoritarianism versus participation in innovation decisions. Technovation 2023; 124: 102741 doi: 10.1016/j.technovation.2023.102741.
Lund L., Thomsen H., Andersen C., Overgaard C. Promoting ownership in local community health promotion interventions. The European Journal of Public Health 2024; 34(3): ckae144.1269. doi: 10.1093/eurpub/ckae144.1269.
Robert R., Feijoo B. Beneficiary and Local Stakeholder Participation in Community-Based Nutrition Interventions. Curr Dev Nutr 2022; 6(9): nzac131. doi: 10.1093/cdn/nzac131. eCollection
Kobashi Y., Goto A., Chi C. The role of stakeholder structure in fostering community ownership: A case study of community-based projects. Int J Health Plann Manage 2023; 39(2): 593-601 doi: 10.1002/hpm.3750.
Rohovyi A., Zabashtanska T., Piven Y. Financial aspects of implementation of public-private partnership projects. Problems and prospects of economics and management 2025; 1(41): 313-322 doi: 10.25140/2411-5215-2025-1(41)-313-322.
Amayo E., Owulade O., Isi L. Risk Management and Compliance in Healthcare Project Delivery: Lessons From West Africa. Engineering and Technology Journal 2025; 10(3): 4242-4255 doi: 10.47191/etj/v10i03.33.
Ahmed S., Begum T., Smith O. Diagnostic Study of Public Financial Management: To Strengthen Health Financing and Service Delivery in Bangladesh. Washington, DC: The International Bank for Reconstruction and Development; 2019. doi: 10.1596/31768.
Moradi T., Kabir M., Pourasghari H., Ehsanzadeh S., Aryankhesal A. Challenges of Budgeting and Public Financial Management in Iran’s Health System: A Qualitative Study. Med J Islam Repub Iran 2023; 37: 80. doi: 10.47176/mjiri.37.80.
Ravishankar N., Mathauer I., Barroy H., Vîlcu I., Chaitkin M., Offosse M., et al. Reconciling devolution with health financing and public financial management: challenges and policy options for the health sector. BMJ Global Health 2024; 9(5): e015216. doi: 10.1136/bmjgh-2024-015216.
Bodkin A., Hakimi S. Sustainable by design: a systematic review of factors for health promotion program sustainability. BMC Public Health 2020; 20(1): 964. doi: 10.1186/s12889-020-09091-9.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์ในวารสารนี้เป็นลิขสิทธิ์ของผู้เผยแพร่ ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ท่านสามารถอ่านและใช้งานบทความเหล่านี้เพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการ เช่น การสอน การวิจัย หรือการอ้างอิง โดยต้องให้เกียรติแก่ผู้เขียนและวารสารอย่างเหมาะสม ห้ามนำบทความไปใช้หรือดัดแปลงโดยไม่ได้รับอนุญาต ข้อความที่แสดงในบทความเป็นความคิดเห็นของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว ผู้เขียนมีความรับผิดชอบอย่างเต็มที่ต่อเนื้อหาและความถูกต้องของบทความ การนำไปใช้ซ้ำหรือตีพิมพ์ซ้ำอื่นๆ ต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
