สถานการณ์ผู้เสพรายใหม่ที่เข้าสู่ระบบข้อมูลการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ. 2561 – 2565

บทคัดย่อ

การศึกษานี้ เป็นการศึกษาย้อนหลัง (Retrospective cohort study) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวน และศึกษาสถานการณ์ผู้เสพรายใหม่ที่เข้าสู่ระบบข้อมูลการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของประเทศย้อนหลังในช่วงปีงบประมาณ 2561 – 2565 ใน 3 ประเด็น ดังนี้ 1) ข้อมูลผู้เสพรายใหม่ทั้งหมดในประเทศ ปี พ.ศ. 2561 – 2565 2) ข้อมูลผู้เสพรายใหม่ระหว่างการบำบัดครบโปรแกรมและไม่ครบโปรแกรมจำแนกตามอายุและเขตสุขภาพ 3) การติดตามผู้เสพภายหลังการบำบัดต่อเนื่องอย่างน้อย 4 ครั้งใน 1 ปี (retention rate) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ
ผลการศึกษาพบว่า ระหว่างปี พ.ศ. 2561 – 2565 มีจำนวนวผู้เสพรายใหม่ ทั้งหมด 222,679 ราย โดยผู้เสพรายใหม่ที่เข้ารับการบำบัดรักษาครบโปรแกรม 140,445 ราย คิดเป็นร้อยละ 63.07 ซึ่งผู้เข้ารับการบำบัดรักษาจนครบโปรแกรมส่วนใหญ่อยู่ในช่วงอายุระหว่าง 20 – 24 ปี ส่วนกลุ่มที่เข้ารับการบำบัดรักษาไม่ครบโปรแกรมส่วนใหญ่อายุ 35 ปีขึ้นไป ผลการศึกษายังพบว่า ผู้เข้ารับการบำบัดรักษาจำนวนมากที่สุดอยู่ เขตสุขภาพที่ 7 – 10 ซึ่งอยู่ในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จากการทบทวนอัตราการติดตามผู้เสพภายหลังการบำบัดครบโปรแกรมอย่างน้อย 4 ครั้งใน 1 ปี (Retention rate) พบว่า อัตราการติดตามผู้เสพภายหลังการบำบัดมีแนวโน้มลดลง โดยปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 มีอัตราการติดตามผู้เสพสูงที่สุดคิดเป็นร้อยละ 96.57 รองลงมาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 คิดเป็นร้อยละ 68.91 ส่วนปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 คิดเป็นร้อยละ 67.56 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 คิดเป็นร้อยละ 67.55 และปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 คิดเป็นร้อยละ 38.77 เมื่อวิเคราะห์อัตราการติดตามผู้เสพภายหลัง การบำบัดในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เพิ่มเติม พบว่า เขตบริการสุขภาพที่ 4 และเขตบริการสุขภาพที่ 13 เป็นของเขตที่ไม่สามารถติดตามผู้เสพได้เป็นไปตามเป้าหมายคือร้อยละ 60 ได้
ผลการศึกษานี้ แสดงให้เห็นว่า จำนวนผู้เสพรายใหม่ที่เข้าร่วมการบำบัดไม่ครบโปรแกรมมีค่อนข้างสูง และอัตราการติดตามผู้เสพหลังการบำบัดกลับมาลดลงในแต่ละปีงบประมาณ ดังนั้นบุคลากรทีมสุขภาพที่มีบทบาทหน้าที่ในการรับผิดชอบดูแลผู้ที่เสพยาเสพติดตระหนักและให้ความสำคัญต่อการกระตุ้นและติดตามให้ผู้เสพยาเข้ารับการบำบัดครบโปรแกรมและได้รับการติดตามภายหลังการบำบัดที่ดีขึ้นอันจะนำไปสู่การลดอัตราการกลับไปเสพซ้ำได้