การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงแบบมีส่วนร่วมของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ตำบลจานใหญ่ อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง พัฒนารูปแบบการดูแลแบบมีส่วนร่วมของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุตำบล และประเมินประสิทธิผลของรูปแบบต่อความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน ดำเนินการวิจัย 3 ระยะ ได้แก่ การวิเคราะห์สถานการณ์ การพัฒนารูปแบบ และการทดลองใช้รูปแบบ กลุ่มเป้าหมายรวม 193 คน ประกอบด้วยผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 132 คน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในระบบการดูแล 61 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบประเมิน Barthel Activities of Daily Living Index แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแนวคำถามการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบที การวิเคราะห์ความแปรปรวน สหสัมพันธ์เพียร์สัน การถดถอยพหุคูณ และ paired t-test ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 68.18 อายุเฉลี่ย 74.58 ปี คะแนน ADL ก่อนดำเนินการเฉลี่ย 12.94 คะแนน ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อ ADL ได้แก่ อายุ ความรุนแรงของโรค ความรุนแรงของภาวะสมองเสื่อม การมีส่วนร่วมของครอบครัว และการสนับสนุนจากครอบครัว โดยอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 64.7 รูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ “จานใหญ่โมเดล” ประกอบด้วย 4 ภาคี 3 กลุ่ม 2 กลไก 1 ศูนย์ หลังการใช้รูปแบบ คะแนน ADL เพิ่มจาก 12.94 ± 7.87 เป็น 15.24 ± 4.76 คะแนน แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p < .001 ผลการศึกษาชี้ว่ารูปแบบดังกล่าวสามารถยกระดับการดูแลระยะยาวในชุมชนโดยใช้ข้อมูล ADL การจัดการรายกรณี และการมีส่วนร่วมของภาคีเป็นกลไกขับเคลื่อนระบบ