ใบมะละกอ: จากอาหารพื้นบ้านสู่ศักยภาพทางเภสัชวิทยาและ การประยุกต์ใช้ทางการแพทย์

วีระพันธ์  สุวรรณามัย; พรเทพ  ศิรวินารังสรรค์; ภูดิท  เตชาติวัฒน์

ผู้แต่ง

วีระพันธ์ สุวรรณามัย สาขาเวชศาสตร์ป้องกัน (เวชศาสตร์วิถีชีวิต)
พรเทพ ศิรวินารังสรรค์ สถาบันสุขภาวะพิสิฐ สมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย
ภูดิท เตชาติวัฒน์ สมาคมโค้ชเวชศาสตร์วิถีชีวิตและเวลเนสไทย

คำสำคัญ:

ใบมะละกอ, ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา, สมุนไพร, อาหารเป็นยา

บทคัดย่อ

ใบมะละกอเป็นพืชที่มีการใช้ทั้งในฐานะอาหารและสมุนไพรพื้นบ้านมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะในภูมิภาคอาเซียน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนและสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับใบมะละกอในมิติของพฤกษศาสตร์ องค์ประกอบทางเคมี การใช้เป็นอาหาร คุณสมบัติทางเภสัชวิทยา และศักยภาพในการประยุกต์ใช้ทางการแพทย์ โดยอาศัยการทบทวนวรรณกรรมเชิงวิพากษ์จากงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง

ผลการทบทวนพบว่า ใบมะละกอประกอบด้วยสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพหลายกลุ่ม ได้แก่ แอลคาลอยด์ ฟลาโวนอยด์ สารฟีนอลิก และเอนไซม์โปรตีเอส ซึ่งมีความสัมพันธ์กับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ และฤทธิ์ต้านมะเร็งในระดับก่อนคลินิก นอกจากนี้ ยังมีหลักฐานทางคลินิกที่สนับสนุนการใช้สารสกัดใบมะละกอในการเพิ่มจำนวนเกล็ดเลือดในผู้ป่วยไข้เลือดออก อย่างไรก็ตาม หลักฐานส่วนใหญ่ยังจำกัดอยู่ในระดับหลอดทดลองและสัตว์ทดลอง

ในด้านการประยุกต์ใช้เชิงพาณิชย์ ใบมะละกอถูกพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ในหลากหลายรูปแบบ เช่น สารสกัด แคปซูล และเครื่องดื่มสมุนไพร แต่ยังมีข้อจำกัดด้านมาตรฐานการผลิตและความสม่ำเสมอของสารออกฤทธิ์ ใบมะละกอมีศักยภาพสูงในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ทางสุขภาพและการแพทย์ อย่างไรก็ตาม การนำไปใช้ในทางคลินิกยังจำเป็นต้องมีหลักฐานเชิงประจักษ์ที่มีคุณภาพสูงและการกำหนดมาตรฐานที่ชัดเจน เพื่อให้เกิดความปลอดภัยและประสิทธิผลในการใช้งาน

เอกสารอ้างอิง

Vij T, Prashar Y. A review on medicinal properties of Carica papaya Linn. Asian Pac J Trop Dis. 2015;5(1):1–6.

Saeed F, Tariq T, Arshad MU, Naz A, Siddiqi R. Phytochemical and pharmacological review of Carica papaya. Pak J Food Sci. 2014;24(4):183–93.

Krishna KL, Paridhavi M, Patel JA. Review on nutritional, medicinal and pharmacological properties of papaya (Carica papaya Linn.). Nat Prod Rad. 2008;7(4):364–73.

Aravind G, Bhowmik D, Duraivel S, Harish G. Traditional and medicinal uses of Carica papaya. J Med Plants Stud. 2013;1(1):7–15.

Nguyen TT, Shaw PN, Parat MO, Hewavitharana AK. Anticancer activity of Carica papaya: a review. Mol Nutr Food Res. 2013;57(1):153–64.

Siripong P, Hahnvajanawong C, Yahuafai J, Piyaviriyakul S, Kanokmedhakul K, Kongkathip N, et al. Induction of apoptosis by isolariciresinol isolated from Carica papaya wood in human lung and cervix cancer cell lines. Asian Pac J Cancer Prev. 2015;16(17):7855–62.

Canini A, Alesiani D, D’Arcangelo G, Tagliatesta P. Gas chromatography-mass spectrometry analysis of phenolic compounds from Carica papaya L. leaf. J Food Compos Anal. 2007;20(7):584–90.

Ayoola PB, Adeyeye A. Phytochemical and nutrient evaluation of Carica papaya (pawpaw) leaves. Int J Res Rev Appl Sci. 2010;5(3):325–8.

Dubey VK, Pande M, Singh BK, Jagannadham MV. Papain-like proteases: applications of their inhibitors. Afr J Biotechnol. 2007;6(9):1077–86.

Nakamura Y, Yoshimoto M, Murata Y, Shimoishi Y, Asai Y, Park EY, et al. Papaya seed represents a rich source of biologically active isothiocyanate. J Agric Food Chem. 2007;55(11):4407–13.

Zhang Y. The molecular basis that unifies the metabolism, cellular uptake and chemopreventive activities of dietary isothiocyanates. Carcinogenesis. 2012;33(1):2–9.

Bhattacharya A, Tang L, Li Y, Geng F, Paonessa JD, Chen SC, et al. Inhibition of bladder cancer development by allyl isothiocyanate. Carcinogenesis. 2010;31(2):281–6.

ศูนย์วิจัยพฤกษเวช มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. รายงานการใช้ใบมะละกอเป็นอาหารในวิถีอาเซียน. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2565.

WHO Regional Office for the Western Pacific. WHO traditional medicine strategy 2014–2023. Manila: WHO-WPRO; 2013.

Subenthiran S, Choon TC, Cheong KC, Thayan R, Teck MB, Muniandy PK, et al. Carica papaya leaves juice significantly accelerates the rate of increase in platelet count among patients with dengue fever and dengue haemorrhagic fever. Evid Based Complement Alternat Med. 2013;2013:616737.

Otsuki N, Dang NH, Kumagai E, Kondo A, Iwata S, Morimoto C. Aqueous extract of Carica papaya leaves exhibits anti-tumor activity and immunomodulatory effects. J Ethnopharmacol. 2010;127(3):760–7.

Timothy SY, Wazis CH, Adati RG, Maspalma ID. Phytochemical and acute toxicity studies of aqueous and ethanolic extract of Carica papaya leaf in Wistar albino rats. J Appl Pharm Sci. 2022;12(3):145–52.

Ansah C, Khan A, Kasim YA, Mensah KB. Sub-chronic toxicity evaluation of a Ghanaian herbal preparation used in managing hypertension. J Ethnopharmacol. 2016;188:118–24.

Timothy SY, Wazis CH, Adati RG, Maspalma ID. Phytochemical and acute toxicity studies of aqueous and ethanolic extract of Carica papaya leaf in Wistar albino rats. J Appl Pharm Sci. 2022;12(3):145–52.

Ansah C, Khan A, Kasim YA, Mensah KB. Sub-chronic toxicity evaluation of a Ghanaian herbal preparation used in managing hypertension. J Ethnopharmacol. 2016;188:118–24.