การโค้ชเวชศาสตร์วิถีชีวิตและเวลเนส: หลักการ แนวคิด กระบวนการ และบทบาทต่อการส่งเสริมสุขภาพในบริบทประเทศไทย
บทคัดย่อ
การโค้ชเวชศาสตร์วิถีชีวิตและเวลเนสเป็นแนวทางที่ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นในระดับสากล ในฐานะเครื่องมือสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพอย่างยั่งยืน โดยผสานหลักการดูแลที่ยึดผู้รับบริการเป็นศูนย์กลาง การสร้างแรงจูงใจภายใน การกำหนดเป้าหมายร่วมกัน และการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์แนวคิด หลักการ กระบวนการ และหลักฐานวิชาการเกี่ยวกับการโค้ชเวชศาสตร์วิถีชีวิตและเวลเนส รวมทั้งวิเคราะห์บทบาทและโอกาสการประยุกต์ใช้ในบริบทประเทศไทย
ผลการทบทวนพบว่า การโค้ชสามารถช่วยสนับสนุนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสำคัญ ได้แก่ การรับประทานอาหาร การมีกิจกรรมทางกาย การนอนหลับ การจัดการความเครียด และความสามารถในการดูแลตนเอง ตลอดจนสัมพันธ์กับผลลัพธ์ที่ดีขึ้นด้านน้ำหนัก ระดับน้ำตาลในเลือด ความดันโลหิต และคุณภาพชีวิตในหลายประชากรศึกษา
สำหรับประเทศไทย การโค้ชมีศักยภาพในการเสริมระบบบริการสุขภาพ ทั้งในโรงพยาบาล ระบบบริการปฐมภูมิ ชุมชน สถานประกอบการ และภาคเศรษฐกิจเวลเนส อย่างไรก็ตาม การขยายผลอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยมาตรฐานวิชาชีพ ระบบรับรองการอบรม การคุ้มครองผู้รับบริการ และการวิจัยในบริบทของสังคมไทย สรุปได้ว่า การโค้ชเวชศาสตร์วิถีชีวิตและเวลเนสอาจเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของการเปลี่ยนผ่านระบบสุขภาพไทย จากการรักษาเมื่อเจ็บป่วย ไปสู่การสร้างสุขภาพและการดูแลตนเองอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Noncommunicable diseases in Thailand. Geneva: WHO; 2024.
American College of Lifestyle Medicine. What is lifestyle medicine? Chesterfield (MO): ACLM; 2024.
World Health Organization. Adherence to long-term therapies: evidence for action. Geneva: WHO; 2003.
Wolever RQ, Simmons LA, Sforzo GA, et al. A systematic review of the literature on health and wellness coaching. Glob Adv Health Med. 2013;2(4):38-57.
Kivelä K, Elo S, Kyngäs H, Kääriäinen M. The effects of health coaching on adult patients with chronic diseases: a systematic review. Patient Educ Couns. 2014;97(2):147-57.
Conn S, Curtain S. Health coaching as a lifestyle medicine process in primary care. Aust J Gen Pract. 2019;48(10):677-80.
Deci EL, Ryan RM. Self-determination theory. Can Psychol. 2008;49(3):182-5.
Bandura A. Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychol Rev. 1977;84(2):191-215.
Miller WR, Rollnick S. Motivational interviewing. 3rd ed. New York: Guilford Press; 2013.
Street RL Jr, Makoul G, Arora NK, Epstein RM. How does communication heal? Patient Educ Couns. 2009;74(3):295-301.
Prochaska JO, Velicer WF. The transtheoretical model of health behavior change. Am J Health Promot. 1997;12(1):38-48.
Doran GT. There’s a S.M.A.R.T. way to write management’s goals and objectives. Manage Rev. 1981;70(11):35-6.
Gollwitzer PM, Sheeran P. Implementation intentions and goal achievement. Adv Exp Soc Psychol. 2006;38:69-119.
Satija A, Hu FB. Plant-based diets and cardiovascular health. Trends Cardiovasc Med. 2018;28(7):437-41.
Willett W, Rockström J, Loken B, et al. Food in the Anthropocene. Lancet. 2019;393:447-92.
World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva: WHO; 2020.
Watson NF, Badr MS, Belenky G, et al. Recommended amount of sleep for a healthy adult. Sleep. 2015;38(6):843-4.
Cohen S, Janicki-Deverts D, Miller GE. Psychological stress and disease. JAMA. 2007;298(14):1685-7.
Holt-Lunstad J, Smith TB, Baker M, et al. Loneliness and social isolation as risk factors for mortality. Perspect Psychol Sci. 2015;10(2):227-37.
GBD 2019 Risk Factors Collaborators. Global burden of risk factors. Lancet. 2020;396:1223-49.
Sforzo GA, Kaye MP, Todorova I, et al. Compendium of the health and wellness coaching literature. Am J Lifestyle Med. 2018;12(6):436-47.
Olsen JM, Nesbitt BJ. Health coaching to improve healthy lifestyle behaviors. Am J Health Promot. 2010;25(1):e1-e12.
Greaves CJ, Sheppard KE, Abraham C, et al. Weight loss intervention effectiveness. BMC Public Health. 2011;11:119.
Sherifali D, Bai JW, Kenny M, et al. Diabetes coaching interventions. Can J Diabetes. 2018;42(5):e1-e12.
Margolis KL, Asche SE, Bergdall AR, et al. Home blood pressure telemonitoring. JAMA. 2013;310(1):46-56.
World Health Organization. Primary health care and health system in Thailand. Geneva: WHO; 2023.
Bodenheimer T, Sinsky C. From triple to quadruple aim. Ann Fam Med. 2014;12(6):573-6.
United Nations Population Fund Thailand. Ageing Thailand report. Bangkok: UNFPA; 2023.
Goetzel RZ, Ozminkowski RJ. Worksite health-promotion programs. Annu Rev Public Health. 2008;29:303-23.
Global Wellness Institute. Global wellness economy monitor. Miami (FL): GWI; 2024.
World Health Organization. Ethics and governance of artificial intelligence for health. Geneva: WHO; 2021.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##
