เวชศาสตร์วิถีชีวิตกับการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในประเทศไทย: ข้อเสนอเชิงนโยบาย
คำสำคัญ:
เวชศาสตร์วิถีชีวิต, โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, การส่งเสริมสุขภาพ, นโยบายสุขภาพ, ระบบสุขภาพบทคัดย่อ
โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (non-communicable diseases: NCDs) เป็นสาเหตุการเสียชีวิตหลักของประชากรทั่วโลกและในประเทศไทย โดยมีสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 70 ของการเสียชีวิตทั้งหมด และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรและพฤติกรรมสุขภาพ เวชศาสตร์วิถีชีวิต (lifestyle medicine) เป็นแนวทางที่มุ่งเน้นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพใน 6 มิติหลัก ได้แก่ โภชนาการ การออกกำลังกาย การนอนหลับ การจัดการความเครียด ความสัมพันธ์ทางสังคม และการหลีกเลี่ยงสารเสพติด ซึ่งมีหลักฐานเชิงประจักษ์สนับสนุนว่าสามารถป้องกัน ควบคุม และในบางกรณีสามารถทำให้โรคเข้าสู่ระยะสงบได้
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายแนวคิด หลักการ และกลไกของเวชศาสตร์วิถีชีวิต รวมถึงสังเคราะห์หลักฐานทางวิชาการและประสบการณ์การประยุกต์ใช้ในระดับสากลและประเทศไทย เพื่อนำไปสู่ข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการบูรณาการเวชศาสตร์วิถีชีวิตเข้าสู่ระบบสุขภาพไทยอย่างเป็นระบบ ทั้งในระดับบริการ การพัฒนากำลังคน และการขับเคลื่อนเชิงนโยบาย
ผลการสังเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การนำเวชศาสตร์วิถีชีวิตมาใช้ในระบบสุขภาพสามารถลดภาระโรค ลดค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และเพิ่มคุณภาพชีวิตของประชากรได้อย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อจำกัดในด้านโครงสร้างระบบบริการ รูปแบบการจ่ายเงิน และการขาดกำลังคนที่มีสมรรถนะเฉพาะด้าน
บทความเสนอให้มีการพัฒนานโยบายระดับชาติที่สนับสนุนการบูรณาการเวชศาสตร์วิถีชีวิตในทุกระดับของระบบสุขภาพ พร้อมทั้งพัฒนามาตรฐานบริการ ระบบการเงินการคลัง และกลไกการติดตามประเมินผล เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Noncommunicable diseases [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2026 Apr 22]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases
กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสุขภาพประเทศไทย พ.ศ. 2563–2565. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
Bodenheimer T, Chen E, Bennett HD. Confronting the growing burden of chronic disease. Health Aff (Millwood). 2009;28(1):64–76.
American College of Lifestyle Medicine. Lifestyle medicine core competencies [Internet]. 2022 [cited 2026 Apr 22]. Available from: https://lifestylemedicine.org
Egger G, Binns A, Rossner S. Lifestyle medicine. 3rd ed. London: Academic Press; 2017.
World Health Organization. Global action plan for the prevention and control of NCDs 2013–2030. Geneva: WHO; 2013.
Huber M, Knottnerus JA, Green L, van der Horst H, Jadad AR, Kromhout D, et al. How should we define health? BMJ. 2011;343:d4163.
Lorig KR, Holman HR. Self-management education. Ann Behav Med. 2003;26(1):1–7.
Egger G, Swinburn B, Rossner S. Lifestyle medicine: managing diseases of lifestyle. Aust Fam Physician. 2009;38(1–2):20–2.
Furman D, Campisi J, Verdin E, Carrera-Bastos P, Targ S, Franceschi C, et al. Chronic inflammation in the etiology of disease. Nat Med. 2019;25(12):1822–32.
Satija A, Hu FB. Plant-based diets and cardiovascular health. J Am Coll Cardiol. 2018;72(8):914–26.
Warburton DER, Nicol CW, Bredin SSD. Health benefits of physical activity. CMAJ. 2006;174(6):801–9.
Spiegel K, Leproult R, Van Cauter E. Impact of sleep debt. Lancet. 1999;354(9188):1435–9.
Black DS, Slavich GM. Mindfulness meditation and the immune system. Ann N Y Acad Sci. 2016;1373(1):13–24.
Miller WR, Rollnick S. Motivational interviewing. 3rd ed. New York: Guilford Press; 2013.
Holt-Lunstad J, Smith TB, Layton JB. Social relationships and mortality risk. PLoS Med. 2010;7(7):e1000316.
Bodenheimer T, Ghorob A, Willard-Grace R, Grumbach K. Team-based care. Health Aff (Millwood). 2014;33(6):926–34.
World Health Organization. Global health risks. Geneva: WHO; 2009.
Diabetes Prevention Program Research Group. Reduction in diabetes incidence. N Engl J Med. 2002;346(6):393–403.
Wagner EH. Chronic care model. Milbank Q. 2001;79(4):579–612.
Edelman D, Gierisch JM, McDuffie JR, Oddone E, Williams JW. Shared medical appointments. Ann Intern Med. 2015;163(5):352–63.
World Health Organization. Health in all policies framework. Helsinki: WHO; 2014.
Knowler WC, Fowler SE, Hamman RF, Christophi CA, Hoffman HJ, Brenneman AT, et al. 10-year follow-up of DPP. Lancet. 2009;374(9702):1677–86.
Ornish D, Brown SE, Scherwitz LW, Billings JH, Armstrong WT, Ports TA, et al. Lifestyle changes and coronary heart disease. Lancet. 1990;336(8708):129–33.
Lean MEJ, Leslie WS, Barnes AC, Brosnahan N, Thom G, McCombie L, et al. DiRECT trial. Lancet. 2018;391(10120):541–51.
Goetzel RZ, Roemer EC, Holingue C, Fallin MD, McCleary K, Eaton W, et al. Workplace health promotion. Health Aff (Millwood). 2014;33(3):364–70.
Li G, Zhang P, Wang J, Gregg EW, Yang W, Gong Q, et al. Lifestyle intervention meta-analysis. Lancet Diabetes Endocrinol. 2014;2(6):474–80.
กระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์การป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับชาติ พ.ศ. 2565. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2565.
กรมอนามัย. รายงานการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพระดับชุมชน ประจำปี 2566. นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
Marmot M, Friel S, Bell R, Houweling TAJ, Taylor S. Social determinants of health inequalities. Lancet. 2008;372(9650):1661–9.
World Health Organization. Global strategy on digital health 2020–2025. Geneva: WHO; 2021.
Porter ME. What is value in health care? N Engl J Med. 2010;363(26):2477–81.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##
