การพัฒนารูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กร่วมกับมีน้ำหนักตัวน้อย ในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโนนรัง ตำบลสาวะถี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ พัฒนารูปแบบ และประเมินความเหมาะสมและผลลัพธ์ของรูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กร่วมกับมีน้ำหนักตัวน้อย โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเร็มร่วมกับวงรอบคุณภาพ PDCA ดำเนินการในเขตรับผิดชอบ รพ.สต.บ้านโนนรัง จังหวัดขอนแก่น ระหว่างเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม พ.ศ. 2568 จำนวน 2 วงรอบ ผู้ร่วมวิจัยคือสหวิชาชีพและภาคีเครือข่าย 8 คน เลือกแบบเจาะจง กลุ่มตัวอย่างคือหญิงตั้งครรภ์ 6 ราย ซึ่งเป็นทุกรายที่ตรงเกณฑ์ เก็บข้อมูลด้วยการสนทนากลุ่ม แบบบันทึกค่าทางคลินิก ฮีโมโกลบิน (Hb) ฮีมาโตคริต (Hct) และค่าเฉลี่ยปริมาตรเม็ดเลือดแดง (MCV) แบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง แบบประเมินความเหมาะสม และแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา สถิติเชิงพรรณนา และ Paired t-test โดยกำหนด Hb เป็นตัวแปรหลัก ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นชื่อ NONRANG Model ประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ผู้เชี่ยวชาญประเมินความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด (4.48±0.36 คะแนน) หลังใช้รูปแบบ Hb เพิ่มจาก 9.80±0.42 เป็น 10.82±0.54 กรัมต่อเดซิลิตร (t = 5.09, df = 5, p = .004) Hct เพิ่มขึ้น (p < .001) ส่วน MCV ไม่ผ่านเกณฑ์ที่ปรับ α (p = .023) หญิงตั้งครรภ์ 6 ใน 6 ราย (95% CI 54.07-100.00) มีน้ำหนักตัวอยู่ในแถบสีเขียวของ Vallop Curve คะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองเพิ่มจาก 51.67±5.84 เป็น 78.42±4.28 คะแนน (p < .001) และความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด (4.49±0.41 คะแนน) สรุปได้ว่ารูปแบบนี้มีความเหมาะสม และพบการเปลี่ยนแปลงของผลลัพธ์ในทิศทางที่ดีขึ้น แต่ด้วย n = 6 และไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ จึงยังสรุปประสิทธิผลไม่ได้ ควรศึกษาต่อในกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้นและมีกลุ่มเปรียบเทียบ