ความรอบรู้สุขภาพในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กของผู้เลี้ยงดูและพัฒนาการเด็กอายุ 1 – 3 ปี ที่มารับบริการคลินิกเด็กสุขภาพดีในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดชลบุรี

ผู้แต่ง

  • วสุรัตน์ พลอยล้วน ภาควิชาอนามัยครอบครัว คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • สุธรรม นันทมงคลชัย ภาควิชาอนามัยครอบครัว คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • พิมพ์สุรางค์ เตชะบุญเสริมศักดิ์ ภาควิชาอนามัยครอบครัว คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • สุภาวดี พันธุมาศ ภาควิชาอนามัยครอบครัว คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

ความรอบรู้สุขภาพ, พัฒนาการเด็กอายุ 1 – 3 ปี, คลินิกเด็กสุขภาพดี, ผู้เลี้ยงดูเด็ก

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้สุขภาพในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กของผู้เลี้ยงดูและปัจจัยที่มีอิทธิพลกับพัฒนาการเด็กอายุ 1 – 3 ปี ที่มารับบริการคลินิกเด็กสุขภาพดีในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดชลบุรี กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้เลี้ยงดูเด็กและเด็กอายุ 1 – 3 ปี จำนวน 325 คน โดยสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งกลุ่ม เก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 18 มิถุนายน – 20 สิงหาคม พ.ศ. 2568 วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติไคสแควร์ และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกเชิงพหุ ผลการศึกษา พบว่า ผู้เลี้ยงดูมีความรอบรู้สุขภาพในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กระดับเพียงพอ ร้อยละ 40.6 ระดับไม่เพียงพอ ร้อยละ 59.4 เด็กอายุ 1 – 3 ปี มีพัฒนาการสมวัย ร้อยละ 63.7 พัฒนาการสงสัยล่าช้า ร้อยละ 36.3 ปัจจัยที่มีอิทธิพลกับพัฒนาการเด็กอายุ 1 – 3 ปี ที่มารับบริการคลินิกเด็กสุขภาพดีในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การใช้คู่มือ DSPM (OR = 6.53, 95% CI: = 2.93-14.56) ความรอบรู้สุขภาพในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กของผู้เลี้ยงดู (OR = 5.03, 95% CI: = 2.05-12.32) สัมพันธภาพในครอบครัว (OR = 2.71, 95% CI: = 1.02-7.20) การไม่ให้เด็กเล่นโทรศัพท์มือถือ (OR = 2.69, 95% CI: = 1.13-6.39) และการเล่านิทานกับเด็ก (OR = 2.41, 95% CI: 1.05-5.52) ผลการศึกษานี้สามารถนำข้อมูลไปใช้เป็นแนวทางในการส่งเสริมการใช้คู่มือ DSPM และส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กของผู้เลี้ยงดูเด็กต่อไป

เอกสารอ้างอิง

1. De Jesus Gil C, Ewerling F, Jiwani SS, Hellwig F, Victora CG. Early childhood suspected developmental delay in 63 low- and middle-income countries: Large within- and between-country inequalities documented using national health surveys. Journal of Global Health [Internet]. 2020 [cited 2024 Jan 9]; ;10(1):010427. Available from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7295453/pdf/jogh-10-010427.pdf

2. สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย พ.ศ. 2565: รายงานผลฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสถิติแห่งชาติ ประเทศไทย; 2566.

3. สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กองยุทธศาสตร์และแผนงาน. แผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี (พ.ศ.2560 - 2579) ด้านสาธารณสุขฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2 (พ.ศ.2561). กรุงเทพฯ:

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2561.

4. กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย. นนทบุรี: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2565.

5. กรมการปกครอง สำนักบริหารการทะเบียน. สถิติจำนวนการเกิดปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. ปทุมธานี: กรมการปกครอง; [เข้าถึงเมื่อ 10 ม.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก:https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statyear/#/

6. สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ Health Data Center กระทรวงสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2557 [เข้าถึงเมื่อ 10 พ.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php

7. ประภาภรณ์ จังพานิช, วสุรัตน์ พลอยล้วน. รายงานผลการประเมินโครงการส่งเสริมพัฒนาการเด็กเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ 5 รอบ 2 เมษายน 2558. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย2566;1(1):76-95.

8. ประภาภรณ์ จังพานิช, วสุรัตน์ พลอยล้วน. การศึกษาสถานการณ์พัฒนาการเด็กปฐมวัยไทย ปี 2564. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2566;1:41-53.

9. Daniel WW, Cross LC. Biostatistics: a foundation for analysis in the health sciences. 10th ed. United States of America: John Wiley and Sons; 2013.

10. จิราพร ชมพิกุล, ปราณี สุทธิสุคนธ์, เกรียงศักดิ์ ซื่อเลื่อม, ดุษณี ดํามี. รายงานการวิจัยสัมพันธภาพในครอบครัวไทย. นครปฐม: เอ็น แอนด์ เอ็น ก็อปปี้ แอนด์ พริ้นติ้ง; 2552.

11. กันยา โพธิปิติ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการเลี้ยงดูเด็กปฐมวัยของผู้เลี้ยงดูหลักและครู/ผู้ดูแลในเขตสุขภาพที่ 5. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น 2566;15(1):28-50.

12. คำสงค์ ชินมาตร. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพ และความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับภาวะโภชนาการและพัฒนาการเด็กปฐมวัยในผู้เลี้ยงดูเด็ก. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ 2567;17(2):140-153.

13. นวพร ปาดอนไพร. ความรอบรู้ด้านการส่งเสริมพัฒนาการและภาวะโภชนาการในเด็กอายุ 0-5 ปี ของผู้ปกครองที่เลี้ยงดูเด็กในพื้นที่อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท. วารสารการรส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2567; (4): 41-56.

14. จินตนา พัฒนพงศ์ธร, ชัยชนะ บุญสุวรรณ และนฤมล ธนเจริญวัชร. รายงานการศึกษาพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทย ปี พ.ศ. 2557. นนทบุรี: สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย (เอกสารอัดสำเนา); 2558.

15. ชัชฎา ประจุดทะเก, ประดับ ศรีหมื่นไวย, อัญชลี ภูมิจันทึก. สถานการณ์และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะโภชนาการเด็กปฐมวัยในเขตสุขภาพที่ 9 ปี 2560. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 2562;13(31):159-177.

16. Ginsburg H, Opper S. Piaget’s Theory of Intellectual Development [Internet]. [cited 10 Jan 2024] Available from https://dspace.sxcjpr.edu.in/jspui/bitstream/123456789/1034/1/Copy%20of%20piagets_theory_of_intellectual_development.pdf

17. Oflu A, Yalçın SS. Relations of maternal health literacy and parenting practices with early childhood development: a cross-sectional study. Int J Environ Res Public Health 2024;34:1540-1550.

18. นิตยา คชภักดี. โครงการศึกษาเพื่อพัฒนาตัวชี้วัด ครอบครัวอยู่ดีมีสุข. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว; 2545.

19. ศิริกุล อิศรานุรักษ์, สุธรรม นันทมงคลชัย, ดวงพร แก้วศิริ. รายงานการวิจัยโครงการการพัฒนาระดับสติปัญญาเด็กวัยต่าง ๆ ของประเทศระยะที่ 1: การวิเคราะห์สถานการณ์. กรุงเทพฯ: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล; 2544.

20. จินตนา พัฒนพงศ์ธร, วันวิสาห์ แก้วแข็งขัน. รายงานการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทยครั้งที่ 6 พ.ศ. 2560 – 2564 . นนทบุรี: สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย; 2561.

21. พูนศิริ ฤทธิรอน, ดวงหทัย จันทร์เชื้อ, พัสตราภรณ์ แย้มเม่น, นิชนันท์ อินสา, อมรรัตน์ เนียมสวรรค์, แววตา ระโส, รัชดาวรรณ บุญมีจิว. ปัจจัยที่มีผลต่อพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทย เขตสุขภาพที่ 2 พิษณุโลก. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ 2021;14(3): 42-56.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-30

รูปแบบการอ้างอิง

1.
พลอยล้วน ว, นันทมงคลชัย ส, เตชะบุญเสริมศักดิ์ พ, พันธุมาศ ส. ความรอบรู้สุขภาพในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กของผู้เลี้ยงดูและพัฒนาการเด็กอายุ 1 – 3 ปี ที่มารับบริการคลินิกเด็กสุขภาพดีในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดชลบุรี. jhealth [อินเทอร์เน็ต]. 30 ตุลาคม 2026 [อ้างถึง 11 พฤศจิกายน 2026];49(1):69-84. Available at: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/jhealth/article/view/8537

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทวิทยาการ