การศึกษาเปรียบเทียบพฤติกรรม ทัศนคติ และผลการตั้งครรภ์ระหว่างหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ ในโรงพยาบาลตรัง
คำสำคัญ:
ตั้งครรภ์วัยรุ่น, พฤติกรรม, ทัศนคติ, ผลการตั้งครรภ์บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรม ทัศนคติ และผลการตั้งครรภ์ในหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ เพื่อให้นำไปพัฒนาแนวทางป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น รูปแบบวิจัยเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างเป็นหญิงตั้งครรภ์ที่คลอดในโรงพยาบาลตรัง ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2564 – 30 เมษายน 2565 เก็บข้อมูลหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นทุกคน และเลือกเก็บข้อมูลหญิงตั้งครรภ์วัยผู้ใหญ่โดยการสุ่มอย่างง่าย วิธีเก็บข้อมูลพฤติกรรมและทัศนคติใช้แบบสอบถามออกแบบเอง ผ่านการหาค่าความเที่ยงตรงได้เกิน 0.5 ทุกข้อ ความเชื่อมั่นของแบบทดสอบความรู้ได้ 0.5 แบบทดสอบทัศนคติได้ 0.702 เก็บข้อมูลผลการตั้งครรภ์จากเวชระเบียน ใช้โปรแกรมทางสถิติในการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา หาความสัมพันธ์ด้วยตัวแปรเชิงพหุคูณ ผลการศึกษาพบว่า หญิงตั้งครรภ์ทั้งหมด 323 คน เป็นหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น 109 คน (ร้อยละ 33.75) พฤติกรรมที่พบในหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นมากกว่าวัยผู้ใหญ่ คือ คุมกำเนิดไม่ต่อเนื่อง ไปเที่ยวกลางคืน ใช้แอปพลิเคชันหาคู่/เพื่อนออนไลน์ เพื่อนมีเพศสัมพันธ์ตอนวัยรุ่น ไม่จัดพิธีแต่งงาน ทัศนคติที่ส่งผลต่อการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น คือ การมีเพศสัมพันธ์และตั้งครรภ์ในวัยรุ่น การคล้อยตามอิทธิพลของคนรอบข้าง ผลจากการตั้งครรภ์ที่พบในหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นมากกว่า คือ ภาวะโลหิตจางและการติดเชื้อซิฟิลิส เมื่อวิเคราะห์ด้วย multiple logistic regression พบว่า การไม่จัดพิธีแต่งงาน (Adjusted OR 17.92, 95%CI:3.99,80.38, p-value<0.001) และทัศนคติการคล้อยตามอิทธิพลของคนรอบข้าง(Adjusted OR 0.33, 95%CI:0.18,0.61, p-value <0.001) พบในวัยรุ่นมากกว่า ความรู้เรื่องการคุมกำเนิดระดับปานกลาง (Adjusted OR 0.09, 95%CI:0.01,0.36, p-value 0.046) ส่งผลต่อการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นน้อยกว่า การตั้งครรภ์วัยรุ่นส่งผลด้านจิตใจในระดับปานกลางถึงมากมากกว่าวัยผู้ใหญ่ (Adjusted OR 4.1, 95%CI:2.2,7.63, p-value <0.001) และเสี่ยงต่อการผ่าคลอดน้อยกว่าการตั้งครรภ์วัยผู้ใหญ่ (Adjusted OR 0.53, 95%CI:0.32,0.89, p-value 0.015) ดังนั้นพฤติกรรม ทัศนคติ ของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นแตกต่างกับวัยผู้ใหญ่ จึงต้องเข้าใจและให้ความรู้แก่วัยรุ่นอย่างถูกต้อง
เอกสารอ้างอิง
1. World Health Organization. Adolescent pregnancy. [Internet]. 2022. [cited 2022 September 15]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-pregnancy
2. Terefe B. The prevalence of teenage pregnancy and early motherhood and its associated factors among late adolescent (15–19) years girls in the Gambia: based on 2019/20 Gambian demographic and health survey data. BMC public health (2022) 22:1767.
3. กรมอนามัย สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์. แผนปฏิบัติการยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นระดับชาติ พ.ศ. 2560 – 2569 ตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 ระยะ 3 ปี (ปีงบประมาณ 2562-2564). กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2562.
4. อรทัย ปานเพชร, ปราโมทย์ วงศ์สวัสดิ์. การตั้งครรภ์ไม่พร้อมของวัยรุ่น: แนวทางการป้องกันและเฝ้าระวัง.วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี 2563;31(2):280-92.
5. นภสร คงมีสุข. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการตั้งครรภ์และผลกระทบในการตั้งครรภ์ของแม่วัยรุ่นในเขตสุขภาพที่ 5. ราชบุรี: ศูนย์อนามัยที่ 5 ราชบุรี; 2562
6. ปวีณภัทร นิธิตันติวัฒน์, ขวัญใจ เพทายประกายเพชร . การตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์และการทำแท้ง: แนวทางป้องกันสำหรับวัยรุ่น. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ 2559;32(2):133-46.
7. ต่อศักดิ์ สีลานันท์. เอกสารประกอบการสอน รายวิชา 2305 384 Biological Statistics Laboratory [อินเทอร์เน็ต]. 2556 [เข้าถึงเมื่อ 12 มกราคม 2565]. เข้าถึงได้จาก: http://pioneer.chula.ac.th/~stosak/biostatlab/biostatlabmanual.pdf
8. อาภรณ์ รับไซ. พฤติกรรม(Behavior) [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [เข้าถึงเมื่อ 2 สิงหาคม 2565]. เข้าถึงได้จาก: https://www.scimath.org/lesson-biology/item/7001-behavior-7001
9. จุฑารัตน์ เอื้ออำนวย. จิตวิทยาสังคม. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักงานพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2549.
10. พิชามญชุ์ อดุลวิทย์. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการแบ่งปันความรู้ตามทฤษฎีพฤติกรรมตามแผน.วารสารนักบริหาร 2554; 31(1): 256-60
11. ปัญญา สนั่นพานิชกุล, ยศพล เหลืองโสมนภา. การตั้งครรภ์ในหญิงวัยรุ่น: ปัจจัยทางด้านมารดาที่มีผลต่อทารก. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า 2558;32(2):147-56
12. นรุตม์ นิวัฒนกาญจนา. การศึกษาเปรียบเทียบการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นกับการตั้งครรภ์ในผู้ใหญ่ในโรงพยาบาลวิเชียรบุรี. ศรีนครินทร์เวชสาร 2557;29(3):288-94
13. พัชราพร ควรรณสุ. การศึกษาการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ของวัยรุ่นหญิง ในจังหวัดนครพนม. วารสารการบริหารปกครอง (Governance Journal). 2562;8(1):497-518
14. Center for Disease Control and Prevention. CDC Fact Sheet: Information for Teens and Young Adults: Staying Healthy and Preventing STDs [Internet]. 2022 [cited 2022 January 17]. Available from: https://www.cdc.gov/std/life-stages-populations/stdfact-teens.htm
15. มนฤดี เตชะอินทร์, พรรณี ศิริวรรธนาภา การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น (Adolescent pregnancy) [อินเทอร์เน็ต]. 2555 [เข้าถึงเมื่อ 16 มิถุนายน 2564]. เข้าถึงได้จาก: https://w1.med.cmu.ac.th/obgyn/lecturestopics/topic-review/2229/
16. Dongarwar D, et al. Influence of Sexual and Reproductive Health Literacy on Single and Recurrent Adolescent Pregnancy in Latin America. North American Society for Pediatric and Adolescent Gynecology 2019;32(5):506-13
17. Pradhan R, et al. Factors associated with pregnancy among adolescents in low-income and lower middle-income countries: a systematic review. Journal of Epidemiology and Community Health 2015;69(9):918-24
18. ประไพศรี แสงชลินทร์, รุ่งรัตน์ ศรีสุริยเวศน์, พรนภา หอมสินธุ์. ปัจจัยป้องกันพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศของนักเรียนหญิงมัธยมศึกษาตอนต้น จังหวัดปทุมธานี. วารสารคณะพยาบาล มหาวิทยาลัยบูรพา [อินเทอร์เน็ต]. 2554 [เข้าถึงเมื่อ 20 มกราคม 2565];19(1). เข้าถึงได้จาก: https://journal.lib.buu.ac.th/index.php/nursing /article/view/1993
19. สุดาภรณ์ อรุณดี, วฤษสพร ณัฐรุจิโรจน์, พรรณทิพย์ กาหยี, วรวุฒิ พึ่งพัก. ความต้องการของแม่วัยเยาว์เพื่อการแก้ไขปัญหาและป้องกัน การตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่น. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 2559;19:276-89
20. Raatikainen K, et al. Good outcome of teenage pregnancies in high-quality maternity care [Internet]. 2006 [cited on 2022 January 19]. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16141302/
21 Kovavisarach E, et al. Outcomes of teenage pregnancy in Rajavithi hospital. J Med Assoc Thai 2010;93(1):1-7.
22. สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย. สถานการณ์อนามัยการเจริญพันธุ์ในวัยรุ่นและเยาวชน ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 9 ธันวาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://rh.anamai.moph.go.th/th/cms-of-1/223953
23. กระทรวงสาธารณสุข. เปิดสถานการณ์เพศสัมพันธ์ชีวิตร่วมสมัยเด็กไทยประถม 4 เริ่มมองหาเพศตรงข้าม [อินเทอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2565]. เข้าถึงได้จาก: https://hss.moph.go.th/show_topic.php?id=1066#
24. แสงศุลี ธรรมไกรสร. ค่านิยมใหม่ "แม่วัยใส" ทัศนคติผิด ๆ ที่ต้องร่วมกันแก้ไข [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [เข้าถึงเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2565]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article/ค่านิยมใหม่-แม่วัยใส
25. BBC News Thai. ส่องสถิติคุณแม่วัยใสน่ากังวลแค่ไหน ก่อนประกาศกฎใหม่ "เด็กท้องต้องได้เรียน" [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 11 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.bbc.com/thai/articles/c1wj4p8xw91o?utm_source=chatgpt.com
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กรมอนามัย

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร