สถานการณ์การขาดสารไอโอดีนและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะไอโอดีนในเด็ก 3-5 ปี กรุงเทพมหานคร

ผู้แต่ง

  • จันทิรา นันทมงคลชัย สถาบันพัฒนาสุขภาวะเขตเมือง กรมอนามัย
  • พัชริดา ศรีกะกุล สถาบันพัฒนาสุขภาวะเขตเมือง กรมอนามัย

คำสำคัญ:

การขาดสารไอโอดีน, ภาวะไอโอดีน, เด็ก 3-5 ปี, ผู้เลี้ยงดูเด็ก

บทคัดย่อ

             ไอโอดีนเป็นสารที่จำเป็นต่อร่างกายมีบทบาทสำคัญในทุกช่วงวัย สำหรับเด็ก 3-5 ปี ส่งผลต่อกระบวนการเจริญเติบโตและพัฒนาการด้านร่างกายและสติปัญญา การวิจัยนี้เป็นวิจัยเชิงวิเคราะห์มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การขาดสารไอโอดีน และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะไอโอดีนในเด็ก 3-5 ปีกรุงเทพมหานคร สุ่มตัวอย่างแบบมีระบบในเด็ก 3-5 ปีและผู้เลี้ยงดูเด็ก 150 ราย เก็บข้อมูลระหว่างเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม พ.ศ.2567 ด้วยการสอบถามผู้เลี้ยงดูเด็ก และวัดปริมาณสารไอโอดีนในปัสสาวะของเด็กในห้องปฏิบัติการ โดยวิธี Enzyme linked immunosorbent assay; ELISA วิเคราะห์ข้อมูล ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย การทดสอบไคสแควร์ และวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกพหุคูณ ผลการศึกษาพบว่าเด็ก 3-5 ปี ไม่มีการขาดสารไอโอดีน มีสารไอโอดีนในระดับเพียงพอร้อยละ 64.7 และเกินพอเพียงร้อยละ 35.3 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะไอโอดีนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value <0.05) ได้แก่ ความรู้เกี่ยวกับการควบคุมป้องกันโรคขาดสารไอโอดีน และพฤติกรรมการใช้ผลิตภัณฑ์เสริมไอโอดีนในครัวเรือน โดยพบว่าผู้เลี้ยงดูที่มีความรู้เกี่ยวกับการควบคุมป้องกันโรคขาดสารไอโอดีนในระดับต้องปรับปรุง มีโอกาสที่เด็กจะได้รับไอโอดีนในระดับเกินพอเพียง 14.0 เท่าของผู้เลี้ยงดูที่มีความรู้ในระดับดี และผู้เลี้ยงดูที่มีพฤติกรรมการใช้ผลิตภัณฑ์เสริมไอโอดีนในครัวเรือนในระดับต้องปรับปรุง มีโอกาสที่เด็กจะได้รับสารไอโอดีนเกินพอเพียง 3.5 เท่าของผู้เลี้ยงดูที่มีพฤติกรรมการใช้ผลิตภัณฑ์เสริมไอโอดีนในครัวเรือนในระดับดี ในขณะที่ ปัจจัยด้านตัวเด็ก ปัจจัยด้านผู้เลี้ยงดูเด็กและพฤติกรรมการบริโภคของเด็ก 3-5 ปี ไม่มีความสัมพันธ์กับภาวะไอโอดีนในเด็ก ดังนั้นจึงควรสร้างเสริมความรอบรู้ในการบริโภคสารไอโอดีนเพื่อให้ผู้เลี้ยงดูเด็กเข้าใจถึงประโยชน์ ความเสี่ยง ผลกระทบต่อสุขภาพเด็ก และติดตามแนวโน้มการได้รับสารไอโอดีนในระดับเกินพอเพียงอย่างต่อเนื่อง

เอกสารอ้างอิง

1. World Health Organization. Iodine deficiency [Internet]. Geneva: World Health Organization [Internet]. 2013 [cited 2026 Jan 30]. Available from: https://www.who.int/data/nutrition/nlis/info/iodine-deficiency.

2. Redman K, Ruffman T, Fitzgerald P, Skeaff S. Iodine deficiency and the brain: effects and mechanisms. Crit Rev Food Sci Nutr 2016;56(16):2695-713.

3. Melse-Boonstra A, Jaiswal N. Iodine deficiency in pregnancy, infancy and childhood and its consequences for brain development. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2010;24(1):29-38.

4. กรมอนามัย สำนักโภชนาการ. ผลการสำรวจระดับไอโอดีนในปัสสาวะเด็กอายุ 3–5 ปี ปี พ.ศ. 2556. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2557.

5. Bath SC, Steer CD, Golding J, Emmett P, Rayman MP. Effect of inadequate iodine status in UK pregnant women on cognitive outcomes in their children: results from the Avon Longitudinal Study of Parents and Children (ALSPAC).Lancet 2013;382(9889):331-7.

6. กรมอนามัย. รายงานการเฝ้าระวังภาวะขาดสารไอโอดีนในประเทศไทย ปี 2559 [อินเทอร์เน็ต]. 2559 [เข้าถึงเมื่อ 24 ก.พ. 2569]; เข้าถึงได้จาก: https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/iodinedeficiency/

7. กรมอนามัย. แผนปฏิบัติการด้านการควบคุมและป้องกันโรคขาดสารไอโอดีนแห่งชาติ พ.ศ. 2565-2570. นนทบุรี: กรมอนามัย;2565.

8. กรมอนามัย สำนักโภชนาการ. รายงานการประชุมคณะกรรมการโรคขาดสารไอโอดีนแห่งชาติ ครั้งที่ 1/2565 [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2 ส.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/iodinemeeting/download id=104347&mid=33014&mkey=m_document&lang=th&did=31853

9. World Health Organization, United Nations Children’s Fund, International Council for Control of Iodine Deficiency Disorders. Assessment of iodine deficiency disorders and monitoring their elimination: a guide for programme managers. 3rd ed. Geneva: WHO Press; 2007.

10. วิภาศรี สุวรรณผล, สายพิณ โชติวิเชียร, วิสารัตน์ ธีระโกเมน, ธาริต มงคล, จุฑารัตน์ สุภานุวัฒน์.การศึกษาสถานการณ์ระดับไอโอดีนในปัสสาวะและการบริโภคอาหารที่มีไอโอดีนของเด็กอายุ 3-5 ปีใน 24 จังหวัดของประเทศไทย. วารสารโภชนาการ 2568;60(special):202-15

11. กรมอนามัย สำนักโภชนาการ. รายงานการประชุมคณะอนุกรรมการจัดระบบเฝ้าระวังและติดตามการขาดสารไอโอดีนในกลุ่มเสี่ยงครั้งที่ 1/2569 [อินเทอร์เน็ต]. 2569 [เข้าถึงเมื่อ 27 มี.ค.2569]. เข้าถึงได้จาก https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/news-anamai/226663

12. กรุงเทพธุรกิจ. อย. เปิดผลสุ่มตรวจปริมาณไอโอดีนในเกลือบริโภคเสริมไอโอดีน [อินเทอร์เน็ต]. 2569 [เข้าถึงเมื่อ 23 ก.พ. 2569]; เข้าถึงได้จาก: https://www.bangkokbiznews.com/health/public-health /1219037

13. World Health Organization. Urinary iodine concentrations for determining iodine status in populations. Geneva: World Health Organization; 2013.

14. วิชัย เอกพลากร. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2551–2552. นนทบุรี: สำนักงานสำรวจสุขภาพประชาชนไทย สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2553.

15. นันทยา จงใจเทศ, นภาพรรณ วิริยะอุตสาหกุล, ปัทมาภรณ์ อักษรชู, จุฑารัตน์ สุภานุวัฒน์. พฤติกรรมการบริโภคอาหารและภาวะโภชนาการไอโอดีนของเด็กอายุ 3–5 ปี. วารสารโภชนาการ 2561;53(2):37-53.

16. ปราณี อุสุพันธ์. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการบริโภคไอโอดีนในเด็กเล็กและผู้สูงอายุเขตสุขภาพที่ 10. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ 2567;9(4):661-6.

17. สมชาย มณีวงษ์, วิชัย สุวรรณรัตน์, นภาพร ทองสุข. การสำรวจภาวะโภชนาการของเด็กอายุ 3-5 ปีในจังหวัดนครพนม. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น 2563;13(1):58-69.

18. จิรพิชชา บุญพอ, ฤทัยทิพย์ สุรเสียง, ชุลีวัลย์ ธัญญศิรินนท์. การบริโภคเกลือเสริมไอโอดีนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลายและปริมาณสารไอโอดีนในเกลือบริโภค. วารสารโภชนาการ 2562;54(1):46-54.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-11-04

รูปแบบการอ้างอิง

1.
นันทมงคลชัย จ, ศรีกะกุล พ. สถานการณ์การขาดสารไอโอดีนและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะไอโอดีนในเด็ก 3-5 ปี กรุงเทพมหานคร. jhealth [อินเทอร์เน็ต]. 4 พฤศจิกายน 2026 [อ้างถึง 11 พฤศจิกายน 2026];49(2):96-110. Available at: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/jhealth/article/view/8571

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทวิทยาการ