ผลของโปรแกรมชะลอไตเสื่อมต่อการจัดการตนเองและผลลัพธ์ทางคลินิก ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 โรงพยาบาลแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน: การศึกษาแบบผสมผสานเชิงอธิบายตามลำดับ
คำสำคัญ:
โรคไตเรื้อรัง, การจัดการตนเองด้านสุขภาพ, การชะลอไตเสื่อม, แนวคิดเลวิน, กลุ่มชาติพันธุ์บทคัดย่อ
โรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease; CKD) เป็นปัญหาสาธารณสุขระดับโลก โดยอำเภอแม่สะเรียง มีอัตราป่วย CKD สูงที่สุดในจังหวัดแม่ฮ่องสอน และประชากรส่วนใหญ่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินผลของโปรแกรมชะลอไตเสื่อม 12 สัปดาห์ตามแนวคิดเลวิน ต่อการจัดการตนเอง ผลลัพธ์ทางคลินิก และพัฒนาแนวทางปรับปรุงโปรแกรม ใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสานเชิงอธิบายตามลำดับ กลุ่มตัวอย่าง 37 ราย วัดการจัดการตนเอง 4 ด้าน (30 ข้อ Likert 4 ระดับ คะแนนเต็ม 90) ณ สัปดาห์ที่ 0, 5, 9 และ 12 วัด eGFR UPCR ความดันโลหิต และน้ำตาลในเลือด ก่อน-หลัง พร้อมสัมภาษณ์เชิงลึก/สนทนากลุ่ม (n=8) และการ ตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ (n=2) ผลพบว่าคะแนนการจัดการตนเองรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจาก 46.44 เป็น 66.38 (p<0.001; dz=1.350) eGFR มีแนวโน้มดีขึ้น (p=0.183) ร้อยละ 21.6 เลื่อนจาก G3a เป็น G2 การวิจัย เชิงคุณภาพพบ 5 ประเด็นหลัก การตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญยืนยัน 17 รายการ ใน 6 ด้าน โปรแกรมนี้เป็น ต้นแบบที่ขยายผลได้ในชุมชนห่างไกลและพหุวัฒนธรรม
เอกสารอ้างอิง
1. Chesnaye NC, Ortiz A, Zoccali C, Stel VS, Jager KJ. The impact of population ageing on the burden of chronic kidney disease. Nat Rev Nephrol 2024;20(9):569-85.
2. กระทรวงสาธารณสุข กลุ่มรายงานมาตรฐาน. ข้อมูล Service Plan สาขาไต/Stage Change ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 1 มี.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th
3. กมลทิพย์ วิจิตรสุนทรกุล. ระบาดวิทยาและการทบทวนมาตรการป้องกันโรคไตเรื้อรัง [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 1 มี.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th
4. Lorig KR, Holman HR. Self-management education: History, definition, outcomes, and mechanisms. Ann Behav Med 2003;26(1):1-7.
5. Yamagata K, Makino H, Iseki K, Kondo M, Akizawa T, Teramukai S. Effect of behavior modification on outcome in early- to moderate-stage CKD: A cluster-randomized trial. PLoS One 2016;11(3):e0151422.
6. Suvamat J, Powwattana A, Thaingtham W, Pichayapinyo P, Boonlue S. Effectiveness of program to slow progression of CKD among T2DM with HT with CKD 3: A RCT. J Primary Care Community Health 2023;14.
7. Shirey MR. Lewin's theory of planned change as a strategic resource. J Nurs Adm 2013;43(2):69-72.
8. Jiamjariyapon T, Ingsathit A, Pongpirul K, Chailimpamontree W, Mongkhon P, Pethai S. Effectiveness of integrated care on delaying progression of stage 3-4 CKD in rural Thailand (ESCORT study). BMC Nephrol 2017;18(1):83.
9. Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale: Lawrence Erlbaum; 1988.
10. Peng S, He J, Huang J, Guo J, Cai X. Self-management interventions for CKD: A systematic review and meta-analysis. BMC Nephrol 2019;20(1):142.
11. Machida S, Shibagaki Y, Sakurada T. An inpatient educational program for chronic kidney disease. Clin Exp Nephrol 2019;23(4):493-500.
12. สำราญ พูลทอง, สุปราณี เมืองโคตร, วิลาวัลย์ หลักเขต. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อม. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ 2566;7(1):91-104.
13. พิศิษฐ์ เสรีธรรมะพิทักษ์. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเพื่อชะลอการเสื่อมของไต. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน 2566;8(2):563-73.
14. Sofue T, Okano Y, Matsushita N, Nomura T, Funakoshi S, Okuno S, et al. A participatory structured group educational program on CKD. Clin Exp Nephrol 2019;23(8):1031-8.
15. Naber T, Purohit S. Chronic kidney disease: Role of diet for a reduction in the severity. Nutrients 2021;13(9):3277.
16. Sarker MHR, Moriyama M, Rashid HU, Rahman MM, Rahman MH. CKD awareness campaign and mobile health education: RCT. J Med Internet Res 2022;24(8):e37314.
17. Kanauchi N, Saito C, Nagai K, et al. Life-style modifications focused on dietary sodium in CKD: Sub-analysis of the FROM-J study. BMC Nephrol 2024;25(1):274.
18. กิรณา อรุณแสงสด, ประณีต ส่งวัฒนา. ผลของโปรแกรมการสนทนาและให้คำปรึกษาต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและ eGFR ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง. วารสารสภาการพยาบาล 2566;38(1):52-66.
19. Bohlmeijer E, Prenger R, Taal E, Cuijpers P. Mindfulness-based stress reduction therapy on mental health of adults with chronic disease: A meta-analysis. J Psychosom Res 2010;68(6):539-44.
20. Chen S, Tsai Y, Sun C, Wu I, Lee C, Wu M. The impact of self-management support on the progression of CKD: A prospective RCT. Nephrol Dial Transplant 2011;26(11):3560-6.
21. Kalantar-Zadeh K, Fouque D. Nutritional management of chronic kidney disease. N Engl J Med 2017;377(18):1765-76.
22. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of CKD. Kidney Int 2024;105(4S):S117-S314.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กรมอนามัย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
