ผลของโปรแกรมการนวดร่วมกับประคบเต้านมด้วยผ้าอุ่นชื้นต่อการไหลของน้ำนมมารดา ภายใน 24 ชั่วโมง หลังผ่าตัดคลอด

Pornnatee Thongpir; Pennipa yangratanachot; Perssaporn Lipikonkoson

Authors

Pornnatee Thongpir Department of Obstetrics and Gynecology, Sukhothai Hospital
Pennipa yangratanachot Department of Obstetrics and Gynecology, Sukhothai Hospital
Perssaporn Lipikonkoson Department of Obstetrics and Gynecology, Sukhothai Hospital

Keywords:

Massage program combined with warm moist compressing on the breasts, Postpartum mothers with cesarean section, Level-Milk flow

Abstract

Background: Cesarean delivery may delay breastfeeding initiation and the onset of lactogenesis. Pain, fatigue, stress, and delayed breastfeeding stimulation can contribute to delayed milk flow. Breast massage combined with warm moist compresses may promote local circulation, relaxation, and milk flow.

Objective: To compare the proportion of post-cesarean mothers achieving level 2 breast milk flow within 24 hours between the experimental group and the control group.

Methods: This quasi-experimental study was conducted among post-cesarean mothers admitted to the Obstetrics and Gynecology ward at Sukhothai Hospital between February and April 2024. A total of 88 participants were recruited, with 44 assigned to each of the experimental and control groups. The research instruments consisted of a breast massage program combined with warm moist compresses, a general information recording form, and a breast milk flow level monitoring form. The content validity index (CVI) of the instruments was 0.90, and the reliability coefficient was 0.80. Data were analyzed using descriptive statistics and the chi-square test, with the significance level set at 0.05.

Results: The proportion of post-cesarean mothers with level 2 breast milk flow within 24 hours was significantly different between the experimental group, which received the intervention program, and the control group, which received routine nursing care (p < .05) . In the experimental group, 72.7% of mothers achieved level 2 breast milk flow within 24 hours, compared to only 4.5% in the control group.

Conclusion: Breast massage combined with warm moist compresses promoted level 2 breast milk flow within 24 hours among post-cesarean mothers. The program may be considered as an adjunct to routine nursing care for post-cesarean mothers with delayed milk flow.

References

World Health Organization, United Nations Children’s Fund. Global nutrition targets 2030: breastfeeding brief [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2026 Aug 23]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/B09382

National Statistical Office of Thailand. Thailand Multiple Indicator Cluster Survey 2019: survey findings report [Internet]. Bangkok: National Statistical Office of Thailand; 2020 [cited 2026 Aug 23]. Available from: https://www.unicef.org/thailand/reports/thailand-multiple-indicator-cluster-survey-2019

National Statistical Office of Thailand. Thailand Multiple Indicator Cluster Survey 2022: survey findings report [Internet]. Bangkok: National Statistical Office of Thailand; 2023 [cited 2026 Aug 23]. Available from: https://www.unicef.org/thailand/reports/thailand-multiple-indicator-cluster-survey-2022

Sinsuksai N, Nuampa S, Chanprapaph P. Factors predicting 6-month-exclusive breastfeeding in mothers with cesarean section. Nurs Sci J Thail. 2017;35(1):14-22.

Singh J, Scime NV, Chaput KH. Association of caesarean delivery and breastfeeding difficulties during the delivery hospitalization: a community-based cohort of women and full-term infants in Alberta, Canada. Can J Public Health. 2023;114(1):104-12. doi:10.17269/s41997-022-00666-0.

กรมอนามัย. กรมอนามัยหนุนคลอดธรรมชาติ ย้ำผ่าคลอดควรเป็นไปตามข้อบ่งชี้ หลังพบอัตราการผ่าคลอดของหญิงตั้งครรภ์เพิ่มขึ้น [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 23 ส.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://multimedia.anamai.moph.go.th/21082566/

World Health Organization. WHO statement on caesarean section rates: frequently asked questions [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2021 [cited 2026 Aug 23]. Available from: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/who-statement-on-caesarean-section-rates-frequently-asked-questions

Peng Y, Zhuang K, Huang Y. Incidence and factors influencing delayed onset of lactation: a systematic review and meta-analysis. Int Breastfeed J. 2024;19:59. doi:10.1186/s13006-024-00666-5.

Pados BF, Camp L. Physiology of human lactation and strategies to support milk supply for breastfeeding. Nurs Womens Health. 2024;28(3):177-86. doi:10.1016/j.nwh.2024.01.007.

กลุ่มงานสูติ-นรีเวชกรรม โรงพยาบาลสุโขทัย. รายงานสถิติผู้คลอด การผ่าตัดคลอด และการไหลของน้ำนมมารดาหลังผ่าตัดคลอด ประจำปี พ.ศ. 2564-2566. สุโขทัย: โรงพยาบาลสุโขทัย; 2566. รายงานภายใน.

สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย. บันได 10 ขั้นสู่ความสำเร็จในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 23 ส.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://library.thaibf.com/server/api/core/bitstreams/1559bfb9-a693-4a7f-87a6-e1f872276ad4/content

เกษาพันธ์ คฑาวุธ, เลพล จันทร์สุดา, เกตแก้ว จุฑามาศ, ห้าวหาญ จุฬารัตน์, พงษ์เพชร เจษฎาภรณ์, เจียมรัมย์ ฉวีวรรณ, และคณะ. การนวดและการประคบเต้านมเพื่อกระตุ้นการไหลของน้ำนมในมารดาหลังคลอด: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารวิจัยนวัตกรรมและหลักฐานเชิงประจักษ์ทางสุขภาพ. 2566;1(2):1-14.

โอราพิน เทชารังสรรค์, อุษา วงศ์พินิจ. ผลของการนวดและประคบเต้านมด้วยความร้อนชื้นต่อการไหลของน้ำนมในมารดาหลังผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง. วารสารพยาบาลตำรวจและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2567;16(2):348-62.

เพ็ญนิภา อย่างรัตนโชติ. การนวดเต้านมเพื่อส่งเสริมการไหลของน้ำนม. สุโขทัย: โรงพยาบาลสุโขทัย; 2563. รายงานวิจัย.

เพียงพลอย ภิญญาภิรมย์, นิตยา สินสุกใส, วรรณา พาหุวัฒนกร. ผลของการประคบเต้านมด้วยผ้าอุ่นชื้นต่อระยะเวลาการเริ่มไหลของน้ำนมในมารดาหลังผ่าตัดคลอดบุตรคนแรก. Nursing Science Journal of Thailand. 2566;41(2):93-104.

Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.

Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang AG. Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behav Res Methods. 2009;41(4):1149-60. doi:10.3758/BRM.41.4.1149.

Wong MS, Mou H, Chien WT. Effectiveness of educational and supportive intervention for primiparous women on breastfeeding related outcomes and breastfeeding self-efficacy: a systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud. 2021;117:103874. doi:10.1016/j.ijnurstu.2021.103874.

Salazar J, Moustgaard H, Bracchiglione J, Hróbjartsson A. Empirical evidence of observer bias in randomized clinical trials: updated and expanded analysis of trials with both blinded and non-blinded outcome assessors. J Clin Epidemiol. 2025;183:111787.

นราภรณ์ ขุนกำแหง, รตีภัทร รัตนบวรวัฒ, พรนที ทองแพ. การพัฒนาแผ่นประคบเต้านมด้วยถั่วเขียวและสมุนไพรสำหรับช่วยกระตุ้นการหลั่งน้ำนมครั้งแรกในมารดาหลังผ่าตัดคลอดครรภ์แรก. NU Journal of Nursing and Health Sciences. 2568;19(1):179-91.

นิตยา พันธ์งาม, ปราณี ธีรโสภณ, สุพรรณี อึ้งปัญสัตวงศ์. ผลของการประคบเต้านมด้วยลูกประคบเจลโพลิเมอร์แบบอุ่นชื้นต่อระยะเวลาการหลั่งน้ำนมครั้งแรกในมารดาหลังคลอดครรภ์แรก. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี. 2559;27(1):28-38.