ประสิทธิผลของการพัฒนารูปแบบการจัดบริการการแพทย์ฉุกเฉินก่อนถึงโรงพยาบาล ของเทศบาลเมืองพิจิตรต่อระยะเวลาตอบสนอง (Response Time) ปีงบประมาณ 2569

บทคัดย่อ

          ความเป็นมา: ระบบการแพทย์ฉุกเฉิน (EMS) ก่อนถึงโรงพยาบาลมีความสำคัญต่อการเข้าถึงผู้ป่วยฉุกเฉินอย่างทันท่วงที อย่างไรก็ตาม ระบบ EMS ของเทศบาลเมืองพิจิตรยังมีระยะเวลาตอบสนองสูงกว่าเกณฑ์ 8 นาที จึงจำเป็นต้องพัฒนารูปแบบการจัดบริการให้เหมาะสมกับบริบทพื้นที่

          วัตถุประสงค์: เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่สัมพันธ์กับระยะเวลาตอบสนอง 2) พัฒนารูปแบบการจัดบริการ EMS ของเทศบาลเมืองพิจิตร และ 3) ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบต่อระยะเวลาตอบสนองและสัดส่วนการเข้าถึงผู้ป่วยภายใน 8 นาที

          วิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยและพัฒนา ระหว่าง พ.ศ. 2568–2569 แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ศึกษาสถานการณ์จากข้อมูลการปฏิบัติการ EMS และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง 15 คน พัฒนารูปแบบด้วยการประชุมเชิงปฏิบัติการ และประเมินประสิทธิผลแบบก่อน–หลัง โดยเปรียบเทียบเหตุการณ์กลุ่มละ 348 เหตุการณ์ เครื่องมือผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ได้ค่า IOC 0.67–1.00 วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา Spearman’s rank correlation, Kruskal–Wallis test, independent t-test และ chi-square test

          ผลการศึกษา: ก่อนพัฒนา ค่าเฉลี่ยระยะเวลาตอบสนองเท่ากับ 9.0 ± 3.3 นาที และเข้าถึงผู้ป่วยภายใน 8 นาที ร้อยละ 41.4 โดยระยะทาง ช่วงเวลาปฏิบัติงาน และโซนพื้นที่สัมพันธ์กับระยะเวลาตอบสนองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยแนวทางรับแจ้งและสั่งการมาตรฐาน การจัดกำลังและจุดจอดตามบริบทพื้นที่ การตรวจสอบความพร้อม การบันทึกเวลามาตรฐาน และการติดตามผล หลังใช้รูปแบบ ค่าเฉลี่ยระยะเวลาตอบสนองลดลงเป็น 7.6 ± 2.8 นาที และสัดส่วนการเข้าถึงภายใน 8 นาที ร้อยละ 67.0 เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001)

          สรุป: รูปแบบที่พัฒนาขึ้นช่วยลดระยะเวลาตอบสนองและเพิ่มสัดส่วนการเข้าถึงผู้ป่วยภายใน 8 นาที หน่วยบริการที่มีบริบทใกล้เคียงสามารถนำไปประยุกต์ใช้ โดยปรับให้เหมาะสมกับพื้นที่และทรัพยากรของแต่ละแห่ง