ประเมินผลระบบการควบคุมภายในด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

ตามนโยบายรัฐบาลที่กำหนดให้ทุกหน่วยงานของรัฐต้องพัฒนาระบบการตรวจสอบภายในของหน่วยงานให้มีประสิทธิผลอยู่เสมอและให้ปรับบทบาทเพื่อปฏิรูปไปสู่ระบบราชการ 4.0 และปัจจุบันกระทรวงสาธารณสุขยังขาดการตรวจสอบภายในด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ของหน่วยรับตรวจ ทำให้มีข้อจำกัดเรื่องการตรวจสอบข้อมูลสารสนเทศการเงินการคลัง โดยวัตถุประสงค์ของการศึกษานี้เพื่อประเมินผลและจัดทำข้อเสนอแนวทางการพัฒนาระบบควบคุมภายในด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ในจังหวัดฉะเชิงเทรา รูปแบบการศึกษาเป็นการวิจัยเชิงประเมิน (evaluation research) โดยใช้รูปแบบแบบซิปป์โมเดล (CIPP model) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาเชิงปริมาณได้แก่ รายงานการตรวจสอบภายในด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ปีงบประมาณ 2566 จำนวน 11 โรงพยาบาลและคณะกรรมการตรวจสอบภายในจังหวัดฉะเชิงเทราปี 2567 โดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นจำนวนทั้งสิ้น 49  คน และกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาเชิงคุณภาพได้แก่ หัวหน้ากลุ่มงานบริหารงานทั่วไป และหัวหน้างานการเงินโรงพยาบาลทุกแห่งรวม 22 คน เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลได้แก่ แบบสอบถามและแบบสนทนากลุ่มที่พัฒนาขึ้นและผ่านการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ โดยมีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามเท่ากับ 0.877 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ และค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีวิเคราะห์เนื้อหา

            ผลการศึกษาพบว่า การควบคุมภายในด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ในภาพรวมมีการปฏิบัติอยู่ในระดับมากเมื่อพิจารณาจำแนกปัจจัยรายด้านพบว่า ด้านสภาพแวดล้อมมีการปฏิบัติในระดับมากที่สุด ด้านปัจจัยนำเข้า ด้านกระบวนการและด้านผลผลิตทั้ง 5 มิติมีการปฏิบัติในระดับมากทุกด้าน และข้อเสนอแนวทางการพัฒนาระบบควบคุมภายในด้านระบบอิเล็กทรอนิกส์ จังหวัดฉะเชิงเทราประกอบด้วย 10 ประเด็น ได้แก่ ด้านสภาพแวดล้อม กำหนดให้การพัฒนาระบบควบคุมภายในเป็นนโยบายสำคัญขององค์กร ด้านปัจจัยนำเข้า จัดทำคำสั่งแต่งตั้งบุคคลเป็นลายลักษณ์อักษร และพัฒนาความรู้ ทักษะด้านเทคโนโลยีและการใช้งานโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่เกี่ยวข้อง ด้านกระบวนการ จัดทำคู่มือแนวทางการปฏิบัติงานตรวจสอบภายในด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์  ทบทวนแนวทางการรวบรวมเอกสารหลักฐานและแนวทางการตรวจสอบความถูกต้องของรายการเบิกจ่าย กำหนดรูปแบบการประเมินผล และดำเนินการตรวจสอบระบบควบคุมภายในแบบมีส่วนร่วม  ด้านผลผลิต จัดตั้งทีมที่ปรึกษา  สร้างเครือข่ายการปฏิบัติงาน และประชาสัมพันธ์ผลการตรวจสอบภายในแบบสร้างสรรค์ ซึ่งผลการศึกษาวิจัยสามารถนำไปใช้ในการวางแผนการพัฒนาระบบควบคุมภายในด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป