ลักษณะทางคลินิก ปัจจัยเสี่ยง และผลการรักษาของผู้ป่วยเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้นเฉียบพลันในโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชสระแก้ว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาของปัญหา: เลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้นเป็นภาวะฉุกเฉินที่พบบ่อยของผู้ป่วยศัลยกรรม การประเมินลักษณะทางคลินิกอย่างเหมาะสมมีความสำคัญต่อการวางแผนการดูแลรักษา
วัตถุประสงค์: ศึกษาลักษณะทางคลินิก ปัจจัยเสี่ยง และผลการรักษาในผู้ป่วยเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้นเฉียบพลัน
วิธีการศึกษา: ศึกษาย้อนหลังผู้ป่วยเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้นเฉียบพลัน 170 รายที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชสระแก้ว วิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน อาการแสดง ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ ผลการส่องกล้อง การรักษา และผลการรักษา เปรียบเทียบระหว่างกลุ่มเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้นจากเส้นเลือดขอด (variceal upper gastrointestinal bleeding, VUGIB) กับกลุ่มเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้นที่ไม่ได้เกิดจากเส้นเลือดขอด (non-variceal upper gastrointestinal bleeding, NVUGIB)
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 70) อายุเฉลี่ย 61.45 ± 14.20 ปี ผลการส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้นเป็น NVUGIB 158 ราย (ร้อยละ 92.9) และ VUGIB 12 ราย (ร้อยละ 7.1) กลุ่ม NVUGIB เกิดจากโรคแผลเพ็ปติกมากที่สุด ร้อยละ 67.1 ลักษณะบ่งชี้การมีเลือดออกเป็น clean base มากที่สุด ร้อยละ 58.5 ทั้งหมดมีประวัติเสี่ยงดื่มสุรา ร้อยละ 39.4 ในกลุ่ม NVUGIB มีประวัติเสี่ยงใช้ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ ร้อยละ 24.7 ลักษณะทางคลินิกของ VUGIB ที่แตกต่างจาก NVUGIB ได้แก่ เป็นโรคตับแข็ง (p < 0.001) ตรวจมีน้ำในช่องท้อง (p = 0.005) สัญญาณชีพไม่คงที่ (p = 0.032) ระดับฮีโมโกลบินต่ำ (p = 0.033) ค่าการแข็งตัวของเลือดสูง (p = 0.002) ค่าแอลบูมินต่ำ (p < 0.001) ค่าบิลิรูบินทั้งหมดสูง (p = 0.001) ทำหัตถการรักษาผ่านการส่องกล้องมากกว่า (p < 0.001) และได้รับเลือดมากกว่า (p = 0.021) โดยรวมพบภาวะแทรกซ้อน ร้อยละ 5.9 เลือดออกซ้ำ ร้อยละ 5.3 และเสียชีวิต ร้อยละ 6.5
สรุปผลการศึกษา: NVUGIB เป็นสาเหตุหลัก ผลการรักษาผู้ป่วยเลือดออกทางเดินอาหารส่วนต้นเฉียบพลันค่อนข้างดี ในขณะที่ VUGIB แม้น้อยกว่าแต่ต้องทำหัตถการรักษาผ่านการส่องกล้องและให้เลือดมากกว่า ลักษณะทางคลินิกและทางห้องปฏิบัติการสามารถช่วยระบุผู้ป่วยที่มีโอกาสเป็น VUGIB ได้ตั้งแต่ระยะแรก ซึ่งอาจนำไปสู่การพัฒนาต้นแบบเครื่องมือคัดกรองที่ใช้งานได้ง่ายสำหรับบริบทของโรงพยาบาลชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Laine L, Barkun AN, Saltzman JR, Martel M, Leontiadis GI. ACG clinical guideline: upper gastrointestinal and ulcer bleeding. Am J Gastroenterol. 2021;116(5):899−917. doi:10.14309/ajg.0000000000001245.
Lau JYW, Barkun A, Fan D-M, Kuipers EJ, Yang Y-S, Chan FKL. Challenges in the management of acute peptic ulcer bleeding. Lancet. 2013;381(9882):2033−43. doi:10.1016/S0140-6736(13)60596-6.
Kiattiweerasak A, Bongkotvirawan P, Aumpan N, Yamaoka Y, Miftahussurur M, Vilaichone RK. Predictive factors and prognosis of upper gastrointestinal bleeding in gastric cancer: a large population-based study (UGIB-GC trial). PLoS One. 2023;18(9):e0291926. doi:10.1371/journal.pone.0291926.
Boonpongmanee S, Fleischer DE, Pezzullo JC, Collier K, Mayoral W, Al-Kawas F, et al. The frequency of peptic ulcer as a cause of upper-GI bleeding is exaggerated. Gastrointest Endosc. 2004;59(7):788−94. doi:10.1016/S0016-5107(04)00181-6.
Loperfido S, Baldo V, Piovesana E, Bellina L, Rossi K, Groppo M, et al. Changing trends in acute upper-GI bleeding: a population-based study. Gastrointest Endosc. 2009;70(2):212−24. doi:10.1016/j.gie.2008.10.051.
Enestvedt BK, Gralnek IM, Mattek N, Lieberman DA, Eisen G. An evaluation of endoscopic indications and findings related to nonvariceal upper-GI hemorrhage in a large multicenter consortium. Gastrointest Endosc. 2008;67(3):422−9. doi:10.1016/j.gie.2007.09.024.
Bunchorntavakul C, Yodket Y, Singhasena N. Clinical characteristics, treatment outcomes and risk assessment of patients with acute upper gastrointestinal bleeding in Rajavithi Hospital, Thailand. J Med Assoc Thai. 2017;100(Suppl 1):S104−15. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29927224/
Lebkhao P. Retrospective study of upper gastrointestinal bleeding in Kratumbaen Hospital. Reg 4−5 Med J. 2011;30(1):1−8. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/reg45/article/view/130707/
Kerdsin S, Laohawee P, Juthathippatai M, Dangsuwan W. Clinical risk factors of variceal or non-variceal upper gastrointestinal bleeding. BJM. 2019;6(2):45−56. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bjmed/article/view/23118/
Garcia-Tsao G, Sanyal AJ, Grace ND, Carey W; Practice Guidelines Committee of the American Association for the Study of Liver Diseases; Practice Parameters Committee of the American College of Gastroenterology. Prevention and management of gastroesophageal varices and variceal hemorrhage in cirrhosis. Hepatology. 2007;46(3):922−38. doi:10.1002/hep.21907.
Blatchford O, Murray WR, Blatchford M. A risk score to predict need for treatment for upper gastrointestinal haemorrhage. Lancet. 2000;356(9238):1318−21. doi:10.1016/S0140-6736(00)02816-6.
Skok P. Fatal hemorrhage from a giant Mallory-Weiss tear. Endoscopy. 2003;35(7):635. doi:10.1055/s-2003-40214.
Sangchan A, Sawadpanitch K, Mairiang P, Chunlertrith K, Sukeepaisarnjaroen W, Sutra S, et al. Hospitalized incidence and outcomes of upper gastrointestinal bleeding in Thailand. J Med Assoc Thai. 2012;95(Suppl 2):S190−5. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23130453/
Sirisunhirun P. Factors associated with mortality among patients admitted to King Narai Hospital due to acute upper gastrointestinal bleeding. J Med Health Sci. 2024;31(1):1−18. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jmhs/article/view/268803/
Pinto C, Parra P, Magna J, Gajardo A, Berger Z, Montenegro C, et al. Variceal and non-variceal upper gastrointestinal bleeding: analysis of 249 hospitalized patients. Rev Med Chil. 2020;148(3):288−94. doi:10.4067/S0034-98872020000300288.
Suchartlikitwong S, Lapumnuaypol K, Rerknimitr R, Werawatganon D. Epidemiology of upper gastrointestinal bleeding and Helicobacter pylori infection: review of 3,488 Thai patients. Asian Biomed. 2015;9(1):87−93. doi:10.5372/1905-7415.0901.373.
Kaplan DE, Ripoll C, Thiele M, Fortune BE, Simonetto DA, Garcia-Tsao G, et al. AASLD practice guidance on risk stratification and management of portal hypertension and varices in cirrhosis. Hepatology. 2024;79(5):1180−1211. doi:10.1097/HEP.0000000000000647.
Barkun AN, Almadi M, Kuipers EJ, Laine L, Sung J, Tse F, et al. Management of nonvariceal upper gastrointestinal bleeding: guideline recommendations from the international consensus group. Ann Intern Med. 2019;171(11):805−22. doi:10.7326/M19-1795.
