ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลตราด

บทคัดย่อ

บทนำ

ภาวะสูญเสียการได้ยินหรือภาวะหูตึง เป็นภาวะที่บุคคลมีความสามารถในการรับรู้เสียงลดลงจากระดับปกติ ส่งผลให้ไม่สามารถได้ยินเสียงในระดับที่จำเป็นต่อการเข้าใจคำพูดหรือเสียงสิ่งแวดล้อมได้ตามปกติ โดยส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นทีละน้อย ซึ่งในช่วงแรกเริ่มจะยังไม่กระทบต่อการสื่อความหมายในชีวิตประจำวันเท่าใดนัก จนกระทั่งภาวะสูญเสียการได้ยินนั้นมีความรุนแรงเพิ่มมากขึ้น ทำให้ผู้ป่วยประสบปัญหาด้านการฟังและสื่อความหมายในชีวิตประจำวัน โรคเบาหวานเป็นโรคเรื้อรังซึ่งเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่เพิ่มมากขึ้นทุกปี ภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยเบาหวาน ทำให้เกิดความเสียหายต่อหลอดเลือดขนาดเล็กที่มาเลี้ยงเส้นประสาท ส่งผลให้มีการนำกระแสประสาทช้าลงและเกิดการสูญเสียการทำงานทีละน้อย โดยเส้นประสาทที่อาจได้รับผลกระทบ คือ เส้นประสาทรับการได้ยิน มีการศึกษาพบว่าโรคเบาหวานกับภาวะสูญเสียการได้ยินมีความสัมพันธ์กัน โดยผู้ป่วยโรคเบาหวานมักมีภาวะสูญเสียการได้ยินมากกว่าผู้ที่ไม่เป็นโรคเบาหวาน ปัจจุบันภาวะสูญเสียการได้ยินจากเส้นประสาทหูเสื่อมยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ การใส่เครื่องช่วยฟังเป็นเพียงวิธีที่ช่วยให้ผู้ป่วยกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นบ้างเท่านั้น การตรวจพบภาวะสูญเสียการได้ยินตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจึงมีความสำคัญ เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลและตรวจติดตามอย่างเหมาะสม ช่วยชะลอและลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะหูตึงหรือภาวะสูญเสียการได้ยินก่อนเวลาอันควรได้

วัตถุประสงค์ของการวิจัย

1) เพื่อตรวจวัดระดับการได้ยินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

2) เพื่อศึกษาความชุกของภาวะสูญเสียการได้ยินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

3) เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

4) เพื่อศึกษาขนาดของปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

วิธีการศึกษา

ศึกษาแบบภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ (Cross-sectional analytical study) หาความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มารับการรักษาที่คลินิกเบาหวาน โรงพยาบาลตราด ปีงบประมาณ 2568 โดยกลุ่มตัวอย่างใช้วิธีการเลือกแบบเฉพาะเจาะจงและมีคุณสมบัติตามเกณฑ์คัดเข้า กลุ่มตัวอย่างจะได้รับการเก็บข้อมูลทั่วไป เพศ อายุ อาชีพ และข้อมูลทางด้านสุขภาพ เช่น ระยะเวลาของการเป็นโรคเบาหวาน โรคประจำตัวอื่น ๆ การสูบบุหรี่ ดัชนีมวลกาย ประวัติหูตึงในครอบครัว ผลการตรวจเลือด เช่น FBS HbA1C และ eGFR จากนั้นจึงส่งตรวจวัดระดับการได้ยินที่คลินิกหู คอ จมูก โรงพยาบาลตราด

ผลการศึกษา

ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ส่วนใหญ่มีระดับการได้ยินปกติในช่วงความถี่เสียงพูด ส่วนภาวะสูญเสียการได้ยินพบว่ามีภาวะสูญเสียการได้ยินระดับหูตึงเล็กน้อยจำนวนมากที่สุด รองลงมา คือ หูตึงปานกลาง และหูตึงมาก ตามลำดับ ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 มีความชุกของภาวะสูญเสียการได้ยินช่วงความถี่เสียงพูดร้อยละ 21.5 และมีภาวะสูญเสียการได้ยินช่วงความถี่สูงร้อยละ 55.4 และพบว่าเพศชายมีแนวโน้มเกิดภาวะสูญเสียการได้ยินมากกว่าเพศหญิงในช่วงความถี่สูง  โดยช่วงอายุ 51-60 ปี พบมีความชุกของภาวะสูญเสียการได้ยินทั้งช่วงความถี่เสียงพูดและช่วงความถี่สูงจำนวนมากที่สุด การศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินช่วงความถี่เสียงพูด พบว่าอายุของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 มีความสัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ กลุ่มอายุ 51-60 ปีมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเป็น 12.04 เท่า ของกลุ่มอายุ 30-40 ปี การศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินช่วงเสียงความถี่สูงของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 พบว่า เพศ อายุ ระยะเวลาการเป็นโรคเบาหวาน และดัชนีมวลกาย มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยเพศชายมีความเสี่ยงเป็น 6.07 เท่าของเพศหญิง กลุ่มอายุ 41–50 ปี และ 51-60 ปี มีความเสี่ยงเป็น 4.04 เท่า และ 15.09 เท่าของกลุ่มอายุ 30–40 ปี ตามลำดับ และระยะเวลาที่เป็นเบาหวานมากกว่า 10 ปี มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเป็น 4.06 เท่าของผู้ที่เป็นเบาหวานน้อยกว่า 5 ปี

สรุปผลการศึกษา

ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2  ส่วนใหญ่มีระดับการได้ยินปกติในช่วงความถี่เสียงพูด ผู้ที่มีภาวะสูญเสียการได้ยินส่วนใหญ่สูญเสียการได้ยินระดับหูตึงเล็กน้อย ขณะที่ในช่วงความถี่สูงพบผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 มีภาวะสูญเสียการได้ยินช่วงความถี่สูงจำนวนมากขึ้นอย่างชัดเจน แสดงให้เห็นว่าผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 มีแนวโน้มเกิดความผิดปกติของการได้ยินช่วงความถี่สูงก่อน ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินช่วงความถี่เสียงพูดในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 คือ อายุ ขณะที่ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะสูญเสียการได้ยินช่วงความถี่สูงในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 คือ เพศ อายุ ระยะเวลาที่เป็นโรคเบาหวาน และดัชนีมวลกาย โดยปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะสูญเสียการได้ยินช่วงความถี่สูงมากที่สุด คือ อายุที่มากขึ้น รองลงมา คือ เพศชาย และระยะเวลาที่เป็นโรคเบาหวานนาน