ผลลัพธ์ของการจัดบริการผู้ป่วยในที่บ้านต่อระดับน้ำตาลสะสมในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลพระสมุทรเจดีย์สวาทยานนท์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาและความสำคัญ: โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นปัญหาสำคัญ การรักษาหากเกิดภาวะแทรกซ้อนจะส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ดังนั้นการพัฒนารูปแบบการรักษาที่ดีจึงมีความสำคัญ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประสิทธิผลของการดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้าน(Home Ward) และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงระดับ HbA1c ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2
วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบย้อนหลังในผู้ป่วย 137 ราย ที่ได้รับการดูแลแบบ Home Ward ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2567 ถึง 31 สิงหาคม 2568 เก็บข้อมูลจากเวชระเบียน วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test McNemar-Bowker test Chi-square และ Multiple Logistic Regression
ผลการศึกษา: ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 58 ปี ระยะเวลาป่วย 5–10 ปี มีโรคร่วม ≥2 โรค ค่าเฉลี่ย HbA1c ลดลง 2.46% อย่างมีนัยสำคัญ(p<0.001) ร้อยละ 79.6 ตอบสนองต่อการรักษาดี และสัดส่วน HbA1c≤8% เพิ่มจากร้อยละ 2.2 เป็น 35.8 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการตอบสนองต่อการรักษาอย่างมีนัยสำคัญ(p<0.05) ได้แก่ BMI≥25 กก./ม²(OR=0.06) การใช้ยาไม่สม่ำเสมอ(OR=0.73) การดื่มสุรา(OR=0.16) ค่าHbA1c เริ่มต้น 10–13%(OR=10.38) และ >13%(OR=49.88) การออกกำลังกายสม่ำเสมอ(OR=20.09)
สรุปผล: Home Ward มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับ HbA1c ส่วนปัจจัยที่มีโอกาสตอบสนองต่อการรักษาที่ต่ำกว่า ได้แก่ BMI ≥25 กก./ม² การใช้ยาไม่สม่ำเสมอ และการดื่มสุรา ขณะที่ระดับ HbA1c เริ่มต้นที่≥10% และการออกกำลังกายสม่ำเสมอ เป็นปัจจัยมีโอกาสตอบสนองต่อการรักษาดีมากกว่าอย่างมีนัยสำคัญ(p<0.05)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Diabetes [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2026 Apr 15]. Available from: https://www.who.int/health-topics/diabetes
กรมควบคุมโรค. กรมควบคุมโรค รณรงค์วันเบาหวานโลก 2567 มุ่งเน้นให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีและมีความสุข แม้จะต้องอยู่ร่วมกับโรคเบาหวาน [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ddc.moph.go.th/dncd/news.php?deptcode=dncd&news=47613
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทยฯ. สถานการณ์โรคเบาหวาน [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทยฯ; 2561 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dmthai.org/new/index.php/sara-khwam-ru/the-chart/the-chart-1/2018-02-08-14-52-46
Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ. NCDs น่าห่วง! คาดปี 2588 ทั่วโลกป่วยพุ่ง 800 ล้านคน [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://hfocus.org/content/2025/04/33706
สำนักงานประชาสัมพันธ์ที่ 2. สธ.ชวนประชาชนอายุ 35 ปีขึ้นไป ตรวจเบาหวาน ภายใต้โครงการคัดกรองความเสี่ยงโรคเบาหวานในประเทศไทยแบบบูรณาการ ประจำปี พ.ศ. 2566-2567 [อินเทอร์เน็ต]. อุบลราชธานี: สำนักงานประชาสัมพันธ์ที่ 2; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://region2.prd.go.th/th/content/category/detail/id/1169/iid/191744
วิชาภรณ์ อินทรชูติ. รูปแบบของผลการตรวจ fasting plasma glucose ที่บ่งชี้จังหวะเวลาในการตรวจ hemoglobin A1c ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อให้ได้ความคุ้มค่าที่สุด [วิทยานิพนธ์]. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2561 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/2837
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. แนวทางการดำเนินงานการดูแลผู้เป็นเบาหวานให้เข้าสู่ระยะสงบ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1517720240119072703.pdf
American Diabetes Association Professional Practice Committee. Glycemic goals and hypoglycemia: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S111-25.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางและมาตรฐานการดูแลผู้ป่วยในที่บ้าน (Home ward) [อินเทอร์เน็ต]. ฉบับที่ 1. นนทบุรี: กรมการแพทย์; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dms.go.th/backend/Content/Content_File/Publication/Attach/25650805113031AM_homeward.pdf
กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: กรมการปกครอง; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/mainpage
Machin D, Campbell MJ, Tan SB, Tan SH. Sample size tables for clinical studies. 3rd ed. Chichester: Wiley-Blackwell; 2009.
MedCalc Software Ltd. Sample size calculation: paired samples t-test [Internet]. Ostend (BE): MedCalc Software Ltd.; 2025 [cited 2026 Apr 15]. Available from: https://www.medcalc.org/manual/sample-size-paired-t-test.php
World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva: World Health Organization; 2020.
American Diabetes Association Professional Practice Committee. Facilitating behavior change and well-being to improve health outcomes: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S96-110.
กรมการแพทย์. คู่มือการใช้งานโปรแกรม DMS Home Ward [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมการแพทย์; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dms.go.th/backend/Content/Content_File/Publication/Attach/25660719140417PM_20230719%20คู่มือการใช้งานโปรแกรม%20DMS%20Home%20Ward.pdf
อมรธีร์ ศรีสะอาด. ผลการศึกษาของกระบวนการ Home Ward ต่อการเปลี่ยนแปลงค่า HbA1c ในผู้ป่วยเบาหวาน โรงพยาบาลลพนา จังหวัดอำนาจเจริญ. Acad J Prim Care Public Health Dev. 2025;3(2):417-30.
อธิบ ลีธีระประเสริฐ. ประสิทธิผลของการดูแลผู้ป่วยเบาหวานแบบผู้ป่วยในที่บ้าน. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2568;19(1):188-202.
วารีย์ นงนุช. ผลของโปรแกรมการดูแลสุขภาพผู้ป่วยโรคเบาหวานรายใหม่ที่มีต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการดูแลสุขภาพ และระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1c). วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ. 2564;2(1):29-36.
จุฬาลักษณ์ สินธุเขต. ผลของการเยี่ยมบ้านผู้ป่วยต่อระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) ในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ ตำบลดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร ปี 2566. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2566;8(2):337-45.
ทวีเกียรติ ตั้งวงค์ไชย, สกลสุภา สิงคิบุตร. การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงและการดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้าน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลด้ามพร้า จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล. 2567;30(2):168-88.
วลัยรัตน์ สุวรรณหมัด, บุบผา รักษานาม. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานความดันโลหิตสูงที่บ้าน (Home Ward) เครือข่ายโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดตรัง. วารสารการพยาบาลและการศึกษา. 2568;18(1):1-15.
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: ศรีเมืองการพิมพ์; 2566.
Wagner EH, Austin BT, Davis C, Hindmarsh M, Schaefer J, Bonomi A. Improving chronic illness care. Health Aff (Millwood). 2001;20(6):64-78.
Norris SL, Engelgau MM, Narayan KMV. Effectiveness of self-management training in type 2 diabetes: a systematic review of randomized controlled trials. Diabetes Care. 2001;24(3):561-87.
Tricco AC, Ivers NM, Grimshaw JM, Moher D, Turner L, Galipeau J, et al. Effectiveness of quality improvement strategies on the management of diabetes: a systematic review. Lancet. 2012 Jun;379(9833):2252-61.
American Diabetes Association Professional Practice Committee. Standards of care in diabetes—2023. Diabetes Care. 2023;46(Suppl 1):S1-291.
ภัทราพร ลิ้มสุวรรณ. ประสิทธิภาพการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 รายบุคคลเทียบกับรายกลุ่ม โรงพยาบาลวังเจ้า. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2565;18(2):37-46.
ณัฐภัสสร เดิมขุนทด, สว่างจิต สุรอมรกูล, รัชนีวรรณ ขวัญเจริญ, ชาญวัฒน์ ชวนตันติกมล. ผลของการให้ความรู้และสนับสนุนการจัดการตนเองของผู้เป็นเบาหวาน ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ดี. วชิรสารการพยาบาล. 2565;24(1):1-24.
Xiao G, Lin C, Lan Q, Huang Z, Zhou C, Hu J, et al. Association among obesity, insulin resistance, and depressive symptoms: a mediation analysis. BMC Psychiatry. 2025;25(1):363.
Ho PM, Rumsfeld JS, Masoudi FA, McClure DL, Plomondon ME, Steiner JF, et al. Medication nonadherence: its importance in cardiovascular outcomes. Arch Intern Med. 2006;166(17):1836-41.
Krass I, Schieback P, Dhippayom T. Adherence to diabetes medication: a systematic review. Diabet Med. 2015 Jun;32(6):725-37.
Polonsky WH, Henry RR. Poor medication adherence in type 2 diabetes: recognizing the scope of the problem and its key contributors. Patient Prefer Adherence. 2016;10:1299-307.
Knott C, Bell S, Britton A. Alcohol consumption and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and dose-response meta-analysis of more than 1.9 million individuals from 38 observational studies. Diabetes Care. 2015;38(9):1804-12.
Norris SL, Lau J, Smith SJ, Schmid CH, Engelgau MM, Jack L Jr, et al. Self-management education for adults with type 2 diabetes: a meta-analysis of the effect on glycemic control. Diabetes Care. 2002;25(7):1159-71.
Baliunas DO, Taylor BJ, Irving H, Roerecke M, Patra J, Mohapatra S, et al. Alcohol as a risk factor for type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Care. 2009;32(11):2123-32.
Llamosas-Falcón L, Rehm J, Shield KD. Alcohol consumption and risk of type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Care. 2023;46(11):2076-83.
Han L, Ma Y, Wei S, Zhao W, Wang J, Yin X, et al. Are home visits an effective method for diabetes management? A quantitative systematic review and meta-analysis. J Diabetes Investig. 2017;8(5):701-8.
Goh LG, Tan NC, Malhotra R, Padmanabhan U, Barbier S, Allen JC Jr, et al. Effectiveness of a home-based integrated care model for older adults with type 2 diabetes mellitus: protocol for a randomized controlled trial. Trials. 2022;23:608.
Jansson AK, Chan LX, Lubans DR, Duncan MJ, Plotnikoff RC. Effect of resistance training on HbA1c in adults with type 2 diabetes mellitus and the moderating effect of changes in muscular strength: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open Diabetes Res Care. 2022;10(2):e002595.
Pang TYY, Lam CLK, Wong CW, Lee PH, Chan AWK, Chan HYL, et al. Home-based multidisciplinary intervention, including nutritional counseling, exercise training, and cognitive behavioral therapy, for community-dwelling older adults with type 2 diabetes mellitus: a randomized controlled trial. Transl Metab Syndr Res. 2019;2:35-42.
Franz MJ, MacLeod J, Evert A, Brown C, Gradwell E, Handu D, et al. Academy of Nutrition and Dietetics Nutrition Practice Guideline for Type 1 and Type 2 Diabetes in Adults: systematic review of evidence for medical nutrition therapy effectiveness and recommendations for integration into the nutrition care process. J Acad Nutr Diet. 2017;117(10):1659-79.
Evert AB, Dennison M, Gardner CD, Garvey WT, Lau KHK, MacLeod J, et al. Nutrition therapy for adults with diabetes or prediabetes: a consensus report. Diabetes Care. 2019;42(5):731-54.
Esposito K, Maiorino MI, Ciotola M, Di Palo C, Scognamiglio P, Gicchino M, et al. Effects of a Mediterranean-style diet on the need for antihyperglycemic drug therapy in patients with newly diagnosed type 2 diabetes: a randomized trial. Ann Intern Med. 2009;151(5):306-14.
