อุบัติการณ์ภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำระดับ 4 ในช่วงในช่วงระยะเม็ดเลือดขาวต่ำสุดหลังได้รับยาเคมีบำบัดสูตร Doxorubicin และ Cyclophosphamide รอบแรกในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาของปัญหา: ภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำระดับ 4 (Grade 4 neutropenia) เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยจากการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดสูตร Doxorubicin และ Cyclophosphamide (AC) อย่างไรก็ตามข้อมูลอุบัติการณ์ของภาวะดังกล่าวในช่วงที่ระดับเม็ดเลือดขาวลดต่ำสุด (nadir period) รวมถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องและผลกระทบทางคลินิกในเวชปฏิบัติจริงของประเทศไทยยังมีจำกัด
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอุบัติการณ์ของภาวะ Grade 4 neutropenia ในช่วง nadir period หลังได้รับยาเคมีบำบัดสูตร AC รอบแรก และศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิด Grade 4 neutropenia ตลอดจนภาวะแทรกซ้อนทางโลหิตวิทยาและการจัดการทางคลินิกที่เกี่ยวข้อง
วิธีการศึกษา: การศึกษาย้อนหลังเชิงสังเกตในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยา Doxorubicin ขนาด 60 มก./ตร.ม. ร่วมกับ Cyclophosphamide ขนาด 600 มก./ตร.ม. ณ โรงพยาบาลพัทยาปัทมคุณ ระหว่างเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2566 - 2569 เก็บรวบรวมข้อมูลทางคลินิกและผลตรวจ CBC ประมาณวันที่ 14 หลังได้รับยาเคมีบำบัดรอบแรก เพื่อวิเคราะห์อุบัติการณ์และปัจจัยเสี่ยงของการเกิดภาวะ Grade 4 neutropenia ในช่วง nadir period โดยใช้การถดถอยโลจิสติกแบบตัวแปรเดียวและแบบพหุตัวแปร
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยจำนวน 138 ราย พบ Grade 4 neutropenia จำนวน 68 ราย คิดเป็นร้อยละ 49.3 (95% CI, 40.7–57.9) และพบ neutropenia ทุกระดับจำนวน 128 ราย คิดเป็นร้อยละ 92.8 (95% CI, 87.1–96.5) ไม่พบภาวะไข้ร่วมกับเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำที่มีการบันทึกไว้ และไม่พบการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจากภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้องกับ neutropenia การวิเคราะห์แบบพหุตัวแปรพบว่า ค่า Absolute Neutrophil Count (ANC) ก่อนเริ่มการรักษามีความสัมพันธ์อย่างอิสระกับการเกิด Grade 4 neutropenia โดยทุกครั้งที่ค่า ANC ก่อนเริ่มการรักษาเพิ่มขึ้น 1,000 เซลล์/ไมโครลิตร มีโอกาสเกิด Grade 4 neutropenia ลดลงร้อยละ 24 (adjusted OR 0.760; 95% CI, 0.601–0.962; p = 0.022)
สรุป: ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัดสูตร AC เกือบครึ่งหนึ่งเกิด Grade 4 neutropenia ในช่วง nadir หลังได้รับยาเคมีบำบัดรอบแรก ค่า ANC ก่อนเริ่มการรักษามีความสัมพันธ์กับการเกิด Grade 4 neutropenia โดยผู้ที่มีค่า ANC สูงกว่ามีโอกาสเกิด Grade 4 neutropenia ต่ำกว่า อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษานี้ยังไม่สามารถยืนยันว่า ANC ก่อนเริ่มการรักษาสามารถใช้เป็นเครื่องมือทำนายภาวะไข้ร่วมกับ neutropenia หรือภาวะแทรกซ้อนทางคลินิกที่สำคัญได้ การติดตาม CBC ในช่วง nadir และการประเมินความเสี่ยงเป็นรายบุคคลจึงยังมีความสำคัญ และควรมีการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่เพื่อยืนยันผลดังกล่าว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Virani S, Bilheem S, Chansaard W, Chitapanarux I, Daoprasert K, Khuanchana S, et al. National and subnational population-based incidence of cancer in Thailand: assessing cancers with the highest burdens. Cancers (Basel). 2017;9(8):108. doi:10.3390/cancers9080108.
Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2018;68(6):394-424. doi:10.3322/caac.21492.
Gradishar WJ, Moran MS, Abraham J, Abramson V, Aft R, Agnese D, et al. NCCN Guidelines® Insights: Breast Cancer, Version 4.2023. J Natl Compr Canc Netw. 2023;21:594-608.
Hayes DF, Lippman ME. Breast cancer. In: Jameson JL, Fauci AS, Kasper DL, Hauser SL, Loscalzo J, editors. Harrison's Principles of Internal Medicine. 20th ed. New York: McGraw-Hill Education; 2018. p. 555-65.
Ba Y, Shi Y, Jiang W, Feng J, Cheng Y, Xiao L, et al. Current management of chemotherapy-induced neutropenia in adults: key points and new challenges. Cancer Biol Med. 2020;17(4):896-909. doi:10.20892/j.issn.2095-3941.2020.0069.
Kim HS, Lee SY, Kim JW, Choi YJ, Park IH, Lee KS, et al. Incidence and predictors of febrile neutropenia among early-stage breast cancer patients receiving anthracycline-based chemotherapy in Korea. Oncology. 2016;91(5):274-82.
Lertanansit C, Aekpongsan K, Puapan P. Prevalence and predictive factors of neutropenia among patients with breast cancer receiving doxorubicin-cyclophosphamide chemotherapy at a cancer center, Surin Hospital: a retrospective case-control study. J Southeast Asian Med Res. 2024;8:e0201.
Sparano JA, Wang M, Martino S, Jones V, Perez EA, Saphner T, et al. Weekly paclitaxel in the adjuvant treatment of breast cancer. N Engl J Med. 2008;358:1663-71.
Shulman LN, Berry DA, Cirrincione CT, Becker HP, Perez EA, O'Regan R, et al. Comparison of doxorubicin and cyclophosphamide versus single-agent paclitaxel as adjuvant therapy for breast cancer in women with 0 to 3 positive axillary nodes: CALGB 40101 (Alliance). J Clin Oncol. 2014;32(22):2311-7. doi:10.1200/JCO.2013.53.7142.
Citron ML, Berry DA, Cirrincione C, Hudis C, Winer EP, Gradishar WJ, et al. Randomized trial of dose-dense versus conventionally scheduled and sequential versus concurrent combination chemotherapy as postoperative adjuvant treatment of node-positive primary breast cancer: first report of Intergroup Trial C9741/Cancer and Leukemia Group B Trial 9741. J Clin Oncol. 2003;21:1431-9.
Eiermann W, Pienkowski T, Crown J, Sadeghi S, Martin M, Chan A, et al. Phase III study of doxorubicin/cyclophosphamide with concomitant versus sequential docetaxel as adjuvant treatment in patients with human epidermal growth factor receptor 2-normal, node-positive breast cancer: BCIRG-005 trial. J Clin Oncol. 2011;29:3877-84.
von Minckwitz G, Raab G, Caputo A, Schütte M, Hilfrich J, Blohmer JU, et al. Doxorubicin with cyclophosphamide followed by docetaxel every 21 days compared with doxorubicin and docetaxel every 14 days as preoperative treatment in operable breast cancer: the GEPARDUO study of the German Breast Group. J Clin Oncol. 2005;23:2676-85.
Kuderer NM, Dale DC, Crawford J, Lyman GH. Impact of primary prophylaxis with granulocyte colony-stimulating factor on febrile neutropenia and mortality in adult cancer patients receiving chemotherapy: a systematic review. J Clin Oncol. 2007;25:3158-67.
Klastersky J, Paesmans M, Rubenstein EB, Boyer M, Elting L, Feld R, et al. The Multinational Association for Supportive Care in Cancer risk index: a multinational scoring system for identifying low-risk febrile neutropenic cancer patients. J Clin Oncol. 2000;18:3038-51.
