ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์ จังหวัดสุพรรณบุรี
Factors Influencing Health Literacy in Self-Care Among Pregnant Women in Suphanburi Province
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์, สุขภาพมารดาทารกบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการศึกษาแบบพรรณนาหาความสัมพันธ์เชิงทำนายมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์ จังหวัดสุพรรณบุรี กลุ่มตัวอย่างเป็นหญิงตั้งครรภ์ อายุ 20 ปีขึ้นไป จำนวน 119 คน เก็บข้อมูลโดยแบบสอบถามประกอบด้วย 4 ส่วน 1)ปัจจัยส่วนบุคคล 2)แรงจูงใจในการส่งเสริมสุขภาพ 3) การสนับสนุนทางสังคม และ 4) ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์ แบบสอบถามมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .92, .92 และ .94 ตามลำดับ เก็บรวบรวมข้อมูลในเดือนตุลาคม ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2568 การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกแบบลำดับ
ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านแรงจูงใจในการส่งเสริมสุขภาพ และปัจจัยด้านการสนับสนุนทางสังคมมีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยปัจจัยส่วนบุคคลด้านระดับการศึกษา พบว่ามีความสัมพันธ์ทางบวกกับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (r=.182,p=.048) นอกจากนี้หญิงตั้งครรภ์ที่มีแรงจูงใจในการส่งเสริมสุขภาพในระดับมาก มีโอกาสที่จะมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์ในระดับมาก สูงกว่าหญิงตั้งครรภ์ที่มีแรงจูงใจในการส่งเสริมสุขภาพในระดับปานกลางประมาณ 11.11 เท่า (OR = 0.090, 95% CI = 0.009–0.877, p=.038) และหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับการสนับสนุนทางสังคมในระดับมาก มีโอกาสที่จะมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์ในระดับมาก สูงกว่าหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับการสนับสนุนทางสังคมในระดับปานกลางประมาณ 17.24 เท่า (OR = 0.058, 95% CI = 0.008–0.451, p=.006)
ความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นความสามารถของบุคคลที่ส่งผลต่อการดูแลตนเอง โดยเฉพาะในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ซึ่งต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย จิตใจ และสังคมอย่างต่อเนื่อง ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่าแรงจูงใจในการส่งเสริมสุขภาพและการสนับสนุนทางสังคมเพิ่มขึ้นมีส่วนช่วยให้ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์เพิ่มขึ้นด้วย จึงควรการเสริมสร้างแรงจูงใจในการส่งเสริมสุขภาพและการสนับสนุนทางสังคมเพื่อให้เกิดผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ดีกับมารดาและทารกในระยะยาว
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Chandrakar A, Ramasamy S, Galhotra A, Shenoy MS. Maternal health literacy (MHL) for improved maternal and child outcomes: A scoping review. Indian Journal of Community Medicine. 2025; 50(5): 733–8. DOI: 10.4103/ijcm.ijcm_390_24
World Health Organization. Maternal mortality [Internet] 2025 [cited 2025 Nov 24]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality
World Health Organization, United Nations Children’s Fund (UNICEF), United Nations Population Fund (UNFPA), World Bank Group, United Nations Department of Economic and Social Affairs/ Population Division. Trends in maternal mortality estimates 2000 to 2023 [Internet] 2025 [cited 2026 Jan 5]. Available from: https://data.unicef.org/resources/trends-in-maternal-mortality-2000-to-2023/
กรมอนามัย. ระบบสารสนเทศสนับสนุนงานส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม [อินเทอร์เน็ต]. กระทรวงสาธารณสุข. 2568 [อ้างเมื่อ 1 มีนาคม 2568]. จาก: https://dashboard.anamai.moph.go.th/
อัญญา ปลดเปลื้อง, สุพรรณี กัณหดิลก, เพ็ญพักตร์ ลูกอินทร์, ณัฐพร อุทัยธรรม, พรพรรณ พรมประยูร, จิริยา อินทนา. การวิเคราะห์เส้นทางปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของหญิง ตั้งตั้งครรภ์. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2560; 27(3): 42–56.
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. คู่มือการประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทย. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข; 2556.
สินีนาท วราโภค, เอมพร รตินธร, ปิยะนันท์ ลิมเรืองรอง. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพมารดาในสตรีตั้งครรภ์. วารสารสภาการพยาบาล. 2563; 35(1): 86–98.
Naigaga MDAS, Guttersrud Ø, Pettersen KS. Measuring maternal health literacy in adolescents attending antenatal care in a developing country - the impact of selected demographic characteristics. Journal of Clinical Nursing [Internet]. 2015; 24(17–18): 2402–9.
DOI: 10.1111/jocn.12796
Tavananezhad N, Bolbanabad AM, Ghelichkhani F, Effati-Daryani F, Mirghafourvand M. The relationship between health literacy and empowerment in pregnant women: a cross-sectional study. BMC Pregnancy and Childbirth. 2022; 22(1): 351. DOI: 10.1186/s12884-022-04686-z
Kara P. Determinants of well-being in pregnancy: the impact of sociodemographic and obstetric variables and maternal health literacy, cross sectional study. BMC Pregnancy and Childbirth 2025; 25(1): 524. DOI: 10.1186/s12884-025-07654-5
Prentice-Dunn S, Rogers RW. Protection Motivation Theory and preventive health: beyond the Health Belief Model. Health Education Research 1986;1(3): 153–61. DOI:10.1093/her/1.3.153
Appleton AA, Lin B, Holdsworth EA, Feingold BJ, Schell LM. Prenatal exposure to favorable social and environmental neighborhood conditions is associated with healthy pregnancy and infant outcomes. Int J Environ Res Public Health. 2021; 18(11): 6161. DOI: 10.3390/ijerph18116161
Lee S-C, Tsai P-H, Yu K-H, Chan T-M. Effects of mind-body interventions on immune and neuroendocrine functions: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Healthcare (Basel). 2025; 13(8): 952. DOI: 10.3390/healthcare13080952
House JS. Work Stress and Social Support. Boston, MA: Addison-Wesley Educational; 1981.
Gray JR, Grove SK, Sutherland S. Burns & grove’s the practice of nursing research: Appraisal, synthesis, and generation of evidence. 8th ed. Saunders; 2016.
ณัฏฐ์ฉวี อ๊อกซู, วิราสิริริ์ วสีวีรสิว์. ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตของหญิงตั้งครรภ์ จังหวัดสุพรรณบุiu. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 2568; 20(2): 102–16.
Asadi L, Amiri F, Safinejad H. Investigating the effect of health literacy level on improving the quality of care during pregnancy in pregnant women covered by health centers. Journal of Education and Health Promotion 2020; 9: 286. DOI: 10.4103/jehp.jehp_204_20
Siriwan T, Pansri S, Srichum D, Prasittivatechakool A, Kaoaiem H. A cross-sectional study of maternal health literacy among third-trimester pregnant women: Key Socio-demographic determinants. The Pacific Rim International Journal of Nursing Research 2025; 29(3): 558–72. DOI:10.60099/prijnr.2025.272373
Ferreira N, Ferreira M, Santos E, Ferreira S, de Arriaga MT, Costa A. Health literacy and its determinants among pregnant women in Portugal. BMC Public Health 2025; 25(1): 2963. DOI:10.1186/s12889-025-24225-7
Javanmardi M, Noroozi M, Mostafavi F, Ashrafi-Rizi H. Exploring the motivations of pregnant women to seek health information: A qualitative study: A qualitative study. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research 2022; 27(5): 446–51. DOI: 10.4103/ijnmr.ijnmr_327_21
Nawabi F, Krebs F, Vennedey V, Shukri A, Lorenz L, Stock S. Health literacy in pregnant women: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health 2021; 18(7): 3847. DOI: 10.3390/ijerph18073847
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์ในวารสารนี้เป็นลิขสิทธิ์ของผู้เผยแพร่ ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ท่านสามารถอ่านและใช้งานบทความเหล่านี้เพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการ เช่น การสอน การวิจัย หรือการอ้างอิง โดยต้องให้เกียรติแก่ผู้เขียนและวารสารอย่างเหมาะสม ห้ามนำบทความไปใช้หรือดัดแปลงโดยไม่ได้รับอนุญาต ข้อความที่แสดงในบทความเป็นความคิดเห็นของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว ผู้เขียนมีความรับผิดชอบอย่างเต็มที่ต่อเนื้อหาและความถูกต้องของบทความ การนำไปใช้ซ้ำหรือตีพิมพ์ซ้ำอื่นๆ ต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
