DEVELOPMENT OF A BLOOD SUGAR CONTROL MODEL FOR DIABETIC PATIENTS USING HEALTH STATIONS AND COMMUNITY PARTICIPATION, BORABUE DISTRICT, MAHA SARAKHAM PROVINCE
การพัฒนารูปแบบการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวาน โดยใช้สถานีสุขภาพและการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม
Keywords:
Blood sugar control, diabetic patients, health station, participationAbstract
This participatory action research aimed to develop a blood sugar control model for diabetic patients using health stations and community participation in Borabue District, Maha Sarakham Province. The study involved 25 participants in model development and 40 diabetic patients with uncontrolled blood sugar levels. The research was conducted in four phases between June 2024 and January 2025. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics (frequency, percentage, mean, and standard deviation) and inferential statistics (paired t-test). Qualitative data were analyzed using content analysis. The developed model consisted of two main components: 1) Development of a health station system integrated with local administrative organizations, and 2) A five-pillar behavior modification approach including self-awareness, low-carb diet, intermittent fasting (IF), exercise and medication, and mental health. Following model implementation, participants showed statistically significant increases in knowledge and self-care behavior scores (p < .001). Fasting blood sugar (FBS) decreased from 174.50 to 146.30 mg/dl, and HbA1C decreased from 9.22% to 7.76% (p < .001). Patients expressed high levels of satisfaction with the model.
Downloads
References
World Health Organization. Noncommunicable diseases 2016 [cited 2024 Aug 20].
Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังของประเทศไทย พ.ศ. 2556. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2557.
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 5
พ.ศ. 2557. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2559.
International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 10th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2021.
International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 11th ed. Brussels, Belgium: International Diabetes Federation; 2025.
American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes-2023. Diabetes Care 2023; 46(1): S1-S291.
Zheng Y, Ley SH, Hu FB. Global aetiology and epidemiology of type 2 diabetes mellitus and its complications. Nat Rev Endocrinol 2018; 14(2): 88-98. DOI: 10.1038/nrendo.2017.151
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2561.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี
(พ.ศ. 2560-2579). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ; 2559.
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติการด้านการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อของประเทศไทย (พ.ศ. 2566 - 2570) [อินเทอร์เน็ต] 2568 [อ้างเมื่อ 3 กรกฎาคม 2568].
จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1625920241004031950.pdf
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม. รายงานสถานการณ์โรคเบาหวาน จังหวัดมหาสารคาม
พ.ศ. 2561-2565 [อินเทอร์เน็ต] 2566 [เข้าถึงเมื่อ 3 ก.ค. 2566].
โรงพยาบาลบรบือ. รายงานข้อมูลการบริการผู้ป่วยโรคเบาหวาน อำเภอบรบือ พ.ศ. 2562-2567 [อินเทอร์เน็ต] 2567 [อ้างเมื่อ 21 สิงหาคม 2567]. จาก: https://hdc.moph.go.th/mkm/public/standard-reportdetail/137a726340e4dfde7bbbc5d8aeee3ac3?subcatalogId=b2b59e64c4e6c92d4b1ec16a599d882b
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการจัดบริการสถานีสุขภาพดิจิทัล (Digital Health Station) ในชุมชน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2565.
พัฒนาภรณ์ หาญคำภา. การพัฒนารูปแบบการควบคุมระดับความดันโลหิตโดยใช้สถานีสุขภาพ และการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม 2567; 8(16): 1-15.
Orem DE. Nursing: Concepts of practice. 6th ed. St. Louis: Mosby; 2001.
Leesri T, Vannarit T, Srisupan W, Senaratana W, Rerkasem K. Development of collaborative diabetes management in communities. Chiang Mai Med J 2015; 54(3): 299-311.
DOI: 10.12982/CMUJNS.2015.0090
Wallerstein N. Powerlessness, empowerment, and health: implications for health promotion programs. Am J Health Promot 1992;6(3):197-205. DOI: 10.4278/0890-1171-6.3.197
Laverack G. Health promotion practice: building empowered communities. Maidenhead: Open University Press; 2007.
ชัยวุฒิ จันดีกระยอม, กาญจนา จันทะนุย. การพัฒนาระบบบริการผู้ป่วยเบาหวานในหน่วยบริการปฐมภูมิภายใต้บริบทพื้นที่อำเภอทุรกันดาร อำเภอยางสีสุราช จังหวัดมหาสารคาม. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย 2560; 7(2): 168- 178.
Kemmis S, McTaggart R. The action research reader. 3rd ed. Victoria: Deakin University Press; 1988.
Wagner EH, Austin BT, Davis C, Hindmarsh M, Schaefer J, Bonomi A. Improving chronic illness care: translating evidence into action. Health Aff (Millwood) 2001;20(6):64-78. DOI: 10.1377/hlthaff.20.6.64
นิพิฐพนธ์ สนิทเหลือ, วัชรีพร สาตร์เพ็ชร์, ญาดา นภาอารักษ์. การคำนวณขนาดตัวอย่างด้วยโปรแกรมสำเร็จรูป G*Power. วารสารวิชาการสถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ 2562; 5(1): 496–507.
รังสิมาภรณ์ จิ้วล้อรังสิมาภรณ์ จิ้วล้อ. ประสิทธิผลการแช่เท้าด้วยผงฟองฟู่สมุนไพรในผู้ป่วยเบาหวานโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบลไม้ขาว อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น 2566; 4(2): 29-38.
Bloom BS, Madaus GF, Hastings JT. Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill; 1971.
Toobert DJ, Hampson SE, Glasgow RE. The summary of diabetes self-care activities measure: results from 7 studies and a revised scale. Diabetes Care 2000; 23(7): 943-50.
DOI: 10.2337/diacare.23.7.943
Best JW. Research in education. 4th ed. New Jersey: Prentice-Hall Inc; 1981.
ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย; 2566.
Glasgow RE, Davis CL, Funnell MM, Beck A. Implementing practical interventions to support chronic illness self-management. Jt Comm J Qual Saf 2003; 29(11): 563-74. DOI: 10.1016/s1549-3741(03)29067-5
ราชวิทยาลัยแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวแห่งประเทศไทย. แนวทางการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน ชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวดสําหรับบุคลากรทางการแพทย์ และสาธารณสุข. กรุงเทพฯ: ราชวิทยาลัยแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวแห่งประเทศไทย; 2565.
กนกวรรณ ด้วงกลัด, อุบลรัตน์ บุญญะสิทธิ์, สุภาพร สังข์แก้ว. โปรแกรมการส่งเสริมการจัดการตนเองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้. วารสารพยาบาลสาธารณสุข 2563; 36(1): 66-83.
ศิรินทรา ด้วงใส. ผลของโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเองแบบ 5 เอ ต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองและผลลัพธ์ทางคลินิกในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ [วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาล
ศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลผู้ใหญ่]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2561.
Kvedar J, Coye MJ, Everett W. Connected health: a review of technologies and strategies to improve patient care with telemedicine and telehealth. Health Aff (Millwood) 2014 ;33(2): 194-9.
DOI: 10.1377/hlthaff.2013.0992
ดารณี เทียมเพ็ชร, กศิมา สง่ารัตนพิมาน, มัญฑิตา อักษรดี, เพ็ญพร ทวีบุตร, วรเดช ช้างแก้ว. การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานลงสู่ชุมชนแบบไร้รอยต่อ อำเภอเมือง จังหวัดสระแก้ว. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2558; 25(3):156-69.
สุปรียา เสียงดัง. พฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2560; 4(1): 191-204.
วินัย วงศ์อาสา, ภัชราภรณ์ ไชยรัตน์. ความพึงพอใจของประชาชนต่อการจัดบริการสาธารณะขององค์การบริหารส่วนตำบลนาพู่ อำเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี. วารสารการบริหารท้องถิ่น 2559; 9(1): 83-90.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Community Health Development Quarterly Khon Kaen University
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Articles in this journal are copyrighted by the x may be read and used for academic purposes, such as teaching, research, or citation, with proper credit given to the author and the journal.use or modification of the articles is prohibited without permission.
statements expressed in the articles are solely the opinions of the authors.
authors are fully responsible for the content and accuracy of their articles.
other reuse or republication requires permission from the journal."
