การประเมินปริมาณรังสีที่ใช้ในการตรวจสมองแบบไม่ฉีดสารทึบรังสี ด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ของโรงพยาบาลสมุทรสาคร

สุดฤทัย รอดเกิด

ผู้แต่ง

สุดฤทัย รอดเกิด กลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลสมุทรสาคร

คำสำคัญ:

ปริมาณรังสียังผล, ค่าปริมาณรังสีอ้างอิง, ปริมาณรังสีจากการสแกนผู้ป่วย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินค่าปริมาณรังสี Diagnostic references levels ผู้ป่วยได้รับจากการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองแบบไม่ฉีดสารทึบรังสี ที่แผนกรังสีวินิจฉัยของโรงพยาบาลสมุทรสาคร และเปรียบเทียบค่า Diagnostic references levels กับค่าปริมาณรังสีอ้างอิงของ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ประเทศไทย ระเบียบวิธีวิจัย เป็นการศึกษาย้อนหลังเชิงพรรณนา จากกลุ่มผู้ป่วยที่มารับการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองแบบไม่ได้รับสารทึบรังสีของโรงพยาบาลสมุทรสาคร ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ถึง กรกฎาคม พ.ศ. 2566 จำนวน 1009 ครั้ง โดยรวบรวมข้อมูลจากหน้ารายงานปริมาณรังสีที่ถูกรายงานผ่านจอแสดงผลของเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เมื่อการตรวจเสร็จสิ้นแล้ว และนำข้อมูลเข้าสู่ระบบ Picture archiving and communication systems (PACS) ได้แก่ ค่าดัชนีรังสีซีทีเชิงปริมาตร (CTDI_vol) ปริมาณรังสีดูดกลืนในเนื้อเยื่อผู้ป่วยตลอดช่วงความยาวสแกน (DLP) และคำนวณค่าปริมาณรังสียังผล (Effective dose) โดยผลการศึกษา พบว่า ค่าเปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 75 (P75) ของค่ามัธยฐาน (Median) ของค่าดัชนีรังสีซีทีเชิงปริมาตร (CTDI_vol) มีค่าปริมาณรังสีเท่ากับ 51.87 mGy และค่าเปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 75 (P75) ของค่ามัธยฐาน (Median) ปริมาณรังสีดูดกลืนในเนื้อเยื่อผู้ป่วยตลอดช่วงความยาวสแกน (DLP) มีค่าปริมาณรังสีเท่ากับ 1133.00 mGy-cm ส่วน ค่าเฉลี่ยของปริมาณรังสียังผล (Effective dose) เท่ากับ 1.78 mSv โดยค่าปริมาณรังสี อ้างอิงของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ พบว่า มีค่าเปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 75 (P75) ของ CTDI_vol, DLP และค่าเฉลี่ยของ Effective dose เท่ากับ 62.0 mGy, 1128.0 mGy-cm, 2.4 mSv) ตามลำดับ โดยสรุป พบว่า ค่าดัชนีรังสีซีทีเชิงปริมาตร Volumetric computed tomography dose index (CTDI_vol) และ ปริมาณรังสียังผล (Effective dose) ของแผนกรังสีวินิจฉัยของโรงพยาบาลสมุทรสาคร ค่าต่ำกว่าปริมาณรังสีอ้างอิงประเทศไทย กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ส่วนค่าปริมาณรังสีดูดกลืนในเนื้อเยื่อผู้ป่วยตลอดช่วงความยาวสแกน (DLP) พบว่า มีค่าสูงกว่าปริมาณรังสีอ้างอิงระดับชาติในประเทศไทย สันนิษฐานว่าน่าจะ เป็นเพราะค่าระยะสแกนที่มากเกินไป

เอกสารอ้างอิง

อรุณี ไทยะกุล, อรรถสิทธิ์ ศรีสุบัติ, สุรีรัตน์ เชื้อผู้ดี, วรรณิกา วงศ์ไกรศรีทอง. รายงานการศึกษา: การประเมินการใช้เครื่องตรวจวินิจฉัยทางรังสีอาศัยเทคโนโลยีขั้นสูงในสถานบริการสุขภาพภาครัฐ [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: สถาบันวิจัยและประเมินเทคโนโลยีทางการแพทย์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2555. [เข้าถึงเมื่อ 14 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: http://www.imrta.dms.moph.go.th/imrta/images/ta2012.pdf

Stewart C. Number of computer tomography (CT) scanners in selected countries as of 2021 [Internet]. Germany: Statista; 2023. [cited 2023 Dec 15]. Available from: https://www.statista.com/statistics/266539/distribution-of-equipment-for computer-tomography/

รังสีวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทย. แนวทางการตรวจทางรังสีวินิจฉัยในผู้ป่วยตั้งครรภ์ หรือสงสัยว่า ตั้งครรภ์ และผู้ป่วยที่ให้นมบุตร [อินเตอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: รังสีวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทย; 2021. [เข้าถึงเมื่อ 14 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก https://www.rcrt.or.th/wpcontent/uploads/2021/08/แนวทางการตรวจทางรังสีวินิจฉัยในผู้ป่วยตั้งครรภ์ฯ.pdf

Vañó E, Miller DL, Martin CJ, Rehani MM, Kang K, Rosenstein M, et al. ICRP Publication 135: Diagnostic Reference Levels in Medical Imaging. Ann ICRP. 2017;46:1-144.

International Atomic Energy Agency. Diagnostic Reference Levels (DRLs) in medical imaging [Internet]. [cited 2023 Sep 14]. Available from: https://www.iaea.org/resources/rpop/health-professionals/nuclear-medicine/diagnostic-nuclearmedicine/diagnostic-reference-levels-in-medical-imaging

Kanda R, Akahane M, Koba Y, Chang W, Akehana K, Okuda Y, et al. Developing diagnostic reference levels in Japan. Jpn J Radiol. 2021;39:307-314.