การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไผ่ อำเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์

ลักขณา  พรหมบุตร

ผู้แต่ง

ลักขณา พรหมบุตร โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไผ่ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอรัตนบุรี สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุรินทร์

คำสำคัญ:

ผู้สูงอายุพึ่งพิง, รูปแบบการดูแล, การดูแลระยะยาว, การมีส่วนร่วม, บริการปฐมภูมิ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน และศึกษาการมีส่วนร่วมของเครือข่ายโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไผ่ ดำเนินการเดือนมีนาคม 2568–มีนาคม 2569 ตามวงจร PAOR กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ เครือข่าย 114 คน และผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 53 คน เครื่องมือคือแบบสอบถาม แบบประเมิน ADL และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก มีค่า IOC 0.67–1.00 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค 0.82 และ 0.75 วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา paired t-test และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุ 952 คน คิดเป็นร้อยละ 28.03 ของประชากร และมีภาวะพึ่งพิง 53 คน คิดเป็นร้อยละ 5.57 ของผู้สูงอายุ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเป็นระบบดูแลร่วมของชุมชน ประกอบด้วยฐานข้อมูลรายบุคคล แผนตามระดับภาวะพึ่งพิง บทบาทครอบครัวและเครือข่าย การเยี่ยมบ้าน การเฝ้าระวัง การติดตาม และการสะท้อนผล ภายหลังดำเนินงาน เครือข่ายมีคะแนนความรู้ ทัศนคติ และการมีส่วนร่วมเพิ่มจาก 9.25 เป็น 9.66, 4.67 เป็น 4.86 และ 4.38 เป็น 4.81 คะแนน ส่วนผู้สูงอายุมีคะแนนความรู้ด้านสุขภาพ ทัศนคติและการรับรู้ต่อการดูแล และ ADL เพิ่มจาก 8.49 เป็น 9.12, 4.60 เป็น 4.73 และ 12.09 เป็น 15.22 คะแนน ทุกผลลัพธ์เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) รูปแบบนี้จึงเป็นแนวทางจัดบริการดูแลระยะยาวในระบบปฐมภูมิที่เชื่อมข้อมูลรายบุคคลกับการมีส่วนร่วมของเครือข่าย

ประวัติผู้แต่ง

ลักขณา พรหมบุตร, โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไผ่ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอรัตนบุรี สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุรินทร์

พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข. (2567). คู่มือสนับสนุนการบริหารจัดการระบบบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข.

กัลยา เกื้อกูล. (2568). รูปแบบการดูแลระยะยาวของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงอย่างมีส่วนร่วมของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแห่งหนึ่งในภาคใต้ ประเทศไทย. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 10(4), 1–12.

ไกรศร สุขุนา. (2567). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงแบบมีส่วนร่วมในชุมชนเขตตำบลบรบือ อำเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 4(1), 54–65.

คปสอ.รัตนบุรี. (2567). แบบรายงาน KPI งานผู้สูงอายุ คปสอ.รัตนบุรี 2/2567.

จิรนันท์ ศรีสุพรรณ, และกัณฐาภรณ์ มั่งประเสริฐ. (2569). ประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วมของผู้ดูแลผู้สูงอายุ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 7(1), 170–183.

นันทิกานต์ หวังจิ, และอมรรัตน์ แสงสุวรรณ์. (2565). พัฒนารูปแบบการดูแลต่อเนื่องสำหรับผู้ป่วยสูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 9(1), 241–256.

ปภาดา ชมภูนิตย์, พิมพ์นิภา บุญประเสริฐ, และรัชดาภรณ์ แม้นศิริ. (2567). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุและผู้พิการที่มีภาวะพึ่งพิง โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลจอมทอง อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 42(2), 1–14.

ประเสริฐ เก็มประโคน, มณฑิชา เจนพานิชทรัพย์, และวิไลพร คลีกร. (2565). การพัฒนาระบบการดูแลระยะยาวและเข้าถึงบริการสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง พื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 16(1), 140–155.

วิชัย เจริญสุข. (2569). การพัฒนาแนวทางการมีส่วนร่วมในการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุ อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 20(2), 436–453.

Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.

Bloom, B. S., Hastings, J. T., & Madaus, G. F. (1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. McGraw-Hill.

Ho, L., Malden, S., McGill, K., Shimonovich, M., Frost, H., Aujla, N., Ho, I., Shenkin, S. D., Hanratty, B., Mercer, S. W., & Guthrie, B. (2023). Complex interventions for improving independent living and quality of life amongst community-dwelling older adults: A systematic review and meta-analysis. Age and Ageing, 52(7), Article afad132. https://doi.org/10.1093/ ageing/afad132

Mahoney, F. I., & Barthel, D. W. (1965). Functional evaluation: The Barthel Index. Maryland State Medical Journal, 14, 61–65.

Sadler, E., Khadjesari, Z., Ziemann, A., Sheehan, K. J., Whitney, J., Wilson, D., Bakolis, I., Sevdalis, N., Sandall, J., Soukup, T., Corbett, T., Gonçalves-Bradley, D. C., & Walker, D.-M. (2023). Case management for integrated care of older people with frailty in community settings. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2023(5),

Article CD013088. https://doi.org/10.1002/14651858.CD013088.pub2

Wangpitipanit, S., Piyatrakul, S., & Tongvichean, T. (2024). Integrated community-based care for dependent older people community participation in preparation for recurrent outbreaks of COVID-19. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 17, 4519–4530.