ผลของการสร้างเสริมสุขภาพกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโนนชัย ตำบลขมิ้น อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง (One Group Pretest-Posttest Design) นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานที่ประยุกต์ใช้ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพร่วมกับการมีส่วนร่วมของชุมชน ดำเนินการในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโนนชัย ตำบลขมิ้น อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์ ระหว่างเดือนมกราคมถึงกรกฎาคม พ.ศ. 2568 กลุ่มตัวอย่างคือกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน จำนวน 34 คน คัดเลือกโดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพระยะเวลา 6 เดือน และแบบสอบถามความรู้ พฤติกรรมสุขภาพ ความเชื่อด้านสุขภาพ และความพึงพอใจ ร่วมกับการตรวจสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Paired t-test

          ผลการศึกษาพบว่า หลังเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรู้เรื่องโรคเบาหวานเพิ่มขึ้นจาก 9.29±2.84 เป็น 12.47±1.65 คะแนน คะแนนพฤติกรรมสุขภาพเพิ่มขึ้นจาก 62.68±16.42 เป็น 93.85±10.28 คะแนน และคะแนนความเชื่อด้านสุขภาพเพิ่มขึ้นจาก 54.51±8.24 เป็น 61.22±6.15 คะแนน ระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารลดลงจาก 108.65±12.47 เป็น 98.24±9.85 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร น้ำหนักตัวลดลงเฉลี่ย 2.63 กิโลกรัม ดัชนีมวลกายลดลง 1.04 กิโลกรัมต่อตารางเมตร และเส้นรอบเอวลดลง 3.39 เซนติเมตร ซึ่งแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทุกตัวชี้วัด (p-value <0.001) ผู้เข้าร่วมมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมร้อยละ 87.36 สรุปได้ว่าโปรแกรมมีประสิทธิผลในการป้องกันโรคเบาหวานในกลุ่มเสี่ยง ควรขยายผลไปยังพื้นที่ที่มีบริบทใกล้เคียงกันโดยบูรณาการร่วมกับเครือข่ายชุมชน