ผลการพัฒนาเครือข่ายระบบเฝ้าระวังโรคติดต่อในชุมชน ตำบลขมิ้น อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) แบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลอง (One Group Pretest-Posttest Design) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความรู้ ทัศนคติ พฤติกรรม ประสิทธิภาพการควบคุมโรค และความสามารถในการตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉินก่อนและหลังการพัฒนาเครือข่ายระบบเฝ้าระวังโรคติดต่อในชุมชน และศึกษาความพึงพอใจภายหลังการพัฒนาเครือข่าย ตำบลขมิ้น อำเภอเมืองกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนมิถุนายน–ธันวาคม พ.ศ. 2567 รวมระยะเวลา 7 เดือน กลุ่มตัวอย่าง คือ ภาคีเครือข่ายระบบเฝ้าระวังโรคติดต่อในชุมชน ประกอบด้วย อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เจ้าหน้าที่สาธารณสุขโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เจ้าหน้าที่ควบคุมโรคองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และผู้นำชุมชน จำนวน 47 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยโปรแกรมการพัฒนาเครือข่ายระบบเฝ้าระวังโรคติดต่อในชุมชน 5 ระยะ แบบสัมภาษณ์ข้อมูลทั่วไป แบบประเมินความรู้ แบบประเมินทัศนคติ แบบประเมินพฤติกรรม แบบประเมินประสิทธิภาพการควบคุมโรคและความสามารถในการตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉิน และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบก่อน-หลังด้วยสถิติ Paired t-test

          ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 61.70 อายุเฉลี่ย 49.00±[S.D.] ปี เป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ร้อยละ 53.19 มีประสบการณ์การปฏิบัติงานเฝ้าระวังโรคติดต่อเฉลี่ย 7.40±[S.D.] ปี ภายหลังการพัฒนาเครือข่าย คะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับระบบเฝ้าระวังโรคติดต่อเพิ่มขึ้นจาก 10.19±2.73 คะแนน (ระดับปานกลาง) เป็น 13.72±1.45 คะแนน (ระดับดี) ทัศนคติต่อการทำงานเป็นเครือข่ายเพิ่มขึ้นจาก 34.61±5.24 เป็น 43.69±3.78 คะแนน พฤติกรรมการปฏิบัติงานเฝ้าระวังโรคติดต่อเพิ่มขึ้นจาก 32.38±6.47 เป็น 42.77±4.29 คะแนน ประสิทธิภาพการควบคุมโรคเพิ่มขึ้นจาก 25.95±4.83 เป็น 34.02±3.47 คะแนน และความสามารถในการตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉินเพิ่มขึ้นจาก 21.35±4.72 เป็น 29.36±3.28 คะแนน โดยทุกด้านเปลี่ยนจากระดับปานกลางเป็นระดับดี และเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 8.74, 11.26, 9.95, 10.38 และ 9.72 ตามลำดับ, p<0.001) ความพึงพอใจของภาคีเครือข่ายต่อการพัฒนาเครือข่ายอยู่ในระดับดี (43.22±4.57 จากคะแนนเต็ม 50 หรือร้อยละ 86.44) โดยพึงพอใจสูงสุดต่อประโยชน์ที่ได้รับ ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าการพัฒนาเครือข่ายระบบเฝ้าระวังโรคติดต่อในชุมชนภายใต้กรอบแนวคิดทฤษฎีเครือข่ายทางสังคมและการมีส่วนร่วมของชุมชน ที่บูรณาการการพัฒนาความรู้และทักษะ การสร้างทัศนคติเชิงบวกต่อการทำงานเป็นเครือข่าย การพัฒนาระบบการสื่อสารและการรายงาน การจำลองสถานการณ์ฉุกเฉิน และการติดตามอย่างต่อเนื่อง ช่วยเสริมสร้างศักยภาพของภาคีเครือข่ายในการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคติดต่อในชุมชน จึงอาจใช้เป็นแนวทางสำหรับหน่วยบริการปฐมภูมิที่มีบริบทใกล้เคียงกันต่อไป