การพัฒนารูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งตับระยะสุดท้าย ในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโนนรัง ตำบลสาวะถี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และพัฒนารูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งตับระยะสุดท้าย เปรียบเทียบคุณภาพชีวิต ระดับความเจ็บปวด และความวิตกกังวลของครอบครัวก่อนและหลังใช้รูปแบบการพยาบาล และศึกษาผลลัพธ์การดูแลและความพึงพอใจของผู้ป่วยและครอบครัวต่อรูปแบบการพยาบาล ในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโนนรัง ตำบลสาวะถี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น โดยประยุกต์แนวคิดการดูแลแบบประคับประคอง ทฤษฎีการดูแลของวัตสัน และวงรอบคุณภาพ PDCA จำนวน 1 วงรอบ ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2567 ถึงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2568 รวมระยะเวลา 5 เดือน กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย 2 กลุ่ม ได้แก่ บุคลากรสาธารณสุขและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 12 คน และผู้ป่วยมะเร็งตับระยะสุดท้ายที่ได้รับการส่งต่อจากโรงพยาบาลขอนแก่นเพื่อรับการดูแลต่อเนื่องที่บ้าน จำนวน 8 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยรูปแบบการพยาบาล NONRANG Model แบบเก็บข้อมูลทั่วไป แบบประเด็นการสนทนากลุ่ม แบบประเมินคุณภาพชีวิต แบบประเมินระดับความเจ็บปวด แบบประเมินความวิตกกังวลของครอบครัว แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบ และแบบประเมินความพึงพอใจ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบก่อน-หลังด้วยสถิติ Paired t-test และ Wilcoxon Signed Rank Test

          ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการพยาบาลที่พัฒนาขึ้น คือ NONRANG Model ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ การประเมินความต้องการแบบองค์รวม การวางแผนการดูแลร่วมกับครอบครัว การดำเนินกิจกรรมการพยาบาลแบบประคับประคอง การประสานทีมสหวิชาชีพและชุมชน และการติดตามประเมินผลและดูแลครอบครัวหลังการสูญเสีย ผ่านการประเมินความเหมาะสมโดยผู้เชี่ยวชาญในระดับมากที่สุด (4.47 ± 0.38) กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 62.50 อายุเฉลี่ย 61.38 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษา ร้อยละ 75.00 และประกอบอาชีพเกษตรกรและรับจ้างทั่วไป ร้อยละ 87.50 ภายหลังใช้รูปแบบการพยาบาล คะแนนคุณภาพชีวิตโดยรวมเพิ่มขึ้นจาก 52.38 ± 7.14 เป็น 71.25 ± 5.83 คะแนน เปลี่ยนจากระดับปานกลางเป็นระดับดี คะแนนความเจ็บปวด (Pain Score) ลดลงจาก 6.25 ± 1.28 เป็น 2.88 ± 1.13 คะแนน และคะแนนความวิตกกังวลของครอบครัวลดลงจาก 8.13 ± 1.46 เป็น 3.75 ± 1.28 คะแนน ซึ่งแตกต่างจากก่อนใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ผู้ป่วยทุกรายได้รับการดูแลต่อเนื่องจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต โดยร้อยละ 87.50 เสียชีวิตอย่างสงบที่บ้านตามความต้องการของผู้ป่วยและครอบครัว ผู้ดูแลหลักมีทักษะการดูแลผู้ป่วยในระดับดี ร้อยละ 75.00 และผู้ป่วยและครอบครัวมีความพึงพอใจต่อรูปแบบการพยาบาลโดยรวมในระดับมากที่สุด (4.51 ± 0.42 จากคะแนนเต็ม 5 คะแนน) ผลการวิจัยสรุปได้ว่ารูปแบบการพยาบาล NONRANG Model ที่บูรณาการแนวคิดการดูแลแบบประคับประคอง ทฤษฎีการดูแลของวัตสัน และการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชนผ่านกระบวนการ PDCA สามารถลดความเจ็บปวด เพิ่มคุณภาพชีวิต และส่งเสริมให้ผู้ป่วยเสียชีวิตอย่างสงบสมศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่บ้าน และสามารถใช้เป็นแนวทางสำหรับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่มีบริบทชุมชนชนบทใกล้เคียงกันต่อไป