ผลการส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนประชาชน โรงพยาบาลพะโต๊ะ จังหวัดชุมพร

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) แบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลอง (One Group Pretest-Posttest Design) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนโดยประยุกต์แนวคิด GREEN & CLEAN Hospital Challenge ด้านคาร์บอนต่ำและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เปรียบเทียบความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนก่อนและหลังได้รับโปรแกรม และศึกษาความพึงพอใจของประชาชนต่อโปรแกรม ในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลพะโต๊ะ จังหวัดชุมพร ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2569 ถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2569 รวมระยะเวลา 2 เดือน กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลพะโต๊ะ จำนวน 42 คน คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือน 5 กิจกรรม แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบทดสอบความรู้ แบบสอบถามทัศนคติ แบบสอบถามพฤติกรรม และแบบสอบถามความพึงพอใจ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน ได้ค่า CVI รวม 0.92 และมีค่าความเชื่อมั่น 0.81-0.92 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบก่อน-หลังด้วยสถิติ Paired t-test

          ผลการวิจัยพบว่า โปรแกรมที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 กิจกรรมหลัก ได้แก่ การให้ความรู้ 2 ครั้ง การสาธิตและฝึกปฏิบัติการคัดแยกขยะ 1 ครั้ง และการเยี่ยมบ้านติดตามพฤติกรรม 2 ครั้ง ดำเนินการต่อเนื่อง 8 สัปดาห์ กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 54.76 อายุเฉลี่ย 42.31 ปี ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ร้อยละ 52.38 และไม่มีถังขยะแยกประเภทในครัวเรือน ร้อยละ 73.81 ภายหลังได้รับโปรแกรม คะแนนเฉลี่ยความรู้เพิ่มขึ้นจาก 10.90 ± 2.37 เป็น 12.02 ± 4.24 คะแนน (คะแนนเต็ม 20 คะแนน) ทัศนคติเพิ่มขึ้นจาก 3.00 ± 0.45 เป็น 3.19 ± 0.74 คะแนน และพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนเพิ่มขึ้นจาก 2.30 ± 0.49 เป็น 2.52 ± 0.74 คะแนน โดยพฤติกรรมเปลี่ยนจากระดับน้อยเป็นระดับปานกลาง คะแนนความรู้และพฤติกรรมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 2.128, p = .039 และ t = 2.070, p = .045 ตามลำดับ) ส่วนคะแนนทัศนคติเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อทดสอบแบบทางเดียว (t = 2.010) ความพึงพอใจของประชาชนต่อโปรแกรมโดยรวมอยู่ในระดับมาก (4.15 ± 0.20 จากคะแนนเต็ม 5 คะแนน หรือร้อยละ 83.00) โดยพึงพอใจสูงสุดด้านการนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน ผลการวิจัยสรุปได้ว่าโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนโดยประยุกต์แนวคิด GREEN & CLEAN Hospital Challenge ด้านคาร์บอนต่ำและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่บูรณาการการให้ความรู้ การสาธิตและฝึกปฏิบัติด้วยตัวอย่างขยะจริงจากชุมชน และการเยี่ยมบ้านเพื่อติดตามและเสริมแรงทางบวก สามารถเพิ่มความรู้ ปรับทัศนคติ และพัฒนาพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนของประชาชนได้ และได้รับการยอมรับจากกลุ่มเป้าหมายในระดับมาก สามารถใช้เป็นแนวทางสำหรับหน่วยบริการสาธารณสุขในชุมชนเกษตรกรรมที่มีบริบทใกล้เคียงกันต่อไป