การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคหัดของโรงพยาบาล 46 แห่ง ในเครือข่ายบริการที่ 2 ในปี พ.ศ. 2555

บทคัดย่อ

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ได้ดำเนินการโครงการกำจัดโรคหัด ซึ่งเป็นไปตามพันธะสัญญานานาชาติที่มีเป้าหมายที่ จะกำจัดโรคหัดภายในปี พ.ศ. 2563 และดำเนินการชี้แจงแนวทางการดำเนินงานตามโครงการกำจัดโรคหัดแก่สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดทุกแห่ง ในปี พ.ศ. 2554 เพื่อให้จังหวัดเริ่มดำเนินการตามแนวทาง ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2555 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 ร่วมกับสำนักระบาดวิทยา และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดได้ ประเมินระบบเฝ้าระวังโรคหัดในโรงพยาบาลเขตพื้นที่รับผิดชอบ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะของระบบเฝ้าระวังโรคหัด ในเชิงปริมาณและให้ข้อเสนอแนะในดำเนินการตามระบบเฝ้าระวังโรคหัด การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา โดยทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วยตามรหัส ICD10 ที่มารับบริการในโรงพยาบาล ทั้งหมด 46 แห่ง ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม - 31 ธันวาคม 2554 ทบทวนแฟ้มประวัติผู้ป่วยรวม 1,858 ราย เป็นผู้ป่วยที่เข้าตาม นิยามโรคหัด 226 ราย แต่รายงานเข้าระบบรายงานโรค 506 (รง. 506) เพียง 56 ราย คิดค่าความไวเท่ากับ ร้อยละ 24.8 เมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่รายงานในระบบ รง.506 จำนวน 117 ราย เป็นผู้ป่วยที่ เข้านิยามการเฝ้าระวังโรค จำนวน 56 ราย คิดเป็นค่าพยากรณ์ ผลบวกร้อยละ 47.9 ความเป็นตัวแทนของระบบเฝ้าระวัง อัตราส่วน เพศชายต่อเพศหญิงภาพรวม 5 จังหวัด ในผู้ป่วยรายงาน 506 เท่ากับ 1.1:1 จากข้อมูลจากเวชระเบียน เท่ากับ 1:1 เมื่อแยกตาม รายจังหวัด พบว่ามี 4 จังหวัดที่สามารถเป็นตัวแทนด้านอายุได้ ส่วนค่ามัธยฐานอายุในภาพรวม 5 จังหวัดในรายงาน 506 เท่ากับ 9 ปี (พิสัย 1 - 25.5 ปี) จากการทบทวนเวชระเบียนเท่ากับ 2 ปี (พิสัย 10 เดือน - 8 ปี) เมื่อแยกตามรายจังหวัด พบว่ามี 1 จังหวัด ที่สามารถเป็นตัวแทนด้านอายุได้ความถูกต้องของการบันทึกข้อมูลเฝ้าระวังจำนวน 56 ราย พบว่าบันทึกข้อมูลถูกต้อง ร้อยละ 83.9 ด้านความทันเวลาของระบบเฝ้าระวังมีความทันเวลา ร้อยละ 87.5 ทั้งนี้ เนื่องจากผู้บริหารรวมถึงผู้ปฏิบัติยังไม่ทราบถึงนโยบาย และแนวทางการดำเนินงานตามโครงการกำจัดโรคหัดอย่างชัดเจน มีการสับเปลี่ยนผู้บันทึกข้อมูลเป็นประจำ อีกทั้งแพทย์บางโรงพยาบาลใช้นิยามในการวินิจฉัยที่มีความจำเพาะสูง และการบันทึกประวัติการเจ็บป่วยไม่ละเอียด ดังนั้นการขี้แจงถึงนิยามและแนวทางการเฝ้าระวังแก่ผู้บริหารรวมถึงผู้เกี่ยวข้องทราบจึงมี ความสำคัญ เพื่อให้การติดตามเฝ้าระวัง การรายงานและสอบสวนโรคได้ครบถ้วนและถูกต้อง