การประเมินระบบเฝ้าระวังโรค R506 เมลิออยโดสิส จังหวัดสกลนคร ปี พ.ศ. 2565
DOI:
https://doi.org/10.59096/wesr.v57i4.3208คำสำคัญ:
โรคเมลิออยโดสิส, จังหวัดสกลนคร, การประเมินระบบเฝ้าระวังบทคัดย่อ
ความเป็นมา : โรคเมลิออยโดสิส (Melioidosis) เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Burkholderia pseudomallei ซึ่งพบได้ทั้งในดินและน้ำทุกภูมิภาคของประเทศไทย โดยพบผู้ป่วยมากที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จากรายงานการเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสจังหวัดสกลนคร ปี พ.ศ. 2565 พบว่ามีรายงานผู้ป่วย 52 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 4.51 ต่อประชากรแสนคน โดยอำเภอโคกศรีสุพรรณมีอัตราป่วยสูงสุด (98.52 ต่อประชากรแสนคน) และโดยภาพรวมพบการรายงานทางระบบเฝ้าระวังเพียง 4 อำเภอจากทั้งหมด 18 อำเภอ ซึ่งต่ำกว่าที่คาดการณ์ไว้ การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิส จึงมีประโยชน์ในการช่วยให้รับทราบปัญหาอุปสรรคในการรายงานโรคจากหน่วยรายงาน และทราบขนาดความรุนแรงของปัญหาที่แท้จริงของโรค
วิธีการศึกษา : การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional descriptive study) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาขั้นตอนการรายงานโรคเมลิออยโดสิส ในโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดสกลนคร ตลอดจนคุณลักษณะเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ และเพื่อให้ข้อเสนอแนะในการปรับปรุงและพัฒนาของระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสในจังหวัดสกลนคร ประชากรที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ ผู้ป่วยที่มารับการรักษาในโรงพยาบาลสกลนคร โรงพยาบาลโคกศรีสุพรรณ และโรงพยาบาลกุดบาก ในระหว่างวันที่ 1 มกราคม–31 ธันวาคม 2565 เก็บข้อมูลจากการทบทวนเวชระเบียน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงแก่นสาระ
ผลการศึกษา : ระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสในโรงพยาบาลศูนย์จังหวัดสกลนคร ตามนิยามการเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสพบค่าความไวในการรายงาน ร้อยละ 0 และไม่สามารถคำนวณหาค่าพยากรณ์บวกได้ โรงพยาบาลโคกศรีสุพรรณ มีค่าความไว ร้อยละ 70.81 ค่าพยากรณ์บวกอยู่ในระดับดี ร้อยละ 80.77 ส่วนโรงพยาบาลกุดบาก มีค่าความไวอยู่ในระดับต่ำ ด้านความเป็นตัวแทน พบว่าข้อมูลเพศ และฤดูกาลเกิดโรค จากระบบเฝ้าระวังไม่สามารถเป็นตัวแทนของผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาได้ ด้านคุณลักษณะเชิงคุณภาพ โรงพยาบาลโคกศรีสุพรรณ ในภาพรวมพบว่า ผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานทุกระดับเห็นว่ามีประโยชน์และควรเป็นโรคที่ต้องเฝ้าระวัง เนื่องจากเป็นโรคที่พบได้บ่อยในพื้นที่และมีความรุนแรงสูง สามารถนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เพื่อการวางแผนป้องกันโรคได้
สรุปและวิจารณ์ : รายงานในระบบเฝ้าระวังผู้ป่วยโรคเมลิออยโดสิสของโรงพยาบาลในจังหวัดสกลนคร ในภาพรวม พบว่าเป็นระบบที่มีความมั่นคงและยืดหยุ่น แต่มีค่าความไวและค่าพยากรณ์บวกต่ำทำให้ความเป็นตัวแทนของข้อมูลที่ต่ำ คุณภาพของข้อมูลอยู่ในระดับพอใช้ ความทันเวลาควรปรับปรุง ซึ่งการใช้ประโยชน์จากข้อมูลเป็นปัจจัยหลักที่มีผลต่อจำนวนการรายงานโรค จึงควรมีการถ่ายทอดประโยชน์จากการรายงานระบบเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิสให้ทั่วถึง เพื่อให้ทุกโรงพยาบาลตระหนักถึงความสำคัญของการรายงานโรค เพื่อวางมาตรการควบคุมป้องกันโรคได้ทันเวลา
เอกสารอ้างอิง
Pattanapong S, Limmathurotsakul D, Klai-Thong P. Summary of disease surveillance report for the year, 2021, Thailand Melioidosis Network. 2021: 100–5. (in Thai)
Thailand Melioidosis Network. Knowledge about Melioidosis [Internet]. Bangkok: Melioidosis.info; [cited 2022 Nov 29]. Available from: https://www.melioidosis.info/download/general_melioidosis_th.pdf (in Thai)
Karunanayake P. Melioidosis: clinical aspects. Clin Med (Lond). 2022;22(1):6–8. doi: 10.7861/clinmed.2022-0014.
Department of Disease Control (TH), Division of Epidemiology. Annual Epidemiological Surveillance Report 2020[Internet]. Nonthaburi: Division of Epidemiology; [cited 2022 Nov 29]. Available from: https://apps-doe.moph.go.th/boeeng/download/AW_AESR_2563_MIX.pdf (in Thai)
Department of Disease Control (TH), Division of Epidemiology. Case definition for Communicable Diseases Surveillance, Thailand, 2020. Nonthaburi: Division of Epidemiology, Department of Control (TH); 2020. P.164–7. (in Thai)
Department of Disease Control (TH), Division of Epidemiology. Communicable disease case definition in Thailand. (2nd ed.). Nonthaburi: Division of Epidemiology, Department of Control; 2003. P.46–7. (in Thai)
Currie BJ. Burkholderia pseudomallei and Burkholderia mallei: Melioidosis and Glanders. In: Bennett JE, Dolin R, Blaser MJ, editors. Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases. 8th ed. W.B. Saunders; 2015. p. 2541–51. Available from: https://doi.org/10.1016/B978-1-4557-4801-3.00223-X
Limmathurotsakul D, Peacock SJ. Melioidosis: a clinical overview. Br Med Bull. 2011;99:125–39. doi: 10.1093/bmb/ldr007
Thepakorn A, Konsoong P. Evaluation of the Melioidosis surveillance system of Sappasitthiprasong Hospital, Ubon Ratchathani Province, 2018. Weekly Epidemiological Surveillance Report. 2019;50:521–8. (in Thai)
Arnon K, Khlaeo-om P, Suwanna K, Naknoi K, Laosiritaworn Y. Evaluation of the Melioidosis disease surveillance system, Surat Thani Province, 2014. Weekly Epidemiological Surveillance Report. 2016;47:S61–6. (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ความรับผิดชอบและลิขสิทธิ์
1. ความรับผิดชอบของผู้เขียนและความเห็นของกองบรรณาธิการ (Author Responsibility and Editorial Disagreement)
เนื้อหาและข้อมูลทั้งหมดในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบโดยตรงของผู้นิพนธ์บทความ และกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ ในเนื้อหาดังกล่าว
2. ลิขสิทธิ์และการอ้างอิง (Copyright and Referencing)
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ และอื่น ๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร WESR ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดประสงค์จะนำเนื้อหาทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่งไปเผยแพร่ จะต้องอ้างอิงบทความนั้น ๆ อย่างถูกต้อง
