ผลของโปรแกรมโรงเรียนอนุบาลเบาหวานเพื่อสร้างความรอบรู้เรื่องสุขภาพ ลดความเสี่ยง การเกิดโรคเบาหวานในกลุ่มเสี่ยงสูง โรงพยาบาลนิคมคำสร้อย จังหวัดมุกดาหาร ผลของโปรแกรมโรงเรียนอนุบาลเบาหวานเพื่อสร้างความรอบรู้เรื่องสุขภาพ ลดความเสี่ยง การเกิดโรคเบาหวานในกลุ่มเสี่ยงสูง โรงพยาบาลนิคมคำสร้อย จังหวัดมุกดาหาร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research)แบบกลุ่มเดียวในกลุ่มเสี่ยงเบาหวานในเขตพื้นที่โรงพยาบาลนิคมคำสร้อย วัดผลก่อน และหลังการทดลอง (One-group pretest-posttest  design) โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีของ Edward Deming เน้นการปรับปรุงคุณภาพอย่างต่อเนื่อง (Continuous Improvement) ผ่าน วงจร PDCA (Plan-Do-Check-Act) มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการให้ความรู้โรงเรียนอนุบาลเบาหวานต่อระดับ HbA1c ความรู้พฤติกรรมการดูแลตนเอง และความพึงพอใจของกลุ่มเสี่ยงเบาหวานในการเข้าร่วมโปรแกรมควบคุมระดับน้ำตาล กลุ่มตัวอย่างคือกลุ่มเสี่ยงเบาหวาน อายุมากว่า 35 ปี ที่มีระดับน้ำตาล(DTX)มากกว่า 100 mg% จำนวน 30 คน โปรแกรมประกอบด้วยการให้ความรู้ 6 ครั้ง การฝึกทักษะ การดูแลตนเอง การใช้คู่มือ และการติดตามอย่างต่อเนื่อง เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ทำการเก็บข้อมูลก่อนการทดลองหลังการทดลองทันที และติดตามผลที่ 3 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Repeated Measures ANOVA

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มเสี่ยงเบาหวานส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 86.7) อายุเฉลี่ย 52.7 ปี การศึกษาระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 70.0) และประกอบอาชีพเกษตรกรรม (ร้อยละ 86.7) ผลการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ (Repeated Measures ANOVA) พบว่าภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม ระดับ HbA1c มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F(2,58)=10.42,p=.001) โดยลดลงจากร้อยละ 6.53 (ก่อนเรียน) เป็น 6.11 (หลังเรียน) และคงระดับอยู่ที่ 6.12 (ติดตามผล 3 เดือน) ในส่วนของคะแนนความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเอง พบการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติตลอดทั้ง 3 ช่วงเวลาที่วัดผล (p<.001) โดยการทดสอบรายคู่ด้วยวิธี Bonferroni ยืนยันว่าคะแนนในระยะหลังเรียนและติดตามผลสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่ความพึงพอใจต่อโปรแกรมอยู่ในระดับมากที่สุด ซึ่งโปรแกรมการให้ความรู้โรงเรียนอนุบาลเบาหวานมีประสิทธิผลในการลดระดับ HbA1c เพิ่มความรู้ และพฤติกรรมการดูแลตนเองของกลุ่มเสี่ยงเบาหวานอย่างมีนัยสำคัญ สามารถนำไปใช้เป็นต้นแบบในการพัฒนาระบบการดูแลกลุ่มเสี่ยงป่วยเบาหวานในสถานบริการสุขภาพอื่นเพื่อลดผู้ป่วยรายใหม่ได้

คำสำคัญ: กลุ่มเสี่ยงเบาหวาน,โรงเรียนอนุบาลเบาหวาน, โปรแกรมการให้ความรู้, การควบคุมระดับน้ำตาล HbA1c,

ติดต่อผู้นิพนธ์ : ธิดาลักษณ์  ทำทอง อีเมล : Tidaluck_48@bcnsp.ac.th