การประเมินประสิทธิภาพการรักษาพยาบาลผู้ป่วยใน ระหว่างกลุ่มสิทธิการรักษาพยาบาล โดยเปรียบเทียบต้นทุนวิธีลัดกับค่าน้ำหนักสัมพัทธ์โรคที่ปรับแล้ว

บทคัดย่อ

การประเมินประสิทธิภาพการรักษาพยาบาลผู้ป่วยในระหว่างกลุ่มสิทธิการรักษาพยาบาล โดยเปรียบเทียบต้นทุนวิธีลัดกับค่าน้ำหนักสัมพัทธ์โรคที่ปรับแล้ว มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษา โครงสร้างค่าน้ำหนักสัมพัทธ์โรคที่ปรับด้วยวันนอนโรงพยาบาลเมื่อเทียบกับต้นทุนวิธีลัดในกลุ่มสิทธิการรักษาพยาบาลต่างๆ และ (2) ประเมินประสิทธิภาพการรักษาผู้ป่วยใน ด้วยการเปรียบเทียบค่าน้ำหนักสัมพัทธ์โรคที่ปรับด้วยวันนอนแล้วกับต้นทุนวิธีลัดระหว่างกลุ่มสิทธิการรักษา ใช้ชุดข้อมูลผู้ป่วยในของโรงพยาบาลสมุทรสาคร ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ที่สิ้นสุด การรักษาพยาบาลแล้ว กับข้อมูลทางบัญชีรายจ่ายในช่วงเวลาเดียวกัน แบ่งกลุ่มผู้ป่วยในที่สิ้นสุด การรักษาพยาบาลเป็น 6 กลุ่มสิทธิการรักษาพยาบาลได้แก่ (1) หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (2) ประกันสังคม (3) สวัสดิการค่ารักษาพยาบาลจากกรมบัญชีกลาง (4) การชำระเงิน (5) บัตรสุขภาพ ต่างด้าว และ (6) กลุ่มสิทธิอื่นๆ วิเคราะห์ความต่างของต้นทุนต่อค่าน้ำหนักสัมพัทธ์โรคที่ปรับแล้ว ระหว่างกลุ่มสิทธิเพื่อประเมินประสิทธิภาพ แบ่งเป็นการรักษาแบบไม่ผ่าตัด และแบบผ่าตัด การแจกแจงข้อมูลต้นทุนต่อค่าน้ำหนักสัมพัทธ์โรคที่ปรับแล้วเป็นแบบไม่ปกติ จึงใช้ค่ามัธยฐานเปรียบเทียบด้วยสถิติแบบไม่อิงพารามิเตอร์ ผลการศึกษาพบว่า แบบไม่ผ่าตัดมีค่ามัธยฐาน 13,039.35 บาท กลุ่มประกันสุขภาพถ้วนหน้า มีค่ามัธยฐาน 12,456.31 บาท ต่ำกว่ากลุ่มสิทธิอื่นๆ อย่างมีนัยสำคัญ สรุปได้ว่ามีประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรรักษาพยาบาลผู้ป่วยในที่ดีกว่าในทุกกลุ่มสิทธิ ด้านกลุ่มสิทธิอื่นๆ มีค่ามัธยฐานประมาณ 16,508.00 บาท สูงกว่าทุกกลุ่มสิทธิ สะท้อนถึงการด้อยประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรกว่ากลุ่มสิทธิอื่นๆ การรักษาแบบผ่าตัดมีค่ามัธยฐาน 12,470.45 บาท กลุ่มประกันสุขภาพถ้วนหน้า มีค่ามัธยฐาน 12,456.31 บาท ต่ำสุด แต่ไม่ต่างกับบัตรสุขภาพต่างด้าว ทั้ง 2 กลุ่ม จึงมีประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรดีกว่ากลุ่มอื่น กลุ่มสิทธิอื่นๆ มีค่ามัธยฐาน 15,087.27 บาท ไม่ต่างจากกลุ่มสวัสดิการค่ารักษาพยาบาลจากกรมบัญชีกลางที่มีค่ามัธยฐาน 14,120.75 บาท แต่สูงกว่ากลุ่มสิทธิที่เหลืออย่างมีนัยสำคัญ จึงด้อยประสิทธิภาพในการ ใช้ทรัพยากรกว่า ผลการศึกษานี้นำไปใช้ประเมินความเหมาะสม การใช้ทรัพยากรในแต่ละหมวด ค่ารักษาพยาบาลร่วมด้วย ซึ่งการเปรียบเทียบประสิทธิภาพของการใช้ทรัพยากรระหว่างกลุ่มสิทธิ เป็นการพิจารณาเชิงปริมาณเพื่อเปรียบเทียบที่ผลผลิตเดียวกัน ยังไม่ได้พิจารณาเชิงคุณภาพถึง ผลของการรักษาพยาบาลว่ามีความแตกต่างกันอย่างไร เช่น ความพึงพอใจ การรักษาหาย หรือเสียชีวิต ซึ่งประกอบด้วยหลายปัจจัยควรนำไปศึกษาต่อไป