ประสิทธิผลของพอดแคสต์ส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่นในนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

หวานเย็น  บุญงาม

ผู้แต่ง

หวานเย็น บุญงาม

คำสำคัญ:

พอดแคสต์, ความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศ, การตั้งครรภ์ไม่พร้อม, วัยรุ่น, นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินคุณภาพของสื่อพอดแคสต์ส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศ 2) เปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศก่อนเรียน หลังเรียน และระยะติดตามผล และ 3) ศึกษาความคิดเห็นของนักเรียนต่อสื่อพอดแคสต์ กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 66 คน ใช้วิธีเลือกแบบเจาะจง การเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศ แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ก่อนทดลอง หลังทดลอง 1 สัปดาห์ และติดตามผล 2 เดือน เครื่องมือวิจัยเป็นพอดแคสต์ “เลิฟปัง รักปลอดภัย วัยรุ่นไทยห่างไกลตั้งครรภ์ไม่พร้อม” สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ประกอบด้วย ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าที ผลการวิจัย พบว่า

1. สื่อพอดแคสต์มีคุณภาพโดยรวมอยู่ในระดับดีมาก

2. คะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (M= 14.00, SD= 3.03; M= 7.70, SD= 3.02) และระยะติดตามผล (M= 13.80, SD= 3.05) ยังคงสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01 โดยคะแนนระหว่าง หลังเรียน และระยะติดตามผลไม่แตกต่างกัน สะท้อนถึงความคงทนของความรู้ตามแนวคิดการเว้นระยะการเรียนรู้

3. ความคิดเห็นของนักเรียนต่อสื่อพอดแคสต์อยู่ในระดับมากที่สุด (M= 4.58, SD=0.75)

จากผลการวิจัยสรุปได้ว่าพอดแคสต์เป็นนวัตกรรมที่มีประสิทธิผลในการส่งเสริมความคงทนของความรู้ ด้านสุขภาพทางเพศในกลุ่มนักเรียน ซึ่งพยาบาลและทีมสหวิชาชีพสามารถใช้เป็นเครื่องมือเสริมในหลักสูตรเพศวิถีศึกษา เพื่อสนับสนุนการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่นต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2568). รายงานสถิติการเจริญพันธุ์ในวัยรุ่นไทย ประจำปี 2568. นนทบุรี: สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์.

กมลรัตน์ กิจถาวรรัตน์. (2564). การศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อปริมาณการใช้พอดแคสต์ในประเทศไทย. (สารนิพนธ์การจัดการมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหิดล).

จุฑารัตน์ สนุกแสน, จันทร์ทิรา ภู่พันธ์, และวนิดา สุขกุลา. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรของวัยรุ่นหญิง. วารสารพยาบาลสาธารณสุข, 35(2), 125–139.

ชลดา กิ่งมาลา, เอื้อจิต สุขพูล, ภาวิณี แพงสุข, และ ศุภวรรณ ขิมทอง. (2566). ประสิทธิผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพทางเพศในวัยรุ่น. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 17(2), 131–142. สืบค้นจาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JHR/article/view/262122

ปิยนุช พันธ์ศิริ, เสาวลักษณ์ โกศลกุล, และสมนึก อวนศรี. (2566). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศของวัยรุ่นและเยาวชน ในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการแพทย์เขต 10, 25(2), 24–36.

พัชรินทร์ จันที. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จังหวัดพิษณุโลก. (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2566). “เลิฟปัง รักปลอดภัย” สปสช. แก้ปัญหาท้องไม่พร้อมป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ “แจกยาคุมกำเนิด-ถุงยางอนามัย”. สืบค้นเมื่อ 5 กันยายน 2568 จากhttps://www.nhso.go.th/th/communicate-th/thnewsforperson/News_3879

Chui, Y. W., & Wang, H. (2023). The impact of a podcast project on learning outcomes: A case study of two content-based courses. The Asian EFL Journal, 29(2), 173–193.

Farias, M. L. N., de Carvalho, F. M. V., do Nascimento, D. F., & de Sousa, C. M. (2022). Construction and validation of podcast for teen sexual and reproductive health education. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 30, e3619. doi: 10.1590/1518- 8345.5492.3619

Fiechter, J. L., & Braver, T. S. (2021). The spacing effect: A case study in the reliability of a classic psychological phenomenon. Cerebrum: The Dana Forum on Brain Science, 2021, cer-04-21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34457034/

Kim, S. J., & Choi, S. Y. (2021). Factors influencing sexual health behavior among university students based on the Theory of Planned Behavior and Social Cognitive Theory. Journal of Korean Academy of Nursing, 51(5), 578-590. https://doi.org/10.4040/jkan.21147

Porter, A. W., Cooper, S. C., Palmedo, P. C., Wojtowicz, N., Chong, J., & Maddalon, M. (2022). Podcasts and their potential to Improve Sexual Health Literacy in Adolescents and Young Adults. American Journal of Sexuality Education, 17(1), 125–136. https://doi.org/10.1080/15546128.2021.1963139

Robins, N., Kelly, M., & MacKay, J. M. (2025). The effectiveness of podcasts in promoting health among young people: a scoping review. BMC Public Health, 25(1), 183. doi: 10.1186/s12889-025-18084-5

Rutgers. (2021). Sexuality education in the Netherlands. https://www.rutgers.international/our-work/sexuality-education/sexuality-education- netherlands

Sales, H. F. D., Feitoza, E. R., de Morais, R. L. R., & Enders, B. C. (2024). Construction and validation of podcast for teen sexual and reproductive health education. Revista Brasileira de Enfermagem, 77(1), e20230008.

Theobald, M. (2021). Self-regulated learning training programs enhance university students’ academic performance, self-regulated learning strategies, and motivation: A meta-analysis. Contemporary Educational Psychology, 66, 101976. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2021.101976

UNESCO. (2021). The journey towards comprehensive sexuality education: Global status report. Retrieved from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377400

United Nations. (2024). The Sustainable Development Goals report 2024. Retrieved from https://unstats.un.org/sdgs/report/2024/

World Health Organization. (2021). Adolescent pregnancy (Fact Sheet). Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-pregnancy

Zou, Y., Sharpe, A., & Demant, D. (2024). The effectiveness of podcasts in promoting health among young people: a scoping review. Health Promotion International, 39(2), 1-12.