ประสิทธิผลของพอดแคสต์ส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่นในนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

หวานเย็น  บุญงาม; ญาดา  ชัยกุลประเสริฐ

ผู้แต่ง

หวานเย็น บุญงาม โรงพยาบาลสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร
ญาดา ชัยกุลประเสริฐ โรงพยาบาลสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร

คำสำคัญ:

พอดแคสต์, ความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศ, การตั้งครรภ์ไม่พร้อม

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินคุณภาพของสื่อพอดแคสต์ส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศ 2) เปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศก่อนเรียน หลังเรียน และระยะติดตามผล และ 3) ศึกษาความคิดเห็นของนักเรียนต่อสื่อพอดแคสต์ กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 66 คน ใช้วิธีเลือกแบบเจาะจง การเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศ แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ก่อนทดลอง หลังทดลอง 1 สัปดาห์ และติดตามผล 2 เดือน เครื่องมือวิจัยเป็นพอดแคสต์ “เลิฟปัง รักปลอดภัย วัยรุ่นไทยห่างไกลตั้งครรภ์ไม่พร้อม” สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ประกอบด้วย ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าที ผลการวิจัย พบว่า

1. สื่อพอดแคสต์มีคุณภาพโดยรวมอยู่ในระดับดีมาก

2. คะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (M= 14.00, SD= 3.03; M= 7.70, SD= 3.02) และระยะติดตามผล (M= 13.80, SD= 3.05) ยังคงสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01 โดยคะแนนระหว่าง หลังเรียน และระยะติดตามผลไม่แตกต่างกัน สะท้อนถึงความคงทนของความรู้ตามแนวคิดการเว้นระยะการเรียนรู้

3. ความคิดเห็นของนักเรียนต่อสื่อพอดแคสต์อยู่ในระดับมากที่สุด (M= 4.58, SD=0.75)

จากผลการวิจัยสรุปได้ว่าพอดแคสต์เป็นนวัตกรรมที่มีประสิทธิผลในการส่งเสริมความคงทนของความรู้ ด้านสุขภาพทางเพศในกลุ่มนักเรียน ซึ่งพยาบาลและทีมสหวิชาชีพสามารถใช้เป็นเครื่องมือเสริมในหลักสูตรเพศวิถีศึกษา เพื่อสนับสนุนการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่นต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2568). รายงานสถิติการเจริญพันธุ์ในวัยรุ่นไทย ประจำปี 2568.. สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กระทรวงสาธารณสุข.

จุฑารัตน์ สนุกแสน, จันทร์ทิรา ภู่พันธ์, และวนิดา สุขกุลา. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรของวัยรุ่นหญิง. วารสารพยาบาลสาธารณสุข, 35(2), 125–139.

ชลดา กิ่งมาลา เอื้อจิต สุขพูล ภาวิณี แพงสุข และศุภวรรณ ขิมทอง. (2566). ประสิทธิผลขอโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพทางเพศในวัยรุ่น. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 17(2), 131–142. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JHR/article/view/262122

ปิยนุช พันธ์ศิริ เสาวลักษณ์ โกศลกุล และสมนึก อวนศรี. (2566). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยที่มี ผลต่อพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศของวัยรุ่นและเยาวชน ในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการแพทย์เขต 10, 25(2), 24–36.

พัชรินทร์ จันที. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จังหวัดพิษณุโลก. (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2566). “เลิฟปัง รักปลอดภัย” สปสช. แก้ปัญหาท้องไม่พร้อมป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ “แจกยาคุมกำเนิด-ถุงยางอนามัย”. https://www.nhso.go.th/th/communicate-th/thnewsforperson/News_3879

Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice Hall.

Bloom, B. S. (1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. McGraw-Hill.

Ebbinghaus, H. (1913). Memory: A contribution to experimental psychology (H. A. Ruger & C. E. Bussenius, Trans.). Teachers College, Columbia University. (Original work published 1885)

Fiechter, J. L., & Braver, T. S. (2021). The spacing effect in learning and memory: Current evidence and implications for educational practice. Educational Psychology Review, 33(4), 1235–1258.

Kim, S. J., & Choi, S. Y. (2021). Factors influencing sexual health behavior among university students based on the Theory of Planned Behavior and Social Cognitive Theory. Journal of Korean Academy of Nursing, 51(5), 578-590. https://doi.org/10.4040/jkan.21147

Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072–2078. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2008.09.050

Porter, A. W., Cooper, S. C., Palmedo, P. C., Wojtowicz, N., Chong, J., & Maddalon, M. (2022). Podcasts and their potential to improve sexual health literacy in adolescents and young adults. American Journal of Sexuality Education, 17(1), 125–136. https://doi.org/10.1080/15546128.2021.1987365

Robins, N., Kelly, M., & MacKay, J. M. (2025). The effectiveness of podcasts in promoting health among young people: a scoping review. BMC Public Health, 25(1), 183. doi: 10.1186/s12889-025-18084-5

Rutgers. (2021). Sexuality education in the Netherlands. https://www.rutgers.international/our-work/sexuality-education/ sexuality-education- netherlands

Sales, J. M., Brown, J. L., & DiClemente, R. J. (2024). Podcast-based sexual health education among adolescents: A scoping review. Health Education Research, 39(1), 45–58.

Theobald, M. (2021). Self-regulated learning training programs enhance university students’ academic performance, self-regulated learning strategies, and motivation: A meta-analysis. Contemporary Educational Psychology, 66, 101976. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2021.101976

UNESCO. (2021). International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach (Revised ed.). UNESCO. https://unesdoc.unesco.org

United Nations. (2024). Sustainable Development Goals report 2024. United Nations. https://unstats.un.org/sdgs/report/2024

World Health Organization. (2021). Adolescent pregnancy (Fact Sheet). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ adolescent-pregnancy

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.

Zou, Y., Sharpe, A., & Demant, D. (2024). The effectiveness of podcasts in promoting health among young people: a scoping review. Health Promotion International, 39(2), 1-12.